https://xn--rait-65a.tunca.at/ Sat, 11 Apr 2026 15:01:26 +0000 MyBB https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=42604 Fri, 27 Feb 2026 02:54:49 +0100 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=42604
  diyagram-gobeklitepe-8977371_1280.jpg (Dosya Boyutu: 505.5 KB / İndirme Sayısı: 18)

Göbekli Tepe: Tarihin Sıfır Noktasında Bir Devrim

Giriş: Bilinen Tarihi Değiştiren Keşif

Türkiye‘nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi‘nde, Şanlıurfa kent merkezinin yaklaşık 15 kilometre kuzeydoğusunda, Örencik Köyü yakınlarında bulunan Göbekli Tepe, arkeoloji dünyasında çığır açan bir keşiftir. "Göbekli Tepe" ismi, bölgede yuvarlak bir tepeyi tanımlamak için kullanılmış olup, günümüzde bu tepe, insanlık tarihine dair bildiklerimizi kökünden değiştiren bir arkeolojik sit alanına ev sahipliği yapmaktadır.

İlk olarak 1963 yılında İstanbul Üniversitesi ve Chicago Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen bir yüzey araştırmasında tespit edilen alan, o dönemde öneminin tam olarak anlaşılamaması nedeniyle "ilginç bir Neolitik yerleşim" olarak not edilmişti . Ancak 1994 yılında Alman arkeolog Klaus Schmidt‘in bölgeyi yeniden ziyaret etmesi, tarihin akışını değiştirecek bir sürecin başlangıcı oldu. Schmidt, daha önce Nevalı Çori‘de kazdığı T şeklindeki sütunlara benzeyen yapıları fark ederek burasının sıradan bir yerleşim değil, çok daha eski ve görkemli bir yapı topluluğu olabileceğini anladı . Ertesi yıl başlayan kazılar, Schmidt‘in 2014 yılındaki vefatına kadar devam etmiş, ardından İstanbul Üniversitesi, Şanlıurfa Müzesi ve Alman Arkeoloji Enstitüsü iş birliğiyle Türk prehistoryen Necmi Karul başkanlığında sürdürülmektedir . 2018 yılında ise bu eşsiz miras, UNESCO Dünya Mirası Listesi‘ne dahil edilerek tüm insanlığın ortak değeri olarak tescillenmiştir .

Göbekli Tepe, MÖ 9500‘lerden MÖ 8000‘e kadar, Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ‘da (Pre-Pottery Neolithic - PPN) iskan görmüş devasa bir yapılar topluluğudur . O dönemde insanların henüz avcı-toplayıcı bir yaşam sürdüğü, tarımın ve hayvancılığın başlamadığı düşünülürken, böylesine anıtsal yapıların inşa edilmesi, bilim dünyasında büyük bir şaşkınlık yaratmıştır. Bu durum, Göbekli Tepe‘yi "tarihin sıfır noktası" olarak tanımlanmasına yol açmış ve Neolitik Devrim‘e dair tüm teorilerin yeniden gözden geçirilmesine neden olmuştur .

Taş Tepeler ve Mimari Harikalar

Göbekli Tepe, Toros Dağları‘nın eteklerinde, Taş Tepeler bölgesinde, Harran Ovası‘na hakim kayalık bir plato üzerine kurulmuştur . Yaklaşık 300 metre çapında ve 15 metre yüksekliğindeki bu yapay tepe (höyük), aslında yüzyıllar boyunca inşa edilip terk edilen yapıların üst üste birikmesiyle oluşmuştur .

Üç Ana Tabaka:

Arkeolojik kazılar, Göbekli Tepe’de üç ana tabaka olduğunu ortaya koymuştur :

    Katman III (MÖ 9500 - 9000): En eski ve en görkemli tabakadır. Bu dönemde, 10 ila 30 metre çapında, dairesel ve oval planlı anıtsal yapılar inşa edilmiştir. Bu yapıların en dikkat çekici özelliği, T şeklinde devasa kireçtaşı sütunlardır. Yükseklikleri 6 metreye, ağırlıkları ise 20 tona kadar ulaşan bu sütunlar, dünyanın bilinen en eski megalitleridir .

    Katman II (MÖ 8800 - 8000): Daha geç bir döneme, Çanak Çömleksiz Neolitik B (PPNB) evresine tarihlenen bu tabakada, anıtsal dairesel yapıların yerini daha küçük, dikdörtgen planlı odalar almıştır. Ancak bu odaların içinde de daha küçük boyutlu T şeklinde sütunlar bulunması, bölgenin kutsal karakterini bir şekilde koruduğunu göstermektedir. "Aslanlı Sütun Yapısı" olarak adlandırılan yapı bu döneme aittir .

    Katman I: En üst tabakadır ve erozyon ile geçmiş dönemlerdeki tarımsal faaliyetler sonucu oluşmuş en genç dolguları içerir .

T Şeklindeki Sütunlar ve Sembolizm:

Göbekli Tepe’nin en ikonik unsurları olan T şeklindeki sütunlar, arkeologlar tarafından stilize edilmiş insan figürleri olarak yorumlanmaktadır . Bazı sütunlarda oyulmuş insan kolları, eller ve kumaş parçaları bu yorumu güçlendirmektedir. Bu devlerin, topluluğun atalarını ya da doğaüstü varlıkları temsil ettiği düşünülmektedir . Yapıların içindeki konumlanışları ve birbirlerine bakmaları, belki de toplanma, ritüel veya hikaye anlatımı gibi sosyal işlevlere işaret etmektedir.

Hayvan Tasvirleri ve Sembolik Dil

Göbekli Tepe‘yi süsleyen kabartmalar, dönemin insanlarının sembolik dünyasına dair eşsiz ipuçları sunar. Sütunların çoğu, yabani hayvanların kabartmalarıyla bezelidir. Tilki, yaban domuzu, yaban ördeği, aslan, boğa, akrep, örümcek ve yılan en sık rastlanan figürler arasındadır. Özellikle akbaba tasvirleri, ölü gömme gelenekleriyle ilişkilendirilmektedir . İnsan figürüne ise oldukça az rastlanır; bulunan örnekler arasında çömelmiş bir kadın figürü veya başı kesilmiş bir insan betimlemesi sayılabilir .

Bu tasvirlerin ne anlama geldiği tam olarak bilinmemekle birlikte, totemik inançlar, koruyucu ruhlar veya mitolojik hikayelerin anlatıları olabilecekleri düşünülmektedir. Son yıllarda yapılan kazılarda, D Yapısı’nda gerçek boyutlarda, göğsünde, sırtında ve başında kırmızı, siyah ve beyaz pigment kalıntıları bulunan bir yaban domuzu heykeli keşfedilmiştir ki bu, dönemin sanatsal becerisi ve renk kullanımı hakkında önemli bilgiler vermektedir .

Göbekli Tepe'nin yorumlanmasındaki en büyük değişimlerden biri, sitenin işlevine dairdir. Klaus Schmidt, uzun yıllar boyunca buranın, avcı-toplayıcı grupların belirli dönemlerde bir araya geldiği, "dünyanın ilk tapınağı" olarak hizmet veren bir kutsel alan olduğunu savunmuştur. Bu teori, anıtsal yapıların varlığına karşın yerleşik yaşama dair kalıcı konut kalıntılarının bulunamamasına dayanıyordu .

Ancak son yıllarda, özellikle Necmi Karul başkanlığında yürütülen "Şanlıurfa Neolitik Araştırma Projesi" kapsamında elde edilen yeni bulgular, bu tabloyu önemli ölçüde değiştirmiştir. Jeomanyetik ölçümler ve kazılar, Göbekli Tepe'de anıtsal yapıların yanı sıra konut olarak kullanıldığı düşünülen dikdörtgen planlı yapıların da varlığını ortaya koymuştur . Ayrıca, yoğun tahıl işleme faaliyetine işaret eden öğütme taşları, havanlar ve dibekler gibi günlük yaşam araçları da bulunmuştur . Kaya içine oyulmuş ve en az 150 metreküp su toplama kapasitesine sahip sarnıçlardan oluşan bir yağmur suyu hasadı sisteminin keşfi, burada uzun süreli ve organize bir yerleşimin varlığını kanıtlar niteliktedir .

Bu nedenle, güncel arkeolojik görüş, Göbekli Tepe'yi artık sadece bir tapınak olarak değil, belirgin bir ritüel bileşene sahip bir yerleşim yeri olarak tanımlamaktadır. Burası, hem günlük yaşamın sürdüğü hem de karmaşık sosyal ilişkilerin ve inanç sistemlerinin anıtsal mimari ve sembollerle ifade edildiği bir merkezdir .

Bölgesel Bağlam: Taş Tepeler Kültürü

Göbekli Tepe'nin aslında bölgede yalnız olmadığı, daha geniş bir kültürel peyzajın parçası olduğu anlaşılmıştır. Yakınlardaki Karahan Tepe, Sefer Tepe, Harbetsuvan Tepesi, Taşlı Tepe ve diğerleriyle birlikte Taş Tepeler olarak adlandırılan bu oluşum, MÖ 10.000 ila 7.000 yılları arasında ortak bir kültürel kimliği paylaşan karmaşık Neolitik toplulukların varlığını göstermektedir . Tüm bu merkezlerde benzer T şeklinde sütunlar, ortak mimari gelenekler ve ikonografi görülmesi, dönemin güçlü bir sosyal etkileşim ağını işaret etmektedir .

Bu devasa yapıları inşa etmek, organize bir iş gücü, uzmanlaşmış zanaatkarlar ve güçlü bir sosyal motivasyon gerektiriyordu. Tahmini olarak bir sütunu ocaktan çıkarıp yerine yerleştirmek için yüzlerce insanın birlikte çalışması gerekiyordu . Bu durum, avcı-toplayıcı toplulukların sanıldığından çok daha karmaşık sosyal yapılara ve organizasyon becerilerine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Göbekli Tepe'nin en büyük gizemlerinden biri de MÖ 8000 civarında neden ve nasıl terk edildiğidir. İlginç olan, yerleşimin basitçe boşaltılmamış olmasıdır. Anıtsal yapılar, bilinçli bir şekilde, taş kırıkları, hayvan kemikleri ve diğer dolgu malzemeleriyle doldurularak adeta gömülmüştür . Bu bilinçli terketme ritüeli, yapıların binlerce yıl boyunca bozulmadan günümüze kadar gelmesini sağlamıştır. Terk edilişin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, iklim değişiklikleri, inanç sistemlerindeki dönüşüm veya tarımın yaygınlaşmasıyla birlikte eski avcı-toplayıcı ritüellerinin önemini yitirmesi gibi faktörlerin bir kombinasyonu olabileceği düşünülmektedir .

Sonuç: İnsanlık Tarihine Yeni Bir Bakış

Göbekli Tepe, yalnızca bir arkeolojik sit alanı değil, aynı zamanda insanlık tarihine dair temel kabulleri sorgulatan bir düşünce devrimidir. Yerleşik hayata geçişin ve tarımın başlamasının, anıtsal mimari ve karmaşık inanç sistemlerinin ön koşulu olmadığını kanıtlamıştır. Avcı-toplayıcılar, daha tahılı ehlileştirmeden, devasa tapınaklar veya toplanma merkezleri inşa edebilecek kadar gelişmiş bir sosyal organizasyona, iş bölümüne ve sembolik düşünce yeteneğine sahipti. Bu durum, "önce tarım, sonra medeniyet" şeklindeki klasik anlatıyı tersine çevirerek, belki de önce inancın ve sosyal ihtiyaçların insanları bir araya getirdiğini ve bu bir aradalığın da tarımın keşfini tetiklediğini düşündürmektedir .

Günümüzde kazıların yalnızca %10'luk bir kısmı tamamlanmıştır . Toprak altında daha keşfedilmeyi bekleyen onlarca anıtsal yapı ve sayısız eser, gelecekte bu olağanüstü uygarlığın hikayesini daha da aydınlatacaktır. Her yeni kazı sezonu, Göbekli Tepe'nin ve onu inşa eden insanların sırlarını biraz daha aralamakta, bizleri 12.000 yıl öncesine götürerek insanlık serüveninin bu kritik dönüm noktasına tanıklık etmemizi sağlamaktadır. Bu yönüyle Göbekli Tepe, sadece Türkiye'nin değil, tüm insanlığın ortak hafızasının en değerli hazinelerinden biri olmaya devam edecektir.


"Bu makale bir yapay zeka asistanı olan DeepSeek tarafından güncel veriler ışığında hazırlanmıştır"

Resim Kaynak :

Pixabay


  diyagram-gobeklitepe-8977371_1280.jpg (Dosya Boyutu: 505.5 KB / İndirme Sayısı: 18)


  diyagram-sanlurfa-8977361.jpg (Dosya Boyutu: 3.45 MB / İndirme Sayısı: 18)


  diyagram-gobeklitepe-8977366.jpg (Dosya Boyutu: 1.7 MB / İndirme Sayısı: 16)


  diyagram-gobeklitepe-8977371.jpg (Dosya Boyutu: 4.79 MB / İndirme Sayısı: 15) ]]>
  diyagram-gobeklitepe-8977371_1280.jpg (Dosya Boyutu: 505.5 KB / İndirme Sayısı: 18)

Göbekli Tepe: Tarihin Sıfır Noktasında Bir Devrim

Giriş: Bilinen Tarihi Değiştiren Keşif

Türkiye‘nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi‘nde, Şanlıurfa kent merkezinin yaklaşık 15 kilometre kuzeydoğusunda, Örencik Köyü yakınlarında bulunan Göbekli Tepe, arkeoloji dünyasında çığır açan bir keşiftir. "Göbekli Tepe" ismi, bölgede yuvarlak bir tepeyi tanımlamak için kullanılmış olup, günümüzde bu tepe, insanlık tarihine dair bildiklerimizi kökünden değiştiren bir arkeolojik sit alanına ev sahipliği yapmaktadır.

İlk olarak 1963 yılında İstanbul Üniversitesi ve Chicago Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen bir yüzey araştırmasında tespit edilen alan, o dönemde öneminin tam olarak anlaşılamaması nedeniyle "ilginç bir Neolitik yerleşim" olarak not edilmişti . Ancak 1994 yılında Alman arkeolog Klaus Schmidt‘in bölgeyi yeniden ziyaret etmesi, tarihin akışını değiştirecek bir sürecin başlangıcı oldu. Schmidt, daha önce Nevalı Çori‘de kazdığı T şeklindeki sütunlara benzeyen yapıları fark ederek burasının sıradan bir yerleşim değil, çok daha eski ve görkemli bir yapı topluluğu olabileceğini anladı . Ertesi yıl başlayan kazılar, Schmidt‘in 2014 yılındaki vefatına kadar devam etmiş, ardından İstanbul Üniversitesi, Şanlıurfa Müzesi ve Alman Arkeoloji Enstitüsü iş birliğiyle Türk prehistoryen Necmi Karul başkanlığında sürdürülmektedir . 2018 yılında ise bu eşsiz miras, UNESCO Dünya Mirası Listesi‘ne dahil edilerek tüm insanlığın ortak değeri olarak tescillenmiştir .

Göbekli Tepe, MÖ 9500‘lerden MÖ 8000‘e kadar, Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ‘da (Pre-Pottery Neolithic - PPN) iskan görmüş devasa bir yapılar topluluğudur . O dönemde insanların henüz avcı-toplayıcı bir yaşam sürdüğü, tarımın ve hayvancılığın başlamadığı düşünülürken, böylesine anıtsal yapıların inşa edilmesi, bilim dünyasında büyük bir şaşkınlık yaratmıştır. Bu durum, Göbekli Tepe‘yi "tarihin sıfır noktası" olarak tanımlanmasına yol açmış ve Neolitik Devrim‘e dair tüm teorilerin yeniden gözden geçirilmesine neden olmuştur .

Taş Tepeler ve Mimari Harikalar

Göbekli Tepe, Toros Dağları‘nın eteklerinde, Taş Tepeler bölgesinde, Harran Ovası‘na hakim kayalık bir plato üzerine kurulmuştur . Yaklaşık 300 metre çapında ve 15 metre yüksekliğindeki bu yapay tepe (höyük), aslında yüzyıllar boyunca inşa edilip terk edilen yapıların üst üste birikmesiyle oluşmuştur .

Üç Ana Tabaka:

Arkeolojik kazılar, Göbekli Tepe’de üç ana tabaka olduğunu ortaya koymuştur :

    Katman III (MÖ 9500 - 9000): En eski ve en görkemli tabakadır. Bu dönemde, 10 ila 30 metre çapında, dairesel ve oval planlı anıtsal yapılar inşa edilmiştir. Bu yapıların en dikkat çekici özelliği, T şeklinde devasa kireçtaşı sütunlardır. Yükseklikleri 6 metreye, ağırlıkları ise 20 tona kadar ulaşan bu sütunlar, dünyanın bilinen en eski megalitleridir .

    Katman II (MÖ 8800 - 8000): Daha geç bir döneme, Çanak Çömleksiz Neolitik B (PPNB) evresine tarihlenen bu tabakada, anıtsal dairesel yapıların yerini daha küçük, dikdörtgen planlı odalar almıştır. Ancak bu odaların içinde de daha küçük boyutlu T şeklinde sütunlar bulunması, bölgenin kutsal karakterini bir şekilde koruduğunu göstermektedir. "Aslanlı Sütun Yapısı" olarak adlandırılan yapı bu döneme aittir .

    Katman I: En üst tabakadır ve erozyon ile geçmiş dönemlerdeki tarımsal faaliyetler sonucu oluşmuş en genç dolguları içerir .

T Şeklindeki Sütunlar ve Sembolizm:

Göbekli Tepe’nin en ikonik unsurları olan T şeklindeki sütunlar, arkeologlar tarafından stilize edilmiş insan figürleri olarak yorumlanmaktadır . Bazı sütunlarda oyulmuş insan kolları, eller ve kumaş parçaları bu yorumu güçlendirmektedir. Bu devlerin, topluluğun atalarını ya da doğaüstü varlıkları temsil ettiği düşünülmektedir . Yapıların içindeki konumlanışları ve birbirlerine bakmaları, belki de toplanma, ritüel veya hikaye anlatımı gibi sosyal işlevlere işaret etmektedir.

Hayvan Tasvirleri ve Sembolik Dil

Göbekli Tepe‘yi süsleyen kabartmalar, dönemin insanlarının sembolik dünyasına dair eşsiz ipuçları sunar. Sütunların çoğu, yabani hayvanların kabartmalarıyla bezelidir. Tilki, yaban domuzu, yaban ördeği, aslan, boğa, akrep, örümcek ve yılan en sık rastlanan figürler arasındadır. Özellikle akbaba tasvirleri, ölü gömme gelenekleriyle ilişkilendirilmektedir . İnsan figürüne ise oldukça az rastlanır; bulunan örnekler arasında çömelmiş bir kadın figürü veya başı kesilmiş bir insan betimlemesi sayılabilir .

Bu tasvirlerin ne anlama geldiği tam olarak bilinmemekle birlikte, totemik inançlar, koruyucu ruhlar veya mitolojik hikayelerin anlatıları olabilecekleri düşünülmektedir. Son yıllarda yapılan kazılarda, D Yapısı’nda gerçek boyutlarda, göğsünde, sırtında ve başında kırmızı, siyah ve beyaz pigment kalıntıları bulunan bir yaban domuzu heykeli keşfedilmiştir ki bu, dönemin sanatsal becerisi ve renk kullanımı hakkında önemli bilgiler vermektedir .

Göbekli Tepe'nin yorumlanmasındaki en büyük değişimlerden biri, sitenin işlevine dairdir. Klaus Schmidt, uzun yıllar boyunca buranın, avcı-toplayıcı grupların belirli dönemlerde bir araya geldiği, "dünyanın ilk tapınağı" olarak hizmet veren bir kutsel alan olduğunu savunmuştur. Bu teori, anıtsal yapıların varlığına karşın yerleşik yaşama dair kalıcı konut kalıntılarının bulunamamasına dayanıyordu .

Ancak son yıllarda, özellikle Necmi Karul başkanlığında yürütülen "Şanlıurfa Neolitik Araştırma Projesi" kapsamında elde edilen yeni bulgular, bu tabloyu önemli ölçüde değiştirmiştir. Jeomanyetik ölçümler ve kazılar, Göbekli Tepe'de anıtsal yapıların yanı sıra konut olarak kullanıldığı düşünülen dikdörtgen planlı yapıların da varlığını ortaya koymuştur . Ayrıca, yoğun tahıl işleme faaliyetine işaret eden öğütme taşları, havanlar ve dibekler gibi günlük yaşam araçları da bulunmuştur . Kaya içine oyulmuş ve en az 150 metreküp su toplama kapasitesine sahip sarnıçlardan oluşan bir yağmur suyu hasadı sisteminin keşfi, burada uzun süreli ve organize bir yerleşimin varlığını kanıtlar niteliktedir .

Bu nedenle, güncel arkeolojik görüş, Göbekli Tepe'yi artık sadece bir tapınak olarak değil, belirgin bir ritüel bileşene sahip bir yerleşim yeri olarak tanımlamaktadır. Burası, hem günlük yaşamın sürdüğü hem de karmaşık sosyal ilişkilerin ve inanç sistemlerinin anıtsal mimari ve sembollerle ifade edildiği bir merkezdir .

Bölgesel Bağlam: Taş Tepeler Kültürü

Göbekli Tepe'nin aslında bölgede yalnız olmadığı, daha geniş bir kültürel peyzajın parçası olduğu anlaşılmıştır. Yakınlardaki Karahan Tepe, Sefer Tepe, Harbetsuvan Tepesi, Taşlı Tepe ve diğerleriyle birlikte Taş Tepeler olarak adlandırılan bu oluşum, MÖ 10.000 ila 7.000 yılları arasında ortak bir kültürel kimliği paylaşan karmaşık Neolitik toplulukların varlığını göstermektedir . Tüm bu merkezlerde benzer T şeklinde sütunlar, ortak mimari gelenekler ve ikonografi görülmesi, dönemin güçlü bir sosyal etkileşim ağını işaret etmektedir .

Bu devasa yapıları inşa etmek, organize bir iş gücü, uzmanlaşmış zanaatkarlar ve güçlü bir sosyal motivasyon gerektiriyordu. Tahmini olarak bir sütunu ocaktan çıkarıp yerine yerleştirmek için yüzlerce insanın birlikte çalışması gerekiyordu . Bu durum, avcı-toplayıcı toplulukların sanıldığından çok daha karmaşık sosyal yapılara ve organizasyon becerilerine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Göbekli Tepe'nin en büyük gizemlerinden biri de MÖ 8000 civarında neden ve nasıl terk edildiğidir. İlginç olan, yerleşimin basitçe boşaltılmamış olmasıdır. Anıtsal yapılar, bilinçli bir şekilde, taş kırıkları, hayvan kemikleri ve diğer dolgu malzemeleriyle doldurularak adeta gömülmüştür . Bu bilinçli terketme ritüeli, yapıların binlerce yıl boyunca bozulmadan günümüze kadar gelmesini sağlamıştır. Terk edilişin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, iklim değişiklikleri, inanç sistemlerindeki dönüşüm veya tarımın yaygınlaşmasıyla birlikte eski avcı-toplayıcı ritüellerinin önemini yitirmesi gibi faktörlerin bir kombinasyonu olabileceği düşünülmektedir .

Sonuç: İnsanlık Tarihine Yeni Bir Bakış

Göbekli Tepe, yalnızca bir arkeolojik sit alanı değil, aynı zamanda insanlık tarihine dair temel kabulleri sorgulatan bir düşünce devrimidir. Yerleşik hayata geçişin ve tarımın başlamasının, anıtsal mimari ve karmaşık inanç sistemlerinin ön koşulu olmadığını kanıtlamıştır. Avcı-toplayıcılar, daha tahılı ehlileştirmeden, devasa tapınaklar veya toplanma merkezleri inşa edebilecek kadar gelişmiş bir sosyal organizasyona, iş bölümüne ve sembolik düşünce yeteneğine sahipti. Bu durum, "önce tarım, sonra medeniyet" şeklindeki klasik anlatıyı tersine çevirerek, belki de önce inancın ve sosyal ihtiyaçların insanları bir araya getirdiğini ve bu bir aradalığın da tarımın keşfini tetiklediğini düşündürmektedir .

Günümüzde kazıların yalnızca %10'luk bir kısmı tamamlanmıştır . Toprak altında daha keşfedilmeyi bekleyen onlarca anıtsal yapı ve sayısız eser, gelecekte bu olağanüstü uygarlığın hikayesini daha da aydınlatacaktır. Her yeni kazı sezonu, Göbekli Tepe'nin ve onu inşa eden insanların sırlarını biraz daha aralamakta, bizleri 12.000 yıl öncesine götürerek insanlık serüveninin bu kritik dönüm noktasına tanıklık etmemizi sağlamaktadır. Bu yönüyle Göbekli Tepe, sadece Türkiye'nin değil, tüm insanlığın ortak hafızasının en değerli hazinelerinden biri olmaya devam edecektir.


"Bu makale bir yapay zeka asistanı olan DeepSeek tarafından güncel veriler ışığında hazırlanmıştır"

Resim Kaynak :

Pixabay


  diyagram-gobeklitepe-8977371_1280.jpg (Dosya Boyutu: 505.5 KB / İndirme Sayısı: 18)


  diyagram-sanlurfa-8977361.jpg (Dosya Boyutu: 3.45 MB / İndirme Sayısı: 18)


  diyagram-gobeklitepe-8977366.jpg (Dosya Boyutu: 1.7 MB / İndirme Sayısı: 16)


  diyagram-gobeklitepe-8977371.jpg (Dosya Boyutu: 4.79 MB / İndirme Sayısı: 15) ]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=38744 Sun, 15 Jun 2025 01:43:01 +0200 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=38744 Kurban Etini Evde Değerlendirme Usûlleri

Kurban Bayramı'nın bereketini sadece paylaşmakla değil, kesilen kurbanın etini sağlıklı ve bilinçli şekilde değerlendirmekle de yaşamak mümkün. Peki, kurban eti nasıl saklanmalı, nasıl pişirilmeli? Kemik suyu ve sakatat gibi geleneksel lezzetler neden yeniden sofralarımıza dönmeli?

Kurban kesildiği anda et, kas olup dinlendirilme vaktinin sonuna kadar kas hâlindedir. Ancak ölüm sertliği veya ölüm katılığı hâlindeki kas, dinlendirilip olgunlaştırıldıktan sonra ancak et özelliğini kazanmaktadır.

KURBAN ETİNİ EVDE DEĞERLENDİRME USÛLLERİ

Kurban etleri, imkân varsa kesim yerlerinde dinlendirilmeli yoksa eve getirildikten sonra parçalar hâlinde tepsilere yerleştirilmelidir. Üst üste konmadan, güneş görmeyen serin bir yerde, etin yeterince oksijen alması sağlanarak bekletilmelidir.

Kesim sıcaklığı 14-20°C’ye düşene kadar 5-6 saat beklenir ve daha sonra bu etler +4°C’de buzdolabına kaldırılmalıdır. Buzdolabında 4°C civarında belirli bir olgunlaşma süresi için 12-24 saat durması yeterlidir. Bu sürede ete hem yumuşaklık hem de lezzet kazandırılır. Taze et, daha sert olması sebebiyle hazımsızlık, şişkinlik, kabızlık veya ishal gibi sindirim problemlerine yol açabilir.

Kurban etleri kullanım miktarlarına göre ambalajlanarak kıymalık, ızgaralık ve haşlamalık olarak sınıflandırılarak saklanmalıdır. Hemen yenilmeyecek etler derin dondurucuya alınmalı veya kavurma yapılarak muhafaza edilmelidir. Kurban etinin dayanma süresi, kesim kalitesi ve et parçasının büyüklüğüne göre değişmekle beraber normal buzdolabı şartlarında 4-5 gündür. Bu süre, kıyma için de aynıdır. İç organlarda ise bu süre, 1-2 gündür. Eğer daha uzun süreli muhafaza düşünülüyorsa, etlerin derin dondurucuda -18°C’de muhafaza edilmesi gereklidir. Etin derin dondurucuda saklama süresi, dondurucunun derecesine göre değişir. Derin dondurucuda -18°’de en fazla 6 aya kadar saklanabilir.

Kırmızı et, yüksek oranda protein ihtiva ettiği için en önemli protein kaynaklarımızdandır. Etler, başta B12 vitamini, demir ve çinko olmak üzere mineraller açısından zengindir. Özellikle ette bulunan demirin vücutta kullanılabilirliği yüksek olduğundan, demir eksikliği anemisi tedavisinde önemli bir yeri bulunmaktadır. Etler, C ve E vitaminleri ile kalsiyum bakımından zayıftır. Bu sebeple etle birlikte C ve E vitamininden zengin hakikî meyve ve sebze suları içilmeli ya da zeytinyağı ve limon sosu dökülmüş yeşil salatalarla birlikte yenmelidir. Hazmı kolaylaştırmak maksadıyla, sodaya yüklenmek yerine bol su içmek daha doğru bir tercihtir.

Protein ve yağın etteki oranı, etin yağlı veya yağsız oluşuna göre değişir. Yağlı etlerin doymuş yağ asitleri ve kolesterol miktarı daha yüksektir. Kırmızı etin kolesterol yönünden oldukça zengin bir gıda kaynağı olması, insan sağlığı açısından tehdit oluşturacağı mânâsına gelmemelidir. Kolesterol, hücrelerin yapı taşı ve hayat için çok gerekli bazı hormonların oluşumunda oldukça önemli bir role sahiptir.

Kırmızı et tüketimi, vücut için gerekli miktarı aşarsa veya etin hazırlanması sağlıksız şekilde olursa, o zaman her şeyde olduğu gibi kırmızı et de sağlığımızı tehdit edebilir.

Kırmızı Et Sağlıklı Olarak Nasıl Tüketilir?

Eti pişirirken kendi yağında pişirme, haşlama, ızgara, fırında pişirme ile buharda pişirme metotları tercih edilmelidir. Kızartma işlemi uygulanmamalıdır. Kızartılarak pişirilen etler, midenin asitliğini artırır ve etin sindirimini zorlaştırır.

Kurban etlerini mangalda ve ızgarada pişirmek, en çok tercih edilen metottur. Ama bunu yaparken belli kurallara uyulmadığında yenilecek et, şifa yerine hastalık yapabilir.

Et, ızgarada veya mangalda pişirilirken et ile ateş arasında en az 15-20 cm mesafe olacak şekilde pişirilmelidir. Et ve ızgara arasındaki mesafenin yakınlığı ve harlı alev, ateşin etin iç kısmına ulaşmasını önleyerek dışının yanmasına sebep olur. Etler hızlı pişirildiğinde etin dış yüzeyi sertleşeceğinden, iç tarafı pişmeyebilir. Ayrıca etlerin çok yüksek sıcaklıkta, uzun süre pişirilmeleri kanserojenik (nitrozaminler) maddelerin oluşumunu hızlandırdığı gibi, protein ve B grubu vitaminlerin kaybına da yol açar.

“Kurban Bayramı” diye, gereğinden fazla miktarda bol yağlı et ve sınırsızca sakatat yemek, vücutta birçok kalıcı rahatsızlıklara sebep olabileceği gibi var olan rahatsızlıkları da artırır. Bu sebeple, alamadığım protein ve vitamini, bayramda bol et yiyerek telafi edeyim gibi yanlış bir fikre de kapılmamak gerekir.

Özet olarak kırmızı eti pişirirken ızgara, haşlama, buğulama, kapalı bir kapta veya fırında ağır ağır pişirme usulleri tercih edilmelidir. Sağlıklı bir kişi, günlük 150 grama kadar haşlanmış ya da ızgara edilmiş kırmızı et yiyebilir. Hazmı kolaylaştırmak için bol su içmek daha doğru bir tercihtir.

“-Yeni hayatın bizden çaldığı -ama bizim çok geç farkına vardığımız- mühim bir şey daha var, o da kolajen eksikliğimizdir.” diyor Osman Müftüoğlu…

Kolajen eksikliği problemi, eti kemiğinden ayırmamızla başladı. Tencere yemeklerini bıraktık. Dolayısıyla iliğiyle kemiğiyle birlikte haşlanmış et yemeklerini neredeyse unuttuk. Tencerede kemikli sığır/dana eti, kuzu budu-sırtı, hindi, tavuk pişiren mutfakların sayısı parmakla gösterilecek kadar azaldı. Son derece sağlıklı olmalarına rağmen mikrop veya parazit korkusuyla sakatat grubu gıdalardan da vazgeçtik.

Netice ortada: Hepimiz kolajene hasret fertler hâline geldik. İşte bu yüzden eklemlerimiz eskisinden daha hızlı yaşlanıp daha erken çürüyor, pörsüyor. Biraz da bu yüzden kemiklerimiz daha kolay kırılıyor, ciltlerimiz daha kolay kırışıyor, sarkıyor, pörsüyor, kaslarımız eriyip gidiyor.

Kemikli etle ya da kemik suyuyla hazırlanan yemekler ile sakatat türleri, sağlığımız açısından son derece zengin protein ile vitamin ve mineral kaynağı barındırır. Kemik suyunda bulunan kolajen maddesi vücudumuzun yenilenmesini destekler.

Kurban Bayramı’nda kemikli etle et yemekleri, kemik suyuyla çorbalar ve sakatat çeşitleriyle şifalı sofralar kuralım. Omega 3 gibi çok değerli mineral ve vitaminler içeren sakatat türleri, sağlığımız için son derece değerli protein kaynaklarıdır. Bu gıdaları tüketmekten kaçınmayalım. Kemik iliğinin, kolajen kaynağı olması itibariyle çocuklara ve yetişkinlere yönelik yenileyici yönlerinden istifade edelim.

Rabbimiz, cümlemizi sağlık ve âfiyette dâim eylesin. Kurbanı Yüce Zât’ına kurbiyete ve maddî-mânevî hastalıklarımızın şifâ bulmasına vesîle eylesin. Âmîn.

Kaynak: Nejla Baş, Altınoluk Dergisi, Sayı: 472

İslam ve İhsan]]> Kurban Etini Evde Değerlendirme Usûlleri

Kurban Bayramı'nın bereketini sadece paylaşmakla değil, kesilen kurbanın etini sağlıklı ve bilinçli şekilde değerlendirmekle de yaşamak mümkün. Peki, kurban eti nasıl saklanmalı, nasıl pişirilmeli? Kemik suyu ve sakatat gibi geleneksel lezzetler neden yeniden sofralarımıza dönmeli?

Kurban kesildiği anda et, kas olup dinlendirilme vaktinin sonuna kadar kas hâlindedir. Ancak ölüm sertliği veya ölüm katılığı hâlindeki kas, dinlendirilip olgunlaştırıldıktan sonra ancak et özelliğini kazanmaktadır.

KURBAN ETİNİ EVDE DEĞERLENDİRME USÛLLERİ

Kurban etleri, imkân varsa kesim yerlerinde dinlendirilmeli yoksa eve getirildikten sonra parçalar hâlinde tepsilere yerleştirilmelidir. Üst üste konmadan, güneş görmeyen serin bir yerde, etin yeterince oksijen alması sağlanarak bekletilmelidir.

Kesim sıcaklığı 14-20°C’ye düşene kadar 5-6 saat beklenir ve daha sonra bu etler +4°C’de buzdolabına kaldırılmalıdır. Buzdolabında 4°C civarında belirli bir olgunlaşma süresi için 12-24 saat durması yeterlidir. Bu sürede ete hem yumuşaklık hem de lezzet kazandırılır. Taze et, daha sert olması sebebiyle hazımsızlık, şişkinlik, kabızlık veya ishal gibi sindirim problemlerine yol açabilir.

Kurban etleri kullanım miktarlarına göre ambalajlanarak kıymalık, ızgaralık ve haşlamalık olarak sınıflandırılarak saklanmalıdır. Hemen yenilmeyecek etler derin dondurucuya alınmalı veya kavurma yapılarak muhafaza edilmelidir. Kurban etinin dayanma süresi, kesim kalitesi ve et parçasının büyüklüğüne göre değişmekle beraber normal buzdolabı şartlarında 4-5 gündür. Bu süre, kıyma için de aynıdır. İç organlarda ise bu süre, 1-2 gündür. Eğer daha uzun süreli muhafaza düşünülüyorsa, etlerin derin dondurucuda -18°C’de muhafaza edilmesi gereklidir. Etin derin dondurucuda saklama süresi, dondurucunun derecesine göre değişir. Derin dondurucuda -18°’de en fazla 6 aya kadar saklanabilir.

Kırmızı et, yüksek oranda protein ihtiva ettiği için en önemli protein kaynaklarımızdandır. Etler, başta B12 vitamini, demir ve çinko olmak üzere mineraller açısından zengindir. Özellikle ette bulunan demirin vücutta kullanılabilirliği yüksek olduğundan, demir eksikliği anemisi tedavisinde önemli bir yeri bulunmaktadır. Etler, C ve E vitaminleri ile kalsiyum bakımından zayıftır. Bu sebeple etle birlikte C ve E vitamininden zengin hakikî meyve ve sebze suları içilmeli ya da zeytinyağı ve limon sosu dökülmüş yeşil salatalarla birlikte yenmelidir. Hazmı kolaylaştırmak maksadıyla, sodaya yüklenmek yerine bol su içmek daha doğru bir tercihtir.

Protein ve yağın etteki oranı, etin yağlı veya yağsız oluşuna göre değişir. Yağlı etlerin doymuş yağ asitleri ve kolesterol miktarı daha yüksektir. Kırmızı etin kolesterol yönünden oldukça zengin bir gıda kaynağı olması, insan sağlığı açısından tehdit oluşturacağı mânâsına gelmemelidir. Kolesterol, hücrelerin yapı taşı ve hayat için çok gerekli bazı hormonların oluşumunda oldukça önemli bir role sahiptir.

Kırmızı et tüketimi, vücut için gerekli miktarı aşarsa veya etin hazırlanması sağlıksız şekilde olursa, o zaman her şeyde olduğu gibi kırmızı et de sağlığımızı tehdit edebilir.

Kırmızı Et Sağlıklı Olarak Nasıl Tüketilir?

Eti pişirirken kendi yağında pişirme, haşlama, ızgara, fırında pişirme ile buharda pişirme metotları tercih edilmelidir. Kızartma işlemi uygulanmamalıdır. Kızartılarak pişirilen etler, midenin asitliğini artırır ve etin sindirimini zorlaştırır.

Kurban etlerini mangalda ve ızgarada pişirmek, en çok tercih edilen metottur. Ama bunu yaparken belli kurallara uyulmadığında yenilecek et, şifa yerine hastalık yapabilir.

Et, ızgarada veya mangalda pişirilirken et ile ateş arasında en az 15-20 cm mesafe olacak şekilde pişirilmelidir. Et ve ızgara arasındaki mesafenin yakınlığı ve harlı alev, ateşin etin iç kısmına ulaşmasını önleyerek dışının yanmasına sebep olur. Etler hızlı pişirildiğinde etin dış yüzeyi sertleşeceğinden, iç tarafı pişmeyebilir. Ayrıca etlerin çok yüksek sıcaklıkta, uzun süre pişirilmeleri kanserojenik (nitrozaminler) maddelerin oluşumunu hızlandırdığı gibi, protein ve B grubu vitaminlerin kaybına da yol açar.

“Kurban Bayramı” diye, gereğinden fazla miktarda bol yağlı et ve sınırsızca sakatat yemek, vücutta birçok kalıcı rahatsızlıklara sebep olabileceği gibi var olan rahatsızlıkları da artırır. Bu sebeple, alamadığım protein ve vitamini, bayramda bol et yiyerek telafi edeyim gibi yanlış bir fikre de kapılmamak gerekir.

Özet olarak kırmızı eti pişirirken ızgara, haşlama, buğulama, kapalı bir kapta veya fırında ağır ağır pişirme usulleri tercih edilmelidir. Sağlıklı bir kişi, günlük 150 grama kadar haşlanmış ya da ızgara edilmiş kırmızı et yiyebilir. Hazmı kolaylaştırmak için bol su içmek daha doğru bir tercihtir.

“-Yeni hayatın bizden çaldığı -ama bizim çok geç farkına vardığımız- mühim bir şey daha var, o da kolajen eksikliğimizdir.” diyor Osman Müftüoğlu…

Kolajen eksikliği problemi, eti kemiğinden ayırmamızla başladı. Tencere yemeklerini bıraktık. Dolayısıyla iliğiyle kemiğiyle birlikte haşlanmış et yemeklerini neredeyse unuttuk. Tencerede kemikli sığır/dana eti, kuzu budu-sırtı, hindi, tavuk pişiren mutfakların sayısı parmakla gösterilecek kadar azaldı. Son derece sağlıklı olmalarına rağmen mikrop veya parazit korkusuyla sakatat grubu gıdalardan da vazgeçtik.

Netice ortada: Hepimiz kolajene hasret fertler hâline geldik. İşte bu yüzden eklemlerimiz eskisinden daha hızlı yaşlanıp daha erken çürüyor, pörsüyor. Biraz da bu yüzden kemiklerimiz daha kolay kırılıyor, ciltlerimiz daha kolay kırışıyor, sarkıyor, pörsüyor, kaslarımız eriyip gidiyor.

Kemikli etle ya da kemik suyuyla hazırlanan yemekler ile sakatat türleri, sağlığımız açısından son derece zengin protein ile vitamin ve mineral kaynağı barındırır. Kemik suyunda bulunan kolajen maddesi vücudumuzun yenilenmesini destekler.

Kurban Bayramı’nda kemikli etle et yemekleri, kemik suyuyla çorbalar ve sakatat çeşitleriyle şifalı sofralar kuralım. Omega 3 gibi çok değerli mineral ve vitaminler içeren sakatat türleri, sağlığımız için son derece değerli protein kaynaklarıdır. Bu gıdaları tüketmekten kaçınmayalım. Kemik iliğinin, kolajen kaynağı olması itibariyle çocuklara ve yetişkinlere yönelik yenileyici yönlerinden istifade edelim.

Rabbimiz, cümlemizi sağlık ve âfiyette dâim eylesin. Kurbanı Yüce Zât’ına kurbiyete ve maddî-mânevî hastalıklarımızın şifâ bulmasına vesîle eylesin. Âmîn.

Kaynak: Nejla Baş, Altınoluk Dergisi, Sayı: 472

İslam ve İhsan]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=35751 Sat, 22 Feb 2025 15:23:03 +0100 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=35751 Prometheus Kimdir Nedir?

Yunan mitolojisi'nde, Prometheus veya Promete (Antik Yunanca: Προμηθεύς; "öngörü", "önceden gören")[1][2][3] Titan ateş tanrısıdır.[4] Prometheus en çok tanrılara ateşi çalarak meydan okumasıyla ve ateşi teknoloji, bilgi ve uygarlık biçiminde insanlığa vermesiyle tanınır. Efsanenin bazılarında, insanlığın çamurdan yaratılması ile de anılır. Prometheus zekâsı ve insanlığın şampiyonu olmasıyla tanınır,[5] ve genellikle insanî sanatların ve bilimlerin yazarı olarak da görülür. Bazen Deukalion'un babası, Tufan'ın kahramanı olarak tanıtılır.[6][7][8]

Prometheus'un ateşi çalıp insanlara vermesinin bir sonucu olarak cezalandırılması, hem antik hem de modern kültürde popüler bir konudur. Olimpos tanrıları'nın kralı Zeus, Prometheus'u suçundan dolayı sonsuz işkenceye mahkûm etti. Prometheus bir kayaya bağlandı ve Zeus'un amblemindeki kartal karaciğerini yemesi için gönderildi (eski Yunan'da karaciğerin insan duygularının merkezi olduğu düşünülüyordu).[9]

Karaciğeri daha sonra bir gecede yeniden büyür ancak devam eden döngüde ertesi gün tekrar yenecektir.[9] Efsanenin birkaç ana versiyonuna göre, özellikle de Hesiodos'a göre, Prometheus sonunda kahraman Herakles tarafından serbest bırakıldı.[10][11]

Daha çok sembolizmde, bazıları tarafından Prometheus'un mücadelesi antik Yunanlar için barbar diyarının uzandığı Kafkas Dağları'ndaki iki volkanik burunda, Elbruz Dağı veya Kazbek Dağı'ndadır.[12]

Başka bir efsanede Prometheus, antik Yunan dininde uygulanan hayvan kurban edilme biçimini belirler.[13] Prometheus'un kendisine ait bir kült olduğuna dair kanıtlar çok değildir. Esasen antik Atina'da dini faaliyetlerin odak noktasıydı ve burada Yunan yaratıcı beceri ve teknoloji tanrıları olan Athena ve Hephaistos ile bağlantılıydı.[14][15]

Batı klasik geleneğinde Prometheus, insan çabasını (özellikle bilimsel bilgi arayışını) ve aşırıya kaçma riskini veya istenmeyen sonuçları temsil eden bir şahsiyet oldu. Özellikle Romantik çağ’da insan varlığını iyileştirme çabaları aynı zamanda trajediye de yol açabilecek tek dehanın vücut bulmuş hali olarak görülüyordu: Mary Shelley örneğin Frankenstein (1818) adlı romanının alt başlığını "Modern Prometheus" olarak verdi.

Prometheus, Hesiodos'a göre İapetos'la ve Klymene'nin oğlu ve Atlas, Menoitios ve Epimetheus'un kardeşidir. Bazı metinlerde Prometheus'un annesi Asia ve kardeşi Athos olarak gösterilir. Prometheus, öteki kardeşleri gibi tanrısal düzene kafa tutmuş, karşı çıkmış ve öteki kardeşlerinden farklı olarak sonunda insanoğlunu yaratarak ve onlara ateşi (yaratıcılığı, bilimi, uygarlığı) vererek bu düzeni değiştirmeyi başarmıştır.

Etimoloji

Prometheus, Hint-Avrupa dil ailesindeki "önce" öneki olan "pro" ve "metheus" olarak ayrılır. Metheus sözcüğünün yakın kökeni, “matematik” sözcüğünün bile dayanağı olan, Yunanca “öğrenmek” anlamındaki “math-”tır (μάθ). Grekler, mitolojideki Prometheus’a “önceden öğrenen” anlamını yükleyerek onu bir kahin tanrı olarak nitelendirmişlerdir. Uzak kökeni ise Sanskritçeye dayanır. Prometheus, Hint mitolojisindeki ateş tanrısı Agni ile eşlenebilir. Sanskritçedeki “yakmak” anlamında kullanılan “mathaya” (मथाय) Grekçedeki “metheus” sözcüğünün mitolojik kaynağını böylece açıklar; Prometheus ateşi çalarak insanları yaratmıştır.[16]
Mitoloji
Olympos Tanrıları'nın kuvvet ve kudretine karşılık, Prometheus'ta kurnazlık ve zekâ vardır. Titanların isyanları sırasında tarafsızlığını korumuş ve başkaldırmamış bir Titan oğlu olarak Zeus'un gözüne girmeyi başarmıştı. Zeus onu Olympos'daki ölümsüzlerin arasına aldı. Oysa o Zeus ve arkadaşlarına karşı kin besliyordu. Dedelerinin öcünü almak için, kendi gözyaşıyla yoğurduğu balçıktan ilk insanı yarattı. Sonra onun acizliğine acı(Zeker), Hephaistos’un (Demirci Tanrı) alevler saçan ocağından bir kıvılcım çaldı ve insanlara armağan etti. Bunun için Zeus tarafından Kafkas Dağında zincire vurulmuş ve Prometheus Desmotes (zincire vurulmuş Prometheus) adıyla anılmıştır. Prometheus, insanlarla ateşi (bilimin ve aydınlanmanın sembolü) paylaştığı için Zeus tarafından, bir kartalın (bazen akbabayla karıştırılır) her gün, geceleri yeniden oluşan karaciğerini yemesiyle cezalandırılmıştır. Onu Kafkas dağının tepesindeki bu işkenceden Zeus'un oğlu olan yarı tanrı ve ölümlü Herakles kurtarır. Prometheus; "Zeus tahtından düşmedikçe benim işkencelerimin sonu yoktur" der, böylelikle insanlığa özgürlüğün yolunu göstermiş olur.
Bu arada Zeus, kendisini hiçe sayan insanlara da bir ders vermek için Hephaistos'a su ve balçıktan ilk bakirenin heykelini yaptırdı ve kalbine ruh yerine Prometheus'un ateşi çaldığı yerden aldığı bir kıvılcımı koyarak ona Pandora adını verdi. Onu insanlara yollarken eline verdiği kutuda (Pandora'nın Kutusu) ise tüm kötülükler ve ızdıraplar vardı. Zeus böylece insanlardan da intikamını almış oldu.

Prometheus'un zincire vurulmasındaki asıl neden Zeus'un ondan korkuyor olmasıdır. Geleceği görme yetisine sahip bir titan olan Prometheus, bu yetisini kullanarak Zeus'un Kronos'u tahttan indirmesine yardımcı olmuştur. Gelecekte de Prometheus'un bu özelliğini kendisinin tahttan düşürülmesi için de kullanacağından korkan Zeus, Prometheus'un ateşi (bilgiyi) çalarak insanlara vermesi ile ondan kurtulmak için gerekli fırsatı elde etmiştir. Bu işkence otuz bin yıl sürmek üzere planlanmıştı fakat Herkül'ün onu serbest bırakmasıyla Prometheus kendisinin karaciğerini her gün yiyen kartalı buldu ve öç olarak Zeus'un Prometheus'u cezalandırmakla görevlendirdiği kartalın karaciğerini yedi. Zeus bu şekilde cezasını sonlandıran Prometheus'u affetti ve tekrar ölümsüzlerin arasına aldı.

Kaynak

Wikipedia]]> Prometheus Kimdir Nedir?

Yunan mitolojisi'nde, Prometheus veya Promete (Antik Yunanca: Προμηθεύς; "öngörü", "önceden gören")[1][2][3] Titan ateş tanrısıdır.[4] Prometheus en çok tanrılara ateşi çalarak meydan okumasıyla ve ateşi teknoloji, bilgi ve uygarlık biçiminde insanlığa vermesiyle tanınır. Efsanenin bazılarında, insanlığın çamurdan yaratılması ile de anılır. Prometheus zekâsı ve insanlığın şampiyonu olmasıyla tanınır,[5] ve genellikle insanî sanatların ve bilimlerin yazarı olarak da görülür. Bazen Deukalion'un babası, Tufan'ın kahramanı olarak tanıtılır.[6][7][8]

Prometheus'un ateşi çalıp insanlara vermesinin bir sonucu olarak cezalandırılması, hem antik hem de modern kültürde popüler bir konudur. Olimpos tanrıları'nın kralı Zeus, Prometheus'u suçundan dolayı sonsuz işkenceye mahkûm etti. Prometheus bir kayaya bağlandı ve Zeus'un amblemindeki kartal karaciğerini yemesi için gönderildi (eski Yunan'da karaciğerin insan duygularının merkezi olduğu düşünülüyordu).[9]

Karaciğeri daha sonra bir gecede yeniden büyür ancak devam eden döngüde ertesi gün tekrar yenecektir.[9] Efsanenin birkaç ana versiyonuna göre, özellikle de Hesiodos'a göre, Prometheus sonunda kahraman Herakles tarafından serbest bırakıldı.[10][11]

Daha çok sembolizmde, bazıları tarafından Prometheus'un mücadelesi antik Yunanlar için barbar diyarının uzandığı Kafkas Dağları'ndaki iki volkanik burunda, Elbruz Dağı veya Kazbek Dağı'ndadır.[12]

Başka bir efsanede Prometheus, antik Yunan dininde uygulanan hayvan kurban edilme biçimini belirler.[13] Prometheus'un kendisine ait bir kült olduğuna dair kanıtlar çok değildir. Esasen antik Atina'da dini faaliyetlerin odak noktasıydı ve burada Yunan yaratıcı beceri ve teknoloji tanrıları olan Athena ve Hephaistos ile bağlantılıydı.[14][15]

Batı klasik geleneğinde Prometheus, insan çabasını (özellikle bilimsel bilgi arayışını) ve aşırıya kaçma riskini veya istenmeyen sonuçları temsil eden bir şahsiyet oldu. Özellikle Romantik çağ’da insan varlığını iyileştirme çabaları aynı zamanda trajediye de yol açabilecek tek dehanın vücut bulmuş hali olarak görülüyordu: Mary Shelley örneğin Frankenstein (1818) adlı romanının alt başlığını "Modern Prometheus" olarak verdi.

Prometheus, Hesiodos'a göre İapetos'la ve Klymene'nin oğlu ve Atlas, Menoitios ve Epimetheus'un kardeşidir. Bazı metinlerde Prometheus'un annesi Asia ve kardeşi Athos olarak gösterilir. Prometheus, öteki kardeşleri gibi tanrısal düzene kafa tutmuş, karşı çıkmış ve öteki kardeşlerinden farklı olarak sonunda insanoğlunu yaratarak ve onlara ateşi (yaratıcılığı, bilimi, uygarlığı) vererek bu düzeni değiştirmeyi başarmıştır.

Etimoloji

Prometheus, Hint-Avrupa dil ailesindeki "önce" öneki olan "pro" ve "metheus" olarak ayrılır. Metheus sözcüğünün yakın kökeni, “matematik” sözcüğünün bile dayanağı olan, Yunanca “öğrenmek” anlamındaki “math-”tır (μάθ). Grekler, mitolojideki Prometheus’a “önceden öğrenen” anlamını yükleyerek onu bir kahin tanrı olarak nitelendirmişlerdir. Uzak kökeni ise Sanskritçeye dayanır. Prometheus, Hint mitolojisindeki ateş tanrısı Agni ile eşlenebilir. Sanskritçedeki “yakmak” anlamında kullanılan “mathaya” (मथाय) Grekçedeki “metheus” sözcüğünün mitolojik kaynağını böylece açıklar; Prometheus ateşi çalarak insanları yaratmıştır.[16]
Mitoloji
Olympos Tanrıları'nın kuvvet ve kudretine karşılık, Prometheus'ta kurnazlık ve zekâ vardır. Titanların isyanları sırasında tarafsızlığını korumuş ve başkaldırmamış bir Titan oğlu olarak Zeus'un gözüne girmeyi başarmıştı. Zeus onu Olympos'daki ölümsüzlerin arasına aldı. Oysa o Zeus ve arkadaşlarına karşı kin besliyordu. Dedelerinin öcünü almak için, kendi gözyaşıyla yoğurduğu balçıktan ilk insanı yarattı. Sonra onun acizliğine acı(Zeker), Hephaistos’un (Demirci Tanrı) alevler saçan ocağından bir kıvılcım çaldı ve insanlara armağan etti. Bunun için Zeus tarafından Kafkas Dağında zincire vurulmuş ve Prometheus Desmotes (zincire vurulmuş Prometheus) adıyla anılmıştır. Prometheus, insanlarla ateşi (bilimin ve aydınlanmanın sembolü) paylaştığı için Zeus tarafından, bir kartalın (bazen akbabayla karıştırılır) her gün, geceleri yeniden oluşan karaciğerini yemesiyle cezalandırılmıştır. Onu Kafkas dağının tepesindeki bu işkenceden Zeus'un oğlu olan yarı tanrı ve ölümlü Herakles kurtarır. Prometheus; "Zeus tahtından düşmedikçe benim işkencelerimin sonu yoktur" der, böylelikle insanlığa özgürlüğün yolunu göstermiş olur.
Bu arada Zeus, kendisini hiçe sayan insanlara da bir ders vermek için Hephaistos'a su ve balçıktan ilk bakirenin heykelini yaptırdı ve kalbine ruh yerine Prometheus'un ateşi çaldığı yerden aldığı bir kıvılcımı koyarak ona Pandora adını verdi. Onu insanlara yollarken eline verdiği kutuda (Pandora'nın Kutusu) ise tüm kötülükler ve ızdıraplar vardı. Zeus böylece insanlardan da intikamını almış oldu.

Prometheus'un zincire vurulmasındaki asıl neden Zeus'un ondan korkuyor olmasıdır. Geleceği görme yetisine sahip bir titan olan Prometheus, bu yetisini kullanarak Zeus'un Kronos'u tahttan indirmesine yardımcı olmuştur. Gelecekte de Prometheus'un bu özelliğini kendisinin tahttan düşürülmesi için de kullanacağından korkan Zeus, Prometheus'un ateşi (bilgiyi) çalarak insanlara vermesi ile ondan kurtulmak için gerekli fırsatı elde etmiştir. Bu işkence otuz bin yıl sürmek üzere planlanmıştı fakat Herkül'ün onu serbest bırakmasıyla Prometheus kendisinin karaciğerini her gün yiyen kartalı buldu ve öç olarak Zeus'un Prometheus'u cezalandırmakla görevlendirdiği kartalın karaciğerini yedi. Zeus bu şekilde cezasını sonlandıran Prometheus'u affetti ve tekrar ölümsüzlerin arasına aldı.

Kaynak

Wikipedia]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=35659 Thu, 20 Feb 2025 14:21:59 +0100 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=35659 BEDEVÎ
البدوي


Bedeviler (Arapça: بدوي), geçmişte göçebe olan ve Büyük Sahra'nın Atlas Okyanusu kıyısından Batı Çölü, Sina Yarımadası ve Necef Çölü üzerinden Arap Çölü'ne kadar uzanan bölgede yaşayan Arap kabileleridir. Arap olmayan bazı kabilelerin, örneğin Kızıldeniz'in Afrika kıyısındaki Bejalar gibi, Bedevi olarak anıldıkları olmuştur.

Ana geçim kaynakları develer ile ticaret ve hayvancılıktır; vahalarda bulunan suyu çok dikkatli bir biçimde kullanarak yaşarlar. Bedevilerin temel geçim kaynağı göçebe hayvancılıktır. En çok besledikleri hayvan, çöle uyum sağlamış develerdir. Koyun ve at besleyen Bedevi toplulukları da vardır. Kendilerinin ve hayvanlarının su ihtiyaçlarını çölde açılmış su kuyularından karşılarlar. Yaşadıkları bölge yılın hiçbir ayında yeterli yağış alamadığı için temel geçim kaynağı hayvancılıktır.

Bedevilerin geleneksel yemeği fıstıklı pilav üstünde kuzu kızartmasının ikram edildiği mansaftır.



“Başlamak, ortaya çıkmak, önce gelmek” mânaları yanında “çölde yaşamak, sahrada oturmak” anlamında da kullanılan Arapça bedâvet (bidâvet) kelimesi, “yerleşik hayat, medeniyet” anlamına gelen hadâretin karşıtıdır. “Kır, sahra, çöl” anlamına gelen bâdiyede yaşayan kimselere bedevî veya ehlü’l-bâdiye, ebnâü’l-bâdiye denir. Bedevîler deve veya keçi kılından yapılmış çadırlarda göçebe hayatı yaşadıklarından ehlü’l-veber, ehlü’l-hıyâm veya sekenetü’l-hıyâm adlarıyla da anılırlar. Buna karşılık köy, kasaba ve şehirlerde kerpiçten yapılmış evlerde yerleşik hayat yaşayanlara ehlü’l-meder adı verilir.

Sâmî dillerde “çöl” mânasına gelen arab (عرب) kelimesi eski devirlerde aynı zamanda çölde yaşayan kimse yani bedevî için kullanılıyordu. Nitekim Tevrat’ta (İşaya, 21/13; 13/20; Yeremya, 3/2), ayrıca Asur, Bâbil, Yunan ve hatta Câhiliye dönemine ait bazı metin, rivayet, tablet ve kitâbelerde arab kelimesiyle Arap yarımadasında çölde yaşayan bedevî Araplar kastediliyordu. Buna karşılık bir kabile adıyla veya oturdukları yerlerin ismiyle anılan yerleşik hayat yaşayanlara arab denilmiyordu. Nitekim Tevrat’ta geçen Kahtân (Yaktân), Sebe’, Hadramut, İsmâil, Teymâ, Medyen kabilelerine arab denmemiştir. Milâttan sonraki dönemlerde ise yerleşik hayat yaşayan Araplar için de bu kelime kullanılmaya başlanmıştır.

İlk defa Kur’ân-ı Kerîm’de, yerleşik hayat yaşayan Araplar’la bedevî Araplar açık bir şekilde birbirinden ayrılmış ve bedevîler a‘râb (أعراب) olarak adlandırılmıştır. Böylece bir ırkın adı olmakla birlikte yarımadanın köy ve şehirlerinde yaşayanlarına arab, çölde göçebe olarak yaşayanlarına ise a‘râb (bedevî) denilmiştir (bk. A‘RÂB).

İktisadî ve Günlük Hayat. Cemiyetler, üzerinde yaşadıkları coğrafî muhitin, iklim şartlarının ve geçimlerini sağlamak için başvurdukları üretim şekillerinin tesiriyle birbirlerinden ayrılırlar. Göçebe olanlarla yerleşik hayat sürenler birbirinden çok farklı iki ayrı zümre meydana getirirler. Nitekim İslâmiyet’in ortaya çıkışı sırasında bilhassa Orta ve Kuzey Arabistan’da yaşayan, kuzey ve güney (Adnânî veya Kahtânî diye bilinen) bütün Arap kabileleri bedevî ve hadarî diye ikiye ayrılıyordu.

İbn Haldûn insanları diğer canlılardan ayıran özellikleri sıralarken bunlar arasında “umran”ı da (medeniyet) zikreder; umranın yalnızca hadarîlerde değil bedevîlerde de olduğunu belirtir. Bedevîliğin ve hadarîliğin, geçimlerini sağlamak için bir araya gelen insanların takip ettiği farklı yol ve şekiller sebebiyle meydana geldiğini söyler. Daha açık bir ifadeyle gıda, barınak ve elbise gibi en zaruri ihtiyaçlarını karşılamak üzere bir araya gelen toplumlar bedevîdir. Buna karşılık o günkü şartlarda lüks sayılan tüketim maddelerini kullanmaya başlayan toplumlar ise hadarî yani medenîdir. Bedevîlikten hadarîliğe geçişi sağlayan vasıtalar şehirlerdeki iktisadî imkânlardır. Bedevîler, gıda maddelerini ateşle pişirmeleri hariç, bu maddeleri hemen hemen olduğu gibi veya çok az değiştirerek tüketirler.

Hayvan yetiştirmek, avlanmak, ticaret yapmak, baskın düzenlemek gibi işlerle geçimlerini sağlayan bedevîler çiftçilik, el işleri ve sanatları ile denizcilikten hoşlanmazlar, hor gördükleri bu işleri asil insanlara yakıştıramazlardı.

Yemen ve Hîre gibi suyu bulunan, iklimi mutedil, ziraata uygun yerler dışında Arabistan’ın büyük bir bölümünde tabiat şartları elverişsizdir. Kurak iklim buradaki hayatın devenin etrafında teşekkül etmesine sebep olmuştur. Dişi develerden oluşan bir sürü bedevî için en büyük servettir. Bedevî, hem yük hem de binek hayvanı olan devesinin sütünden, etinden, derisinden, gübresinden, yününden ve gölgesinden faydalanır. Açlığa ve susuzluğa günlerce dayanabilen bu hayvan sayesinde çölün zorluklarına göğüs gerer. Bedevîler iklim şartlarına ve otlattıkları develere bağlı olarak sürekli göç etmek zorunda kalmışlardır. Esasen Arap yarımadasında yaşayan bedevîleri başka bölgelerde ve kıtalarda yaşayan göçebelerden ayıran özelliklerden biri de onların yalnızca deve yetiştirmesidir. Çünkü buradaki iklim ve tabiat şartları deveden başka hayvan yetiştirmeye elverişli değildir. Halbuki diğer göçebeler (meselâ Berberîler ve Türkmenler) deve ile birlikte koyun ve sığır da yetiştirirler.

Orta Arabistan’ı güney, kuzey ve doğudan kuşatan çöl, yağmur mevsimini takip eden birkaç hafta içinde hayvanlar için çok uygun bir mera haline gelir. Bedevîler bu yerleri hemen tesbit edip etrafına çadırlarını kurarak hayvanlarını otlatırlar. Bu mevsimde bolca süt içilir, yağ ve peynir yapılır, kadınların topladığı filiz ve sürgünler pişirilerek yenilir, kuruyan otların tohumları toplanarak buğday ve arpa ile karıştırılır ve yemek için saklanırdı. Bedevîler bu geçici meraların yerlerini tayin edebilmek için yıldızlardan faydalanır ve yağmurun ne zaman yağacağını hesap ederlerdi. Bu sebeple fırtınanın ne zaman çıkacağını, yağmurun ne zaman yağacağını tesbit bilgisi demek olan “ilmü’l-envâ’” (علم الأنواء) bedevîler arasında oldukça gelişmiştir. Bedevîler devamlı göçebe hayatı yaşamalarına rağmen her kabilenin kendine mahsus meraları vardı. Geçici meralardaki otların birkaç hafta içerisinde tükenmesinden sonra bedevîler, kendi topraklarına göç ederler.

Bedevîler genellikle deveye, âni baskınlarda ve komşu kabilelerin çadırlarını ziyaret esnasında ise ata binerler. At susuzluğa karşı deve gibi dayanıklı olmadığından bu hayvanlar için develerle yedek su taşınır. Çölde yetiştirilmeleri ve bakımları çok zor olduğu için sayıları da azdır. Kuraklık baş gösterince kendi topraklarında yiyecek bulamayan bedevîler başka yerlerde bazan dostça, bazan da zorla kendilerine bir yurt temin etmeye çalışırlar; sonbahar mevsimini zahire ve hurma tedarik edebilecekleri yerlerde, kışı ise soğuğu en az bölgelerde geçirirlerdi.

Bedevîlerin çok çabuk çoğalmaları da onların sık sık yer değiştirmelerine sebep olan faktörlerden biridir. Şartlar uygun olduğu takdirde küçük bir aile, çok kısa denilebilecek bir süre içerisinde kalabalık bir kabile haline gelebilir. Bu durumda komşu kabilelerin bulundukları yerlerden çıkarılmaları veya kendiliklerinden göç etmeleri kaçınılmaz olur. Bedevîler çoğunlukla deve yününden yapılan, hafif, çabuk kurulup toplanabilen ve kolayca taşınabilen çadırlarda yaşarlardı. Irak ve Suriye’de yaşayan bedevîler ise siyah keçi kılından yapılmış çadırları kullanırlardı. Çadırlarda silâhlar, ailenin ve hayvanların yiyecekleri, kırba, tulum ve benzeri deriden yapılmış kaplar, koşum aletleri vb. gibi zaruri eşyalar saklanırdı. Çadırların kurulması, toplanması, eskiyen ve yırtılan yerlerinin tamiri kadınlara aitti.

Bedevîlerin temel besin maddesi, vahalarda elde edilen hurma ile süttür. Sütten yağ ve bir nevi peynir yapar, sonra da su ile karıştırarak yerlerdi. Et ancak misafir şerefine ve şenlik günlerinde hayvan kesildiğinde yenilirdi. Av hayvanları da onlar için önemli bir besin kaynağıdır. Bedevîler avlanmaya çok düşkündürler. Av hayvanları arasında dağ keçisi, yaban sığırı, ceylan, yaban eşeği, tavşan, keklik, deve kuşu ve büyük kertenkeleler sayılabilir. Zaman zaman çöle gelen çekirge sürülerinden de faydalanan bedevîler bunları bazan pişirip bazan da hurma ile karıştırıp ezme yaparak yerlerdi. Yağmurlardan sonra ortaya çıkan beyaz mantarlar da yenilirdi.

Bedevî kabileleri arasında rekabet eksik olmazdı. Bu rekabet yüzünden birbirlerine sık sık baskın düzenlerlerdi. Hayatî ihtiyaçlarını elde etmek üzere komşu şehir ve köylere veya kervanlara baskın yaptıkları da olurdu. Çöldeki iktisadî ve içtimaî şartların sebep olduğu bu baskın ve savaşların bedevîlerin hayatı üzerinde çok önemli tesiri vardır. Deve ve yiyecek çalmak, kadın ve çocukları kaçırmak için yapılan bu baskınlar sırasında, kan davasına sebep olmaması için adam öldürmemeye azamî gayret gösterilirdi. Kaçırılan kadın ve çocukların fidye karşılığında iade edilmesi de bedevî geleneklerindendi. Elde edilen ganimetlerin taksiminde bazı esaslara riayet edilir ve kabile şeyhine büyük hisse ayrılırdı. Baskına mâruz kalan kabile mensuplarının zararı da müştereken karşılanır, kabile şeyhi büyük bir hisse ile bu dayanışmaya öncülük ederdi. Bu şekildeki baskınlar sonucunda uzun ve kanlı savaşlara sebep olan kan davaları bedevîleri tehdit eden büyük bir felâketti (bk. EYYÂMÜ’l-ARAB).

Arap yarımadasında yaşayan insanlar, ister şehirli ister bedevî olsun, hayatlarını devam ettirebilmek için ticaret yapmaya mecbur kalmışlardır. Bedevî muhtaç olduğu şeyleri şehirlilerden mübadele usulü ile temin ederdi. Bu durum, yağ ve yün yanında deve ve keçi kılından kumaşlar, halı, deriden tulum ve kırba, çuval, ip ve hasır gibi bazı el işleri yapıp satmaya bedevîyi mecbur etmiş, bunlara karşılık hububat, hurma, elbise ile kapkacak satın almıştır. Bu ticaretin gerçekleşmesi için bedevîler, yarımadanın muhtelif yerlerinde kurulan panayırlara mal götürüp getirmek üzere kervancılığa başlamışlardır. Milâttan itibaren dünya ticaretindeki gelişmeler bedevî hayatını değiştirmiştir. Hint ve Çin’den Yemen’e, oradan da kervanlarla kuzeye gönderilen ticaret malları sayesinde bedevîlerin yaşadıkları çöller, dünya ticaretinin ana damarlarının geçtiği, develerle aşılan birer ticaret yolu haline gelmiştir. Bu ticaret kervanlarına kılavuzluk ve muhafızlık yapan bedevîlerin hayatı yeni bir canlılık kazanmıştır. Yarımadanın batısında başta Mekke olmak üzere bazı önemli ticaret merkezleri meydana gelmiş, vahalar ve vadiler de ticaret kervanlarının uğramak mecburiyetinde kaldığı birer menzil olmuştur. Böylece çölde yaşayan bedevîler yanında vadi ve vahalarda yaşayan yarı göçebe zümreler ortaya çıkmıştır. Bedevîler Arap yarımadasının çeşitli yerlerine giden büyük ticaret kervanları için deve temin etmek, ücret karşılığında kervanların yol emniyetini sağlamak ve onları çeşitli saldırılardan korumak suretiyle gelir temin etmeye başlamışlardır. Ayrıca ticaret kafileleri ve yolcular bedevîlere ait topraklardan geçerken onların saldırılarına uğramamak için ücret ödemek zorunda kalmışlardır. Böylece bedevînin iktisadî hayatı canlanmış ve kapalı bir ekonomik modelden uzaklaşmıştır.

Çölün insanı korkutan bu ağır şartları bedevîleri yabancı işgalinden koruduğu gibi bölgede büyük devletlerin kurulmasına ve insanların hukukuna riayeti sağlayan bir sisteminin ortaya çıkmasına engel olmuştur. Hatta tarihte, Arap yarımadasının kuzey ve güneyindeki bölgelerin aksine, Hicaz ve Orta Arabistan hemen hiçbir yabancı işgaline mâruz kalmamıştır.

Sosyal Hayat. Bedevî toplumu, bir babadan geldiğine inanan insanların meydana getirdiği kabile esasına dayanır. Daha çok erkek soyundan gelen akrabalık bağına dayanan kabilede, hilf, câr ve velâ yoluyla da akrabalık bağı kurulur, böylece kabileye yeni katılmalar olurdu. Bu şekilde kurulan bağlar ile kan bağı arasında uygulamada bir fark yoktu. Hilf ve câr bağı, kabilesini terkeden veya kabilesinden kovulan bir kimsenin başka bir kabile mensubunun himayesine (câr) girmesi veya müttefiki (halîf) olmasıyla, velâ bağı ise savaş veya baskın sonucunda ele geçen veya satın alınan kölenin âzat edilmesiyle kurulurdu. Böylece göçebe cemiyetlerde çok kuvvetli olan kabile bağı, kan bağının ötesinde sosyal bir râbıta haline geliyordu.

Çetin çöl şartlarında hayatın devamı için kabile dayanışmasına fazlaca ihtiyaç duyuluyordu. Bedevî, hem ağır tabiat şartlarına hem de hasım kabilelerden gelebilecek tehlikelere karşı kabilesinin yardımına muhtaçtı. Bedevîlerin birlikte yaşamak, birlikte harekete geçmek, haksızlıklara birlikte karşı koymak, kabileyi birlikte savunmak ve sürekli bir dayanışma içinde olmak gibi özellikleri vardı. Mülkiyetin kolektif oluşu, kabile içindeki irtibatı ve dayanışmayı güçlendiriyordu. Günlük kullandığı eşyaları dışında bedevînin ferdî mülkiyeti çadır ve deveden ibaretti. Toprak, av, ot ve ateş kabile mensuplarının ortak malı idi. Hatta deve sürülerinin bile kabilenin ortak mülkiyetinde olduğuna dair işaretler vardır. Kabile fertleri diyet ödemede de ortak bir mesuliyet taşırlardı. Kabile fertleri arasında körü körüne bir tarafgirlik duygusu demek olan bu dayanışmaya asabiyet denilirdi. Bu anlayışta haklıyı haksızdan ayırmak, suçun ferdîliğini kabul etmek söz konusu değildir. Bunun tabii sonucu da kan davasıdır. Kan davaları kabile dayanışmasını daha da artırıyordu. Öldürülen kimsenin en yakın akrabası, katilden veya onun yakın akrabalarından yahut kabilesinden bir kimseyi öldürüp intikam almak zorundaydı. İntikamdan başka bir ceza tanımayan bedevî kana kan isterdi. Böylece sosyal hayata anarşi hâkim olmakla birlikte kan davalarında zaman zaman diyet ödenmesi veya kabile mensuplarından birinin işlediği suçun benimsenmeyerek o kimsenin kabile üyeliğinden atılması suretiyle kan gütme âdeti azaltılabiliyordu. Kabilesinden ihraç edilen kimse başka bir kabilenin himayesine giremezse mahvolurdu. Kabile fertleri arasında ortaya çıkabilecek anlaşmazlıklar kabile asabiyeti sayesinde önleniyordu.

İbn Haldûn, bedevî zümrelerdeki sosyal düzen ve hukukî hükümlerin ecdattan kalan örf ve âdetlerden meydana geldiğini, bunların dayanağını ve gücünü ise “aynı nesepten gelen kimseler arasındaki yardımlaşma ve şeref duygusu” diye tarif ettiği asabiyetin oluşturduğunu söyler. Kabileler arası ittifaklar dışında her kabile kendi başına hareket eder ve bağımsız bir zümre teşkil ederdi. Devlet müessesesinin yalnızca şehirlerde görülebileceğine işaret eden İbn Haldûn, bedevî toplumlarda devlet yerine yalnızca kabile reisliğinin bulunduğunu belirtir. Kabilenin basit bir siyasî teşkilâtı vardır. Kabile reisi kabilenin eşit hak sahibi yaşlıları arasından kabile toplantısında seçilir ve genel olarak o kabilenin en şereflisi kabul edilirdi. En yaşlı ve hürmete en fazla lâyık olan kabile reisine şeyh, emîr, rab isimleri de verilirdi. Şeyh kabile mensuplarına yol göstermekten çok onların his ve düşüncelerine uygun hareket eder, kimseye vazife yükleyemez, ceza veremezdi. Yaptırım gücü olmadığı için daha çok hakemlik yapardı. Esasen bedevî Araplar hükümdarlıktan, amme cezası gibi mefhumlardan nefret ederlerdi. Reisin belli başlı görevleri kabilenin toplantılarını idare etmek, diğer kabilelerle münasebette kabilesini temsil etmek, kabile fertleri arasındaki ihtilâfları halletmek, savaş ilân etmek, savaş sırasında kabileye kumanda etmek, ganimetleri taksim etmek, seyahat ve göç zamanlarını ve yerlerini tayin ve tesbit etmek, kabilenin fakirlerine yardım etmek, misafirleri ağırlamak, antlaşmaların yapılması, esirlerin kurtarılması, diyetin ödenmesi gibi işleri yerine getirmekti. Adalet işlerini hakem veya arîfe havale ederdi. Aynı reise bağlı olmayanlar ihtilâf halinde sık sık savaşa tutuşurlardı. Zaman zaman da bir hakeme veya arîfe başvurdukları olurdu. Hakemin kararına uymayanlar âsi ilân edilerek kabileden atılırlardı. Kabilenin işleri, kabileyi teşkil eden bütün üyelerin katıldığı, ancak aile reislerinin temsilcilik ettiği meclislerde halledilirdi. Kabilenin sözcüsü durumundaki bu meclis reise müşavirlik yapardı. Bu toplantılarda herkes söz alabilirdi; ancak başta reis olmak üzere otorite kabul edilen kimselerin sözüne itibar edilirdi. Ceza ve mükâfatı yalnızca kabile meclisi verirdi.

Göçebe toplumlarda hâkim olan değer ölçüleri cemiyetin yapısına, sosyal ve ekonomik şartlarına uygun olarak teşekkül etmiştir. Şehirlerden ve birbirlerinden uzak bölgelerde yaşadıkları için göçebeler kaba ve sert tabiatlı olurlar. Ancak kabilenin dar çevresinde herkesin birbirini tanıması ve ne yaptığını görmesi sebebiyle şehirlilere göre ahlâk bakımından bozulmaya daha az müsaittirler. İbn Haldûn’a göre bedevîler ihtiyaçlarının, buna bağlı olarak da ihtiraslarının azlığı sebebiyle hayra, iyiliğe, fazilet ve güzel ahlâka şehirlilerden daha yatkındır. Bolluğa ve rahata alışmadıkları için son derecede kanaatkâr olurlar. Kabilenin şerefini kendi menfaatlerinin üstünde tutarlar; kabiledaşlarına karşı egoist olmayıp onlar için icabında hayatlarını feda etmesini bilirler. Bundan dolayı metanet, cesaret ve şecaat gibi vasıflar onların en bâriz hususiyetleridir. Zira onlar tabiata yakın oldukları, tabiattaki basitlik, temizlik, sadelik ve sükûnet onların psikolojisine aksettiği için şehirlilere nisbetle daha saf ve samimidirler.

Bedevî toplumu kendi mensuplarına, dışarıdan gelebilecek tehlikelere karşı daima hazır olma gereğini telkin eder; kendisinden olmayana güvenmemeyi öğretir. Onun için bedevî ne kendisini ne ailesini ne de kabilesini hiçbir zaman emniyette hissetmez; yaşamak için kendinin ve kabilesinin gücünden başka şeye güvenmez; kendisini savaşçı ve cesur olmaya mecbur hisseder. Bu sebeple ata ve deveye binmeyi, silâh kullanmayı çok iyi bilir ve her an savaşa hazır durumdadır. Esasen bedevî toplumu birbirine sıkı sıkıya bağlanan, kendine aşırı derecede güvenen, mahrumiyete dayanıklı olan fertlerden meydana gelir. Böyle toplumlar kendilerinden daha zayıf olanlarla yerleşik hayat yaşayanlar için daima bir tehlike oluştururlar.

Kabilenin temelini aile teşkil ettiği için bedevîler mümkün olduğu kadar fazla erkek çocuğa sahip olmak isterler. Böylece aile güçlendiği için diğer kabile ve aileler arasında itibar ve üstünlük kazanılmış olur. Bedevî kadınlar çocuk doğurmak ve yetiştirmek yanında yemek hazırlamak, süt sağmak, yağ yapmak, çamaşır yıkamak, örtü, çadır ve elbise için kumaş dokumak, yün eğirmek, çadır kurmak ve toplamak, su bulmak, yakacak toplamak gibi işleri de yaparlar. Buna karşılık erkekler, basit kıyafetleri içinde oldukça zayıf fakat güçlü vücutlarına rağmen vakitlerinin büyük bir kısmını işsiz güçsüz oturarak, boğucu sıcak altında çadırlarında uyuyarak ve birbirleriyle kadın, sevgi ve kahramanlık üzerine konuşarak geçirirler. Bedevî iyi ve güzel konuşmayı, kelime oyunları yapmayı, secili ve şiirli ifadeyi sever. Bedevîlerin Arap dilini en temiz ve doğru şekilde kullandıkları bilinmektedir. Güzel ve doğru Arapça öğrenmeleri için şehirli çocuklar çöle bedevîlerin yanına gönderilir, bazı Arap dil âlimleri de bu dilin kullanılışını en saf ve doğru şekliyle öğrenmek için onların yanına giderlerdi. Nitekim Yahyâ b. Hâlid el-Bermekî’nin huzurunda dil tartışması yapan Sîbeveyhi, Ali b. Hamza el-Kisâî ve Ahfeş el-Ekber gibi büyük dil âlimleri kendilerine bir bedevîyi hakem seçmişlerdi. Şiire büyük önem verilen kabile toplumunda şair aşkı, şarabı, savaşı, avcılığı, dağların ve çölün insanı ürperten manzaralarını, kabilesinin övülecek, rakip kabilelerin de yerilecek yanlarını dile getirirdi. Bedevî de kabilesinin duygularını, zaferlerini, düşmanlarına karşı besledikleri kin ve intikam duygularını işlemesini ve onları hicvetmesini şairinden beklerdi. Bedevî bu sosyal çevre ve anlayış içerisinde kendisini kabilesinin diğer fertleriyle eşit görür, aynı hak ve vazifelere sahip olduğunu kabul ederdi. Onun üstün ahlâk anlayışı mürüvvet veya yiğitlik şeklinde kendisini gösterirdi; o kavgada cesaretli, felâket esnasında sabırlı, intikam almada ise ısrarlı idi. Zayıfı himaye eder, kuvvetliye karşı koyardı. Bütün bunlar her bedevînin sahip olmak istediği meziyetlerdi (Câhiliye çağındaki bedevîlerin dinleri için bk. ARAP).

İslâm ve Bedevîlik. İslâm dininin yasakladığı Câhiliye devrine ait kötü alışkanlıklar arasında bedevîlerin bazı davranış ve tavırları da bulunmaktadır. Bedevîler müslüman olunca Medine’ye hicret etmeleri istenmiş ve İslâmiyet’in yayılması uğrunda cihad ile mükellef tutulmuşlardır. Hicretten sonra yerleşik hayatı terkederek tekrar bedevîliğe dönmek de cemaatten uzaklaşmak, İslâm’ı müdafaa hususunda müslümanlara verilen vazifeyi terketmek, iyi ve güzel şeyleri, cemiyeti kalkındıracak işleri bırakmak anlamında kabul edilerek büyük günahlardan sayılmış ve yasaklanmıştır (Buhârî, “Fiten”, 14; Müslim, “İmâre”, 82; Müsned, I, 409).

Hz. Peygamber’in hicretten sonraki siyasî hedefi, Câhiliye devri bedevî kabile teşkilâtına son vermek, onun yerine inananlardan oluşan bir şehir toplumu kurmaktı. Bu düşünce ile aile, ceza ve savaş hukuku gibi sahalardaki değişiklikleri gerçekleştirdi. Kur’ân-ı Kerîm Hz. Peygamber’in çağdaşı olan bedevîleri açık bir şekilde tenkit etmiş, onların büyük bir çoğunluğunun takındığı menfi tavırları gözler önüne sermiştir. Hendek Savaşı’nda müslümanlara karşı Kureyş ile birleşen bedevîlerin savaşla ilgili gelişmeleri uzaktan takip edip çok defa savaşa katılmamayı düşündüklerini ortaya koymuştur (el-Ahzâb 33/20). Hicretin 6. yılında (628) umre için Mekke’ye hareket eden Hz. Peygamber Cüheyne, Müzeyne, Gıfâr, Eşca‘ ve Eslem kabilelerine mensup bazı bedevîlere haber göndererek kendisiyle birlikte umreye katılmalarını teklif etti. Ancak onlar, Hz. Peygamber ve ashabının Kureyş’in tuzağına düşüp geri dönemeyeceklerini sandıkları için bazı bahaneler ileri sürerek bu daveti reddettiler. Fakat daha sonra gelip özür dilediler. Kur’ân-ı Kerîm onların bu halini şöyle tasvir eder: “Bedevîlerden geri kalmış olanlar, ‘Mallarımız ve ailelerimiz bizi alıkoydu. Allah’tan bizim bağışlanmamızı dile’ diyecekler. Onlar kalplerinde olmayanı dilleriyle söylerler. De ki: Allah size bir zarar gelmesini dilerse veya bir fayda elde etmenizi isterse onu savmaya kimin gücü yeter? Hayır! Allah yaptıklarınızdan haberdardır. Aslında siz, peygamber ve müminlerin ailelerine bir daha dönmeyeceklerini sanmıştınız. Bu sizin gönüllerinize güzel göründü de kötü zanda bulundunuz ve helâk edilmeyi hak etmiş bir topluluk oldunuz” (el-Feth 48/11-12). Aynı zümre için başka bir âyette, onların Allah yolunda cihada davet edilerek imtihan edilecekleri ve âkıbetlerini bu imtihanın tayin edeceği şu şekilde beyan edilmektedir: “Bedevîlerden geri kalmış olanlara de ki: Siz yakında çok kuvvetli bir kavme karşı savaşmaya veya savaşmadan onların müslüman olmalarını sağlamaya çağrılacaksınız. Eğer itaat ederseniz Allah size güzel bir mükâfat verir. Fakat daha önce döndüğünüz gibi yine dönecek olursanız sizi acıklı bir azaba uğratır” (el-Feth 48/16).

Bedevîlerin davet edildikleri bu savaşın Tebük Gazvesi, ridde savaşları veya Bizans ve Sâsânîler’e karşı başlatılan savaşlar olduğu hakkında rivayetler vardır. Bedevîler ilk İslâm fetihleri sırasında, orduların büyük bir kısmını meydana getiren çok sayıda askerle savaşlara katıldılar. Başta Irak ve Suriye olmak üzere daha sonraları batıda Mısır ve Kuzey Afrika ile Endülüs’e, doğuda İran, Afganistan, Horasan ile Sind’e, bazan eski, bazan da yeni kurulan ordugâh şehirlerine yerleştirildiler; böylece İslâm medeniyetinin önemli bir parçası oldular. Hz. Ömer kendisinden sonra halife olacak şahsın Arap’ın aslı ve İslâm’ın yardımcıları olan bedevîlere iyi davranmasını tavsiye etmiştir. İslâm fetihleri neticesinde Arap yarımadasında bedevî nüfusu azalmış, bazı kabileler birleşmeye mecbur kalmıştır.

Kur’ân-ı Kerîm’de bazı bedevîlerin gerçek anlamda iman etmedikleri anlatılmaktadır. Esedoğulları’ndan bir topluluk bir kıtlık yılında Medine’ye gelip Hz. Peygamber’e müslüman olduklarını söyleyerek zekât istediler. Bunun üzerine menfaatlerine düşkün olan bedevîlerin gerçekten iman etmediklerini, zekât alabilmek için müslüman olmuş göründüklerini ortaya koyan şu âyet nâzil oldu: “Bedevîler ‘inandık’ dediler. De ki: Siz iman etmediniz, fakat ‘Müslüman olduk’ (teslim olduk) deyin! Henüz iman kalplerinize yerleşmedi. Eğer Allah’a ve elçisine itaat ederseniz Allah amellerinizin sevabından hiçbir şey eksiltmez; çünkü Allah çok bağışlayan, çok esirgeyendir” (el-Hucurât 49/14). Taberî tefsirinde yer alan bazı rivayetlerde, bedevîlerin hicret etmeden önce kendilerine muhacir denilmesini istemeleri üzerine bu âyetin nâzil olduğu ve onlara “a‘râb” yani bedevîler şeklinde hitap edildiği nakledilmektedir (Tefsîr, XXVI, 90). Bedevîlerin müslüman olduklarını söyleyerek Hz. Peygamber’i minnet altında bırakmak istedikleri de şöyle ifade edilmiştir: “Onlar müslüman olmakla seni minnet altında bıraktıklarını sanırlar. De ki: Müslümanlığınızı benim başıma kakmayın; eğer imanınızda samimi iseniz sizi doğru yola ilettiği için Allah’a minnet borçlusunuz” (el-Hucurât 49/17).

Bedevîlerden en fazla bahseden ve onları en çok tenkit eden âyetler Tevbe (Berâe) sûresinde yer almaktadır. Tebük Gazvesi’ne iştirak etmeyen müslümanlar arasında bulunan bedevîler hakkındaki bu âyetlerden ilki, onların bu gazveye katılmamak için bahane ileri sürmek üzere Hz. Peygamber’e geldiklerini, halbuki savaşa katılmamalarının uygun bir davranış olmadığını ifade etmekte (et-Tevbe 9/90, 120), Medine halkının içinde olduğu gibi bedevîler arasında da münafıkların bulunduğunu belirtmektedir (et-Tevbe 9/101). Onları en ağır bir şekilde tenkit eden âyet ise şudur: “Bedevîler küfür ve nifak bakımından hem daha beter, hem de Allah’ın resulüne indirdiği hükümleri tanımamaya daha yatkındır” (et-Tevbe 9/97). Bedevîlerin yaşadığı hayat şartları onları sert karakterli ve katı yürekli yapmış, bilgisizlikleri ve kimseden emir almak istemeyen tabiatları sebebiyle âyette belirtilen duruma düşmüşlerdir. Hz. Peygamber’in, “Kim çölde oturursa katılaşır...” (Müsned, II, 371, 440) meâlindeki hadisi bu gerçeği dile getirmektedir.

İslâm toplumu ile bütünleşmede sıkıntı çeken bedevîlerin psikolojisini belirten diğer bir âyetin meâli de şöyledir: “Bedevîlerden öyleleri vardır ki Allah yolunda harcadığını ziyan sayar ve sizin başınıza belâ gelmesini bekler. Belâ onların başına gelsin. Allah her şeyi işiten ve bilendir” (et-Tevbe 9/98). Kur’ân-ı Kerîm bedevîler arasında samimi müminlerin de bulunduğunu, bunların yukarıda zikredilen küfür, nifak, fırsatçılık ve menfaatçilik gibi kötü vasıflardan uzak olduğunu belirtir: “Bedevîlerden öyleleri de vardır ki Allah’a ve âhiret gününe inanır; harcadığını Allah katında yakınlığa ve Peygamber’in dualarını almaya vesile sayar” (et-Tevbe 9/99).

Hz. Peygamber bedevîlerin sert, katı yürekli ve kibirli olduklarını çeşitli hadislerinde dile getirmiştir (meselâ bk. Buhârî, “Menâḳıb”, 1, “Meġāzî”, 74; Müslim, “Îmân”, 81, 85-87, 89, 91). Zira onlar bu haşin tavırlarını birçok defa Resûlullah’a karşı bile sergilemekten geri durmamışlardır. Huneyn Gazvesi’nde ele geçirilen ganimetlerin Ci‘râne’de taksimi sırasında bazı bedevîler ganimet istemek üzere Hz. Peygamber’in etrafını sarmışlar, onu son derece üzerek dikenli bir semüre ağacının altına sığınmaya mecbur etmişlerdir. Ağacın dikenleri ridâsına takılınca Hz. Peygamber onlara şöyle demiştir: “Ridâmı bana veriniz! Şu iri dikenli ağacın dikenleri sayısınca elimde ganimet devesi ve sığır bulunsa muhakkak ben onları aranızda taksim ederim. Siz beni ne cimri ne yalancı ne de korkak diye itham edebilirsiniz!” (Buhârî, “Cihâd”, 24, “Ḫumus”, 19). Bir başka defa kendisine beytülmâlden yardım edilmesini arzu eden bedevînin Hz. Peygamber’in ridâsını sert bir şekilde çektikten sonra isteğini söylediği bilinmektedir (Buhârî, “Ḫumus”, 19). Bedevîlerin kendilerinden başkasını önemsemediğinin tipik örneği Hz. Peygamber ile namaz kılan bir bedevînin, “Ey Allahım, beni ve Muhammed’i bağışla! Bizimle birlikte bir başkasına rahmet eyleme!” diye dua etmesidir. Hz. Peygamber selâm verince bu bedevîyi, “Allah’ın geniş olan rahmetini daralttığı için” uyarmıştır (Buhârî, “Edeb”, 27).

Diğer taraftan Hz. Peygamber, müslümanlarla birlikte cihad etmedikleri takdirde müslüman olan bedevîlerin fey ve ganimetten pay alamayacaklarını beyan etmiştir (Ebû Ubeyd, s. 303-335). Mâverdî, Mekke’nin fethinden sonra müslümanların, muhacir ve a‘râb (bedevî) diye ikiye ayrıldıklarını, Hz. Peygamber zamanında zekât alanlara a‘râb, fey alanlara da muhacir adı verildiğini belirtir. Esasen Hz. Peygamber de bedevî ile şehirlinin hicretini birbirinden ayırarak bedevînin hicretinin emredildiğinde itaat etmesi, cihada davet edildiğinde icabet etmesi olduğunu söylemiştir (Müsned, II, 191, 193).

Hz. Peygamber Medine’ye hicret ettikten sonra bedevîlerden hediye alınmasını yasaklamıştı. Medine çevresindeki bedevîlerden Ümmü Sünbüle el-Eslemiyye Hz. Peygamber’in evine süt getirmiş, ancak Hz. Âişe bu hediyeyi kabul etmemişti. Bu sırada eve gelen Hz. Peygamber, “Hediyeyi al! Zira bunlar artık bedevî değil bizim çölde yaşayanlarımızdır; biz de onların şehirlileriyiz. Biz onları davet edince icabet ederler; kendilerinden yardım istediğimizde bize yardım ederler” buyurmuştur (Müsned, VI, 133). Nitekim Hz. Peygamber bir bedevî olan Zâhir b. Harâm ile karşılıklı olarak hediyeleşir ve, “Zâhir bizim köylümüzdür” derdi (Müsned, III, 161). Bu hadisleriyle Hz. Peygamber bir taraftan köy ve şehirlerin çevresinde yaşayan yarı göçebelerle bedevîleri birbirinden ayırmakta, öte yandan da cihada katılmaları halinde artık bedevîlerin de fey ve ganimetten pay alabileceklerini ifade etmektedir.

Bazı bedevî zümreler Hz. Peygamber’in vefatından hemen sonra isyan ettiler. Kanun ve nizam tanımayan, kendilerine hükmedenlere karşı kin duyan, alıştığı şeylere düşkün olan, sosyal açıdan terbiye edilmeyen bu kimseler İslâmiyet’in kendilerine yüklediği bazı vazifeleri yadırgadılar. Zekât verilmesi, suçun ferdîliği, intikam almanın ve kan davası gütmenin yasaklanması gibi hususları zihniyetlerine uygun görmediler. Ayrıca onlar Hz. Peygamber’den sonra halife olan Hz. Ebû Bekir’in de Kureyş’ten olmasını, şehirlerde yaşayanların bazı imkânları ve iktidar gücünü ellerinde bulundurmalarını kıskandılar; kin ve intikam duygularıyla ihtiraslarını tatmin için isyan ettiler. Esasen kabile reislerine uyarak İslâmiyet’i kabul eden bedevîler nefislerini terbiye edecek, huylarını yüceltecek kadar Hz. Peygamber’le beraber olamadıkları için onun sohbet ve irşadından yeterince feyiz alamamışlardır. Kur’an ve İslâm üzerinde yeterince düşünme, onları anlayıp sevme fırsatını bulamamışlardır. Bu sebeple bir kısmı Hz. Peygamber’in vefatını fırsat bilerek zekât vermeyi reddetti; bir kısmı da aralarından çıkan yalancı peygamberlere (mütenebbî) uydu. Hz. Ebû Bekir’in dirayetiyle bu isyanlar bastırıldı. Ancak gerek irtidad savaşları sırasında gerekse ilk İslâm fetihleri esnasında orduların hep ön saflarında yer alan bedevîler, düşmanın sayı ve silâh gücü bakımından üstün olduğunu görünce hemen kaçma alışkanlıkları yüzünden orduları zaman zaman zor durumlara düşürmüşlerdir.

Hz. Ali’yi tekfir ederek ona karşı isyan eden ilk Hâricîler’in de bazı bedevîler olduğu bilinmektedir. Bunlar bedevî karakterini daima koruyarak din ve siyaset alanlarında bedevîliğin açık izlerini taşıyan görüşler ve davranışlar sergilediler. İslâm’ı ve Kur’an’ı bedevî kültürü sınırları içerisinde anlayıp yorumladılar. Halifenin seçimle iş başına gelmesini ısrarla istemeleri bedevî kabile geleneklerinin tabii bir sonucudur. “Hüküm vermek ancak Allah’a aittir” şeklindeki dinî mefhumu dar ve sakat anlayışlarına göre değerlendirerek kendileri gibi düşünmeyen müslümanları rastladıkları her yerde kılıçtan geçirdiler. Yalnız yetişkinleri değil kadınları ve bulûğ çağına gelmemiş çocukları bile öldürdüler. Mallarını ganimet saydılar. Yalnızca gayri müslimlere dokunmadılar. Bununla beraber çok sayıda bedevî de gerçek müslümanlar arasında yer almıştır.

Sayıları az da olsa bir kısım bedevîler kervanları yağmalama, hac ve umre için Hicaz’a giden yolcuları öldürüp soyma gibi sahip oldukları birçok kötü alışkanlıkları İslâm dininin yasaklamasına rağmen muhafaza etmişler ve bu şekilde varlıklarını zamanımıza kadar devam ettirebilmişlerdir.

BİBLİYOGRAFYA

İbnü’l-Esîr, en-Nihâye, “ʿArb”, “bdv” md.leri.

Lisânü’l-ʿArab, “ʿArb”, “bdv” md.leri.

Tâcü’l-ʿarûs, “ʿArb”, “bdv” md.leri.

Müsned, I, 409; II, 191, 193, 371, 440; III, 161, 361-362; IV, 55; VI, 133.

Buhârî, “Menâḳıb”, 1, “Meġāzî”, 74, “Edeb”, 27, 95, “Fiten”, 14, “Cihâd”, 24, “Ḫumus”, 19.

Müslim, “Îmân”, 21, 81, 8587, 89, 91, “İmâre”, 19, 20, 82.

Yahyâ b. Âdem, el-Ḫarâc, s. 19-20.

Ebû Ubeyd, el-Emvâl, s. 303-318, 324-335.

İbn Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳāt, III, 339; VIII, 215, 294.

İbn Zencûye, el-Emvâl (nşr. Şâkir Zib Feyyâz), Riyad 1406/1986, II, 510-522; III, 1266-1267.

İbn Abdürabbih, el-ʿİḳdü’l-ferîd (nşr. Abdülmecîd et-Terhînî), Kahire 1404/1983, IV, 3-88.

Taberî, Câmiʿu’l-beyân, XXI, 91; XXVI, 90.

a.mlf., Târîḫ (de Goeje), I, 3280 vd.; II, 94 vd., 148, 565, 568, 590, 825, 864, ayrıca bk. İndeks.

Mâverdî, el-Aḥkâmü’s-sulṭâniyye, s. 163.

İbn Haldûn, Muḳaddime, s. 235-242, 469-473, 485, 507, 513, 516-517, 868-869, 941, 1280; a.e. (trc. Süleyman Uludağ), İstanbul 1982-83, I, 266, 346-347, 349-350, 415-476; II, 866-871, 955-956, 966-967, 1335 vd., ayrıca bk. İndeks.

Mahmûd Şükrî el-Âlûsî, Bulûġu’l-ereb, I, 11-15; III, 425-436.

İbrâhim Rifat Paşa, Mirʾâtü’l-Ḥaremeyn, III, 339.

Robert Montagne, Çöl Medeniyeti (trc. Avni Yakalıoğlu), İstanbul 1950, s. 3-31.

Hâmide Topçuoğlu, Hukuk Sosyolojisi, Ankara 1963, s. 343-359.

Cevâd Ali, el-Mufaṣṣal, I, 13-32, 261-262, 272-289; IV, 276-278, 286-291, 292-299, 300-307, 313-314, 395, 603, 606-608; VIII, 18-23, 107-110, ayrıca bk. İndeks.

Ümit Hassan, İbn Haldun’un Metodu ve Siyaset Teorisi, Ankara 1977, s. 194-195, 202, 204.

Seyyid Kutub, Fî Zılâl-il Kur’an (trc. M. Emin Saraç v.dğr.), İstanbul, ts. (Hikmet Yayınları), VII, 378-384.

Hitti, İslâm Tarihi, I, 45-53, 68-69.

Mustafa Fayda, “Hz. Ömer’in Divan Teşkilatı”, Doğuştan Günümüze Büyük İslâm Tarihi, İstanbul 1986, II, 155-160.

Mv.F, VIII, 4548.

M. J. de Goeje, “Arabistan [Etnografya]”, İA, I, 481-486.

H. Lammens, “Bâdiye”, a.e., II, 194.

Ömer Rıza Doğrul, “A’rab”, İTA, I, 457-459.

W. Montgomery Watt, “Badw”, EI2 (Fr.), I, 916-919.

N. Elisséeff, “Bādiya”, EI2 Suppl. (Fr.), s. 116-117.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1992 yılında İstanbul’da basılan 5. cildinde, 311-317 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.


Kaynak
Wikipedia
DIA
N. Elisséeff, “Bādiya”, EI2 Suppl. (Fr.), s. 116-117.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1992 yılında İstanbul’da basılan 5. cildinde, 311-317 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/d...001966.pdf
]]> BEDEVÎ
البدوي


Bedeviler (Arapça: بدوي), geçmişte göçebe olan ve Büyük Sahra'nın Atlas Okyanusu kıyısından Batı Çölü, Sina Yarımadası ve Necef Çölü üzerinden Arap Çölü'ne kadar uzanan bölgede yaşayan Arap kabileleridir. Arap olmayan bazı kabilelerin, örneğin Kızıldeniz'in Afrika kıyısındaki Bejalar gibi, Bedevi olarak anıldıkları olmuştur.

Ana geçim kaynakları develer ile ticaret ve hayvancılıktır; vahalarda bulunan suyu çok dikkatli bir biçimde kullanarak yaşarlar. Bedevilerin temel geçim kaynağı göçebe hayvancılıktır. En çok besledikleri hayvan, çöle uyum sağlamış develerdir. Koyun ve at besleyen Bedevi toplulukları da vardır. Kendilerinin ve hayvanlarının su ihtiyaçlarını çölde açılmış su kuyularından karşılarlar. Yaşadıkları bölge yılın hiçbir ayında yeterli yağış alamadığı için temel geçim kaynağı hayvancılıktır.

Bedevilerin geleneksel yemeği fıstıklı pilav üstünde kuzu kızartmasının ikram edildiği mansaftır.



“Başlamak, ortaya çıkmak, önce gelmek” mânaları yanında “çölde yaşamak, sahrada oturmak” anlamında da kullanılan Arapça bedâvet (bidâvet) kelimesi, “yerleşik hayat, medeniyet” anlamına gelen hadâretin karşıtıdır. “Kır, sahra, çöl” anlamına gelen bâdiyede yaşayan kimselere bedevî veya ehlü’l-bâdiye, ebnâü’l-bâdiye denir. Bedevîler deve veya keçi kılından yapılmış çadırlarda göçebe hayatı yaşadıklarından ehlü’l-veber, ehlü’l-hıyâm veya sekenetü’l-hıyâm adlarıyla da anılırlar. Buna karşılık köy, kasaba ve şehirlerde kerpiçten yapılmış evlerde yerleşik hayat yaşayanlara ehlü’l-meder adı verilir.

Sâmî dillerde “çöl” mânasına gelen arab (عرب) kelimesi eski devirlerde aynı zamanda çölde yaşayan kimse yani bedevî için kullanılıyordu. Nitekim Tevrat’ta (İşaya, 21/13; 13/20; Yeremya, 3/2), ayrıca Asur, Bâbil, Yunan ve hatta Câhiliye dönemine ait bazı metin, rivayet, tablet ve kitâbelerde arab kelimesiyle Arap yarımadasında çölde yaşayan bedevî Araplar kastediliyordu. Buna karşılık bir kabile adıyla veya oturdukları yerlerin ismiyle anılan yerleşik hayat yaşayanlara arab denilmiyordu. Nitekim Tevrat’ta geçen Kahtân (Yaktân), Sebe’, Hadramut, İsmâil, Teymâ, Medyen kabilelerine arab denmemiştir. Milâttan sonraki dönemlerde ise yerleşik hayat yaşayan Araplar için de bu kelime kullanılmaya başlanmıştır.

İlk defa Kur’ân-ı Kerîm’de, yerleşik hayat yaşayan Araplar’la bedevî Araplar açık bir şekilde birbirinden ayrılmış ve bedevîler a‘râb (أعراب) olarak adlandırılmıştır. Böylece bir ırkın adı olmakla birlikte yarımadanın köy ve şehirlerinde yaşayanlarına arab, çölde göçebe olarak yaşayanlarına ise a‘râb (bedevî) denilmiştir (bk. A‘RÂB).

İktisadî ve Günlük Hayat. Cemiyetler, üzerinde yaşadıkları coğrafî muhitin, iklim şartlarının ve geçimlerini sağlamak için başvurdukları üretim şekillerinin tesiriyle birbirlerinden ayrılırlar. Göçebe olanlarla yerleşik hayat sürenler birbirinden çok farklı iki ayrı zümre meydana getirirler. Nitekim İslâmiyet’in ortaya çıkışı sırasında bilhassa Orta ve Kuzey Arabistan’da yaşayan, kuzey ve güney (Adnânî veya Kahtânî diye bilinen) bütün Arap kabileleri bedevî ve hadarî diye ikiye ayrılıyordu.

İbn Haldûn insanları diğer canlılardan ayıran özellikleri sıralarken bunlar arasında “umran”ı da (medeniyet) zikreder; umranın yalnızca hadarîlerde değil bedevîlerde de olduğunu belirtir. Bedevîliğin ve hadarîliğin, geçimlerini sağlamak için bir araya gelen insanların takip ettiği farklı yol ve şekiller sebebiyle meydana geldiğini söyler. Daha açık bir ifadeyle gıda, barınak ve elbise gibi en zaruri ihtiyaçlarını karşılamak üzere bir araya gelen toplumlar bedevîdir. Buna karşılık o günkü şartlarda lüks sayılan tüketim maddelerini kullanmaya başlayan toplumlar ise hadarî yani medenîdir. Bedevîlikten hadarîliğe geçişi sağlayan vasıtalar şehirlerdeki iktisadî imkânlardır. Bedevîler, gıda maddelerini ateşle pişirmeleri hariç, bu maddeleri hemen hemen olduğu gibi veya çok az değiştirerek tüketirler.

Hayvan yetiştirmek, avlanmak, ticaret yapmak, baskın düzenlemek gibi işlerle geçimlerini sağlayan bedevîler çiftçilik, el işleri ve sanatları ile denizcilikten hoşlanmazlar, hor gördükleri bu işleri asil insanlara yakıştıramazlardı.

Yemen ve Hîre gibi suyu bulunan, iklimi mutedil, ziraata uygun yerler dışında Arabistan’ın büyük bir bölümünde tabiat şartları elverişsizdir. Kurak iklim buradaki hayatın devenin etrafında teşekkül etmesine sebep olmuştur. Dişi develerden oluşan bir sürü bedevî için en büyük servettir. Bedevî, hem yük hem de binek hayvanı olan devesinin sütünden, etinden, derisinden, gübresinden, yününden ve gölgesinden faydalanır. Açlığa ve susuzluğa günlerce dayanabilen bu hayvan sayesinde çölün zorluklarına göğüs gerer. Bedevîler iklim şartlarına ve otlattıkları develere bağlı olarak sürekli göç etmek zorunda kalmışlardır. Esasen Arap yarımadasında yaşayan bedevîleri başka bölgelerde ve kıtalarda yaşayan göçebelerden ayıran özelliklerden biri de onların yalnızca deve yetiştirmesidir. Çünkü buradaki iklim ve tabiat şartları deveden başka hayvan yetiştirmeye elverişli değildir. Halbuki diğer göçebeler (meselâ Berberîler ve Türkmenler) deve ile birlikte koyun ve sığır da yetiştirirler.

Orta Arabistan’ı güney, kuzey ve doğudan kuşatan çöl, yağmur mevsimini takip eden birkaç hafta içinde hayvanlar için çok uygun bir mera haline gelir. Bedevîler bu yerleri hemen tesbit edip etrafına çadırlarını kurarak hayvanlarını otlatırlar. Bu mevsimde bolca süt içilir, yağ ve peynir yapılır, kadınların topladığı filiz ve sürgünler pişirilerek yenilir, kuruyan otların tohumları toplanarak buğday ve arpa ile karıştırılır ve yemek için saklanırdı. Bedevîler bu geçici meraların yerlerini tayin edebilmek için yıldızlardan faydalanır ve yağmurun ne zaman yağacağını hesap ederlerdi. Bu sebeple fırtınanın ne zaman çıkacağını, yağmurun ne zaman yağacağını tesbit bilgisi demek olan “ilmü’l-envâ’” (علم الأنواء) bedevîler arasında oldukça gelişmiştir. Bedevîler devamlı göçebe hayatı yaşamalarına rağmen her kabilenin kendine mahsus meraları vardı. Geçici meralardaki otların birkaç hafta içerisinde tükenmesinden sonra bedevîler, kendi topraklarına göç ederler.

Bedevîler genellikle deveye, âni baskınlarda ve komşu kabilelerin çadırlarını ziyaret esnasında ise ata binerler. At susuzluğa karşı deve gibi dayanıklı olmadığından bu hayvanlar için develerle yedek su taşınır. Çölde yetiştirilmeleri ve bakımları çok zor olduğu için sayıları da azdır. Kuraklık baş gösterince kendi topraklarında yiyecek bulamayan bedevîler başka yerlerde bazan dostça, bazan da zorla kendilerine bir yurt temin etmeye çalışırlar; sonbahar mevsimini zahire ve hurma tedarik edebilecekleri yerlerde, kışı ise soğuğu en az bölgelerde geçirirlerdi.

Bedevîlerin çok çabuk çoğalmaları da onların sık sık yer değiştirmelerine sebep olan faktörlerden biridir. Şartlar uygun olduğu takdirde küçük bir aile, çok kısa denilebilecek bir süre içerisinde kalabalık bir kabile haline gelebilir. Bu durumda komşu kabilelerin bulundukları yerlerden çıkarılmaları veya kendiliklerinden göç etmeleri kaçınılmaz olur. Bedevîler çoğunlukla deve yününden yapılan, hafif, çabuk kurulup toplanabilen ve kolayca taşınabilen çadırlarda yaşarlardı. Irak ve Suriye’de yaşayan bedevîler ise siyah keçi kılından yapılmış çadırları kullanırlardı. Çadırlarda silâhlar, ailenin ve hayvanların yiyecekleri, kırba, tulum ve benzeri deriden yapılmış kaplar, koşum aletleri vb. gibi zaruri eşyalar saklanırdı. Çadırların kurulması, toplanması, eskiyen ve yırtılan yerlerinin tamiri kadınlara aitti.

Bedevîlerin temel besin maddesi, vahalarda elde edilen hurma ile süttür. Sütten yağ ve bir nevi peynir yapar, sonra da su ile karıştırarak yerlerdi. Et ancak misafir şerefine ve şenlik günlerinde hayvan kesildiğinde yenilirdi. Av hayvanları da onlar için önemli bir besin kaynağıdır. Bedevîler avlanmaya çok düşkündürler. Av hayvanları arasında dağ keçisi, yaban sığırı, ceylan, yaban eşeği, tavşan, keklik, deve kuşu ve büyük kertenkeleler sayılabilir. Zaman zaman çöle gelen çekirge sürülerinden de faydalanan bedevîler bunları bazan pişirip bazan da hurma ile karıştırıp ezme yaparak yerlerdi. Yağmurlardan sonra ortaya çıkan beyaz mantarlar da yenilirdi.

Bedevî kabileleri arasında rekabet eksik olmazdı. Bu rekabet yüzünden birbirlerine sık sık baskın düzenlerlerdi. Hayatî ihtiyaçlarını elde etmek üzere komşu şehir ve köylere veya kervanlara baskın yaptıkları da olurdu. Çöldeki iktisadî ve içtimaî şartların sebep olduğu bu baskın ve savaşların bedevîlerin hayatı üzerinde çok önemli tesiri vardır. Deve ve yiyecek çalmak, kadın ve çocukları kaçırmak için yapılan bu baskınlar sırasında, kan davasına sebep olmaması için adam öldürmemeye azamî gayret gösterilirdi. Kaçırılan kadın ve çocukların fidye karşılığında iade edilmesi de bedevî geleneklerindendi. Elde edilen ganimetlerin taksiminde bazı esaslara riayet edilir ve kabile şeyhine büyük hisse ayrılırdı. Baskına mâruz kalan kabile mensuplarının zararı da müştereken karşılanır, kabile şeyhi büyük bir hisse ile bu dayanışmaya öncülük ederdi. Bu şekildeki baskınlar sonucunda uzun ve kanlı savaşlara sebep olan kan davaları bedevîleri tehdit eden büyük bir felâketti (bk. EYYÂMÜ’l-ARAB).

Arap yarımadasında yaşayan insanlar, ister şehirli ister bedevî olsun, hayatlarını devam ettirebilmek için ticaret yapmaya mecbur kalmışlardır. Bedevî muhtaç olduğu şeyleri şehirlilerden mübadele usulü ile temin ederdi. Bu durum, yağ ve yün yanında deve ve keçi kılından kumaşlar, halı, deriden tulum ve kırba, çuval, ip ve hasır gibi bazı el işleri yapıp satmaya bedevîyi mecbur etmiş, bunlara karşılık hububat, hurma, elbise ile kapkacak satın almıştır. Bu ticaretin gerçekleşmesi için bedevîler, yarımadanın muhtelif yerlerinde kurulan panayırlara mal götürüp getirmek üzere kervancılığa başlamışlardır. Milâttan itibaren dünya ticaretindeki gelişmeler bedevî hayatını değiştirmiştir. Hint ve Çin’den Yemen’e, oradan da kervanlarla kuzeye gönderilen ticaret malları sayesinde bedevîlerin yaşadıkları çöller, dünya ticaretinin ana damarlarının geçtiği, develerle aşılan birer ticaret yolu haline gelmiştir. Bu ticaret kervanlarına kılavuzluk ve muhafızlık yapan bedevîlerin hayatı yeni bir canlılık kazanmıştır. Yarımadanın batısında başta Mekke olmak üzere bazı önemli ticaret merkezleri meydana gelmiş, vahalar ve vadiler de ticaret kervanlarının uğramak mecburiyetinde kaldığı birer menzil olmuştur. Böylece çölde yaşayan bedevîler yanında vadi ve vahalarda yaşayan yarı göçebe zümreler ortaya çıkmıştır. Bedevîler Arap yarımadasının çeşitli yerlerine giden büyük ticaret kervanları için deve temin etmek, ücret karşılığında kervanların yol emniyetini sağlamak ve onları çeşitli saldırılardan korumak suretiyle gelir temin etmeye başlamışlardır. Ayrıca ticaret kafileleri ve yolcular bedevîlere ait topraklardan geçerken onların saldırılarına uğramamak için ücret ödemek zorunda kalmışlardır. Böylece bedevînin iktisadî hayatı canlanmış ve kapalı bir ekonomik modelden uzaklaşmıştır.

Çölün insanı korkutan bu ağır şartları bedevîleri yabancı işgalinden koruduğu gibi bölgede büyük devletlerin kurulmasına ve insanların hukukuna riayeti sağlayan bir sisteminin ortaya çıkmasına engel olmuştur. Hatta tarihte, Arap yarımadasının kuzey ve güneyindeki bölgelerin aksine, Hicaz ve Orta Arabistan hemen hiçbir yabancı işgaline mâruz kalmamıştır.

Sosyal Hayat. Bedevî toplumu, bir babadan geldiğine inanan insanların meydana getirdiği kabile esasına dayanır. Daha çok erkek soyundan gelen akrabalık bağına dayanan kabilede, hilf, câr ve velâ yoluyla da akrabalık bağı kurulur, böylece kabileye yeni katılmalar olurdu. Bu şekilde kurulan bağlar ile kan bağı arasında uygulamada bir fark yoktu. Hilf ve câr bağı, kabilesini terkeden veya kabilesinden kovulan bir kimsenin başka bir kabile mensubunun himayesine (câr) girmesi veya müttefiki (halîf) olmasıyla, velâ bağı ise savaş veya baskın sonucunda ele geçen veya satın alınan kölenin âzat edilmesiyle kurulurdu. Böylece göçebe cemiyetlerde çok kuvvetli olan kabile bağı, kan bağının ötesinde sosyal bir râbıta haline geliyordu.

Çetin çöl şartlarında hayatın devamı için kabile dayanışmasına fazlaca ihtiyaç duyuluyordu. Bedevî, hem ağır tabiat şartlarına hem de hasım kabilelerden gelebilecek tehlikelere karşı kabilesinin yardımına muhtaçtı. Bedevîlerin birlikte yaşamak, birlikte harekete geçmek, haksızlıklara birlikte karşı koymak, kabileyi birlikte savunmak ve sürekli bir dayanışma içinde olmak gibi özellikleri vardı. Mülkiyetin kolektif oluşu, kabile içindeki irtibatı ve dayanışmayı güçlendiriyordu. Günlük kullandığı eşyaları dışında bedevînin ferdî mülkiyeti çadır ve deveden ibaretti. Toprak, av, ot ve ateş kabile mensuplarının ortak malı idi. Hatta deve sürülerinin bile kabilenin ortak mülkiyetinde olduğuna dair işaretler vardır. Kabile fertleri diyet ödemede de ortak bir mesuliyet taşırlardı. Kabile fertleri arasında körü körüne bir tarafgirlik duygusu demek olan bu dayanışmaya asabiyet denilirdi. Bu anlayışta haklıyı haksızdan ayırmak, suçun ferdîliğini kabul etmek söz konusu değildir. Bunun tabii sonucu da kan davasıdır. Kan davaları kabile dayanışmasını daha da artırıyordu. Öldürülen kimsenin en yakın akrabası, katilden veya onun yakın akrabalarından yahut kabilesinden bir kimseyi öldürüp intikam almak zorundaydı. İntikamdan başka bir ceza tanımayan bedevî kana kan isterdi. Böylece sosyal hayata anarşi hâkim olmakla birlikte kan davalarında zaman zaman diyet ödenmesi veya kabile mensuplarından birinin işlediği suçun benimsenmeyerek o kimsenin kabile üyeliğinden atılması suretiyle kan gütme âdeti azaltılabiliyordu. Kabilesinden ihraç edilen kimse başka bir kabilenin himayesine giremezse mahvolurdu. Kabile fertleri arasında ortaya çıkabilecek anlaşmazlıklar kabile asabiyeti sayesinde önleniyordu.

İbn Haldûn, bedevî zümrelerdeki sosyal düzen ve hukukî hükümlerin ecdattan kalan örf ve âdetlerden meydana geldiğini, bunların dayanağını ve gücünü ise “aynı nesepten gelen kimseler arasındaki yardımlaşma ve şeref duygusu” diye tarif ettiği asabiyetin oluşturduğunu söyler. Kabileler arası ittifaklar dışında her kabile kendi başına hareket eder ve bağımsız bir zümre teşkil ederdi. Devlet müessesesinin yalnızca şehirlerde görülebileceğine işaret eden İbn Haldûn, bedevî toplumlarda devlet yerine yalnızca kabile reisliğinin bulunduğunu belirtir. Kabilenin basit bir siyasî teşkilâtı vardır. Kabile reisi kabilenin eşit hak sahibi yaşlıları arasından kabile toplantısında seçilir ve genel olarak o kabilenin en şereflisi kabul edilirdi. En yaşlı ve hürmete en fazla lâyık olan kabile reisine şeyh, emîr, rab isimleri de verilirdi. Şeyh kabile mensuplarına yol göstermekten çok onların his ve düşüncelerine uygun hareket eder, kimseye vazife yükleyemez, ceza veremezdi. Yaptırım gücü olmadığı için daha çok hakemlik yapardı. Esasen bedevî Araplar hükümdarlıktan, amme cezası gibi mefhumlardan nefret ederlerdi. Reisin belli başlı görevleri kabilenin toplantılarını idare etmek, diğer kabilelerle münasebette kabilesini temsil etmek, kabile fertleri arasındaki ihtilâfları halletmek, savaş ilân etmek, savaş sırasında kabileye kumanda etmek, ganimetleri taksim etmek, seyahat ve göç zamanlarını ve yerlerini tayin ve tesbit etmek, kabilenin fakirlerine yardım etmek, misafirleri ağırlamak, antlaşmaların yapılması, esirlerin kurtarılması, diyetin ödenmesi gibi işleri yerine getirmekti. Adalet işlerini hakem veya arîfe havale ederdi. Aynı reise bağlı olmayanlar ihtilâf halinde sık sık savaşa tutuşurlardı. Zaman zaman da bir hakeme veya arîfe başvurdukları olurdu. Hakemin kararına uymayanlar âsi ilân edilerek kabileden atılırlardı. Kabilenin işleri, kabileyi teşkil eden bütün üyelerin katıldığı, ancak aile reislerinin temsilcilik ettiği meclislerde halledilirdi. Kabilenin sözcüsü durumundaki bu meclis reise müşavirlik yapardı. Bu toplantılarda herkes söz alabilirdi; ancak başta reis olmak üzere otorite kabul edilen kimselerin sözüne itibar edilirdi. Ceza ve mükâfatı yalnızca kabile meclisi verirdi.

Göçebe toplumlarda hâkim olan değer ölçüleri cemiyetin yapısına, sosyal ve ekonomik şartlarına uygun olarak teşekkül etmiştir. Şehirlerden ve birbirlerinden uzak bölgelerde yaşadıkları için göçebeler kaba ve sert tabiatlı olurlar. Ancak kabilenin dar çevresinde herkesin birbirini tanıması ve ne yaptığını görmesi sebebiyle şehirlilere göre ahlâk bakımından bozulmaya daha az müsaittirler. İbn Haldûn’a göre bedevîler ihtiyaçlarının, buna bağlı olarak da ihtiraslarının azlığı sebebiyle hayra, iyiliğe, fazilet ve güzel ahlâka şehirlilerden daha yatkındır. Bolluğa ve rahata alışmadıkları için son derecede kanaatkâr olurlar. Kabilenin şerefini kendi menfaatlerinin üstünde tutarlar; kabiledaşlarına karşı egoist olmayıp onlar için icabında hayatlarını feda etmesini bilirler. Bundan dolayı metanet, cesaret ve şecaat gibi vasıflar onların en bâriz hususiyetleridir. Zira onlar tabiata yakın oldukları, tabiattaki basitlik, temizlik, sadelik ve sükûnet onların psikolojisine aksettiği için şehirlilere nisbetle daha saf ve samimidirler.

Bedevî toplumu kendi mensuplarına, dışarıdan gelebilecek tehlikelere karşı daima hazır olma gereğini telkin eder; kendisinden olmayana güvenmemeyi öğretir. Onun için bedevî ne kendisini ne ailesini ne de kabilesini hiçbir zaman emniyette hissetmez; yaşamak için kendinin ve kabilesinin gücünden başka şeye güvenmez; kendisini savaşçı ve cesur olmaya mecbur hisseder. Bu sebeple ata ve deveye binmeyi, silâh kullanmayı çok iyi bilir ve her an savaşa hazır durumdadır. Esasen bedevî toplumu birbirine sıkı sıkıya bağlanan, kendine aşırı derecede güvenen, mahrumiyete dayanıklı olan fertlerden meydana gelir. Böyle toplumlar kendilerinden daha zayıf olanlarla yerleşik hayat yaşayanlar için daima bir tehlike oluştururlar.

Kabilenin temelini aile teşkil ettiği için bedevîler mümkün olduğu kadar fazla erkek çocuğa sahip olmak isterler. Böylece aile güçlendiği için diğer kabile ve aileler arasında itibar ve üstünlük kazanılmış olur. Bedevî kadınlar çocuk doğurmak ve yetiştirmek yanında yemek hazırlamak, süt sağmak, yağ yapmak, çamaşır yıkamak, örtü, çadır ve elbise için kumaş dokumak, yün eğirmek, çadır kurmak ve toplamak, su bulmak, yakacak toplamak gibi işleri de yaparlar. Buna karşılık erkekler, basit kıyafetleri içinde oldukça zayıf fakat güçlü vücutlarına rağmen vakitlerinin büyük bir kısmını işsiz güçsüz oturarak, boğucu sıcak altında çadırlarında uyuyarak ve birbirleriyle kadın, sevgi ve kahramanlık üzerine konuşarak geçirirler. Bedevî iyi ve güzel konuşmayı, kelime oyunları yapmayı, secili ve şiirli ifadeyi sever. Bedevîlerin Arap dilini en temiz ve doğru şekilde kullandıkları bilinmektedir. Güzel ve doğru Arapça öğrenmeleri için şehirli çocuklar çöle bedevîlerin yanına gönderilir, bazı Arap dil âlimleri de bu dilin kullanılışını en saf ve doğru şekliyle öğrenmek için onların yanına giderlerdi. Nitekim Yahyâ b. Hâlid el-Bermekî’nin huzurunda dil tartışması yapan Sîbeveyhi, Ali b. Hamza el-Kisâî ve Ahfeş el-Ekber gibi büyük dil âlimleri kendilerine bir bedevîyi hakem seçmişlerdi. Şiire büyük önem verilen kabile toplumunda şair aşkı, şarabı, savaşı, avcılığı, dağların ve çölün insanı ürperten manzaralarını, kabilesinin övülecek, rakip kabilelerin de yerilecek yanlarını dile getirirdi. Bedevî de kabilesinin duygularını, zaferlerini, düşmanlarına karşı besledikleri kin ve intikam duygularını işlemesini ve onları hicvetmesini şairinden beklerdi. Bedevî bu sosyal çevre ve anlayış içerisinde kendisini kabilesinin diğer fertleriyle eşit görür, aynı hak ve vazifelere sahip olduğunu kabul ederdi. Onun üstün ahlâk anlayışı mürüvvet veya yiğitlik şeklinde kendisini gösterirdi; o kavgada cesaretli, felâket esnasında sabırlı, intikam almada ise ısrarlı idi. Zayıfı himaye eder, kuvvetliye karşı koyardı. Bütün bunlar her bedevînin sahip olmak istediği meziyetlerdi (Câhiliye çağındaki bedevîlerin dinleri için bk. ARAP).

İslâm ve Bedevîlik. İslâm dininin yasakladığı Câhiliye devrine ait kötü alışkanlıklar arasında bedevîlerin bazı davranış ve tavırları da bulunmaktadır. Bedevîler müslüman olunca Medine’ye hicret etmeleri istenmiş ve İslâmiyet’in yayılması uğrunda cihad ile mükellef tutulmuşlardır. Hicretten sonra yerleşik hayatı terkederek tekrar bedevîliğe dönmek de cemaatten uzaklaşmak, İslâm’ı müdafaa hususunda müslümanlara verilen vazifeyi terketmek, iyi ve güzel şeyleri, cemiyeti kalkındıracak işleri bırakmak anlamında kabul edilerek büyük günahlardan sayılmış ve yasaklanmıştır (Buhârî, “Fiten”, 14; Müslim, “İmâre”, 82; Müsned, I, 409).

Hz. Peygamber’in hicretten sonraki siyasî hedefi, Câhiliye devri bedevî kabile teşkilâtına son vermek, onun yerine inananlardan oluşan bir şehir toplumu kurmaktı. Bu düşünce ile aile, ceza ve savaş hukuku gibi sahalardaki değişiklikleri gerçekleştirdi. Kur’ân-ı Kerîm Hz. Peygamber’in çağdaşı olan bedevîleri açık bir şekilde tenkit etmiş, onların büyük bir çoğunluğunun takındığı menfi tavırları gözler önüne sermiştir. Hendek Savaşı’nda müslümanlara karşı Kureyş ile birleşen bedevîlerin savaşla ilgili gelişmeleri uzaktan takip edip çok defa savaşa katılmamayı düşündüklerini ortaya koymuştur (el-Ahzâb 33/20). Hicretin 6. yılında (628) umre için Mekke’ye hareket eden Hz. Peygamber Cüheyne, Müzeyne, Gıfâr, Eşca‘ ve Eslem kabilelerine mensup bazı bedevîlere haber göndererek kendisiyle birlikte umreye katılmalarını teklif etti. Ancak onlar, Hz. Peygamber ve ashabının Kureyş’in tuzağına düşüp geri dönemeyeceklerini sandıkları için bazı bahaneler ileri sürerek bu daveti reddettiler. Fakat daha sonra gelip özür dilediler. Kur’ân-ı Kerîm onların bu halini şöyle tasvir eder: “Bedevîlerden geri kalmış olanlar, ‘Mallarımız ve ailelerimiz bizi alıkoydu. Allah’tan bizim bağışlanmamızı dile’ diyecekler. Onlar kalplerinde olmayanı dilleriyle söylerler. De ki: Allah size bir zarar gelmesini dilerse veya bir fayda elde etmenizi isterse onu savmaya kimin gücü yeter? Hayır! Allah yaptıklarınızdan haberdardır. Aslında siz, peygamber ve müminlerin ailelerine bir daha dönmeyeceklerini sanmıştınız. Bu sizin gönüllerinize güzel göründü de kötü zanda bulundunuz ve helâk edilmeyi hak etmiş bir topluluk oldunuz” (el-Feth 48/11-12). Aynı zümre için başka bir âyette, onların Allah yolunda cihada davet edilerek imtihan edilecekleri ve âkıbetlerini bu imtihanın tayin edeceği şu şekilde beyan edilmektedir: “Bedevîlerden geri kalmış olanlara de ki: Siz yakında çok kuvvetli bir kavme karşı savaşmaya veya savaşmadan onların müslüman olmalarını sağlamaya çağrılacaksınız. Eğer itaat ederseniz Allah size güzel bir mükâfat verir. Fakat daha önce döndüğünüz gibi yine dönecek olursanız sizi acıklı bir azaba uğratır” (el-Feth 48/16).

Bedevîlerin davet edildikleri bu savaşın Tebük Gazvesi, ridde savaşları veya Bizans ve Sâsânîler’e karşı başlatılan savaşlar olduğu hakkında rivayetler vardır. Bedevîler ilk İslâm fetihleri sırasında, orduların büyük bir kısmını meydana getiren çok sayıda askerle savaşlara katıldılar. Başta Irak ve Suriye olmak üzere daha sonraları batıda Mısır ve Kuzey Afrika ile Endülüs’e, doğuda İran, Afganistan, Horasan ile Sind’e, bazan eski, bazan da yeni kurulan ordugâh şehirlerine yerleştirildiler; böylece İslâm medeniyetinin önemli bir parçası oldular. Hz. Ömer kendisinden sonra halife olacak şahsın Arap’ın aslı ve İslâm’ın yardımcıları olan bedevîlere iyi davranmasını tavsiye etmiştir. İslâm fetihleri neticesinde Arap yarımadasında bedevî nüfusu azalmış, bazı kabileler birleşmeye mecbur kalmıştır.

Kur’ân-ı Kerîm’de bazı bedevîlerin gerçek anlamda iman etmedikleri anlatılmaktadır. Esedoğulları’ndan bir topluluk bir kıtlık yılında Medine’ye gelip Hz. Peygamber’e müslüman olduklarını söyleyerek zekât istediler. Bunun üzerine menfaatlerine düşkün olan bedevîlerin gerçekten iman etmediklerini, zekât alabilmek için müslüman olmuş göründüklerini ortaya koyan şu âyet nâzil oldu: “Bedevîler ‘inandık’ dediler. De ki: Siz iman etmediniz, fakat ‘Müslüman olduk’ (teslim olduk) deyin! Henüz iman kalplerinize yerleşmedi. Eğer Allah’a ve elçisine itaat ederseniz Allah amellerinizin sevabından hiçbir şey eksiltmez; çünkü Allah çok bağışlayan, çok esirgeyendir” (el-Hucurât 49/14). Taberî tefsirinde yer alan bazı rivayetlerde, bedevîlerin hicret etmeden önce kendilerine muhacir denilmesini istemeleri üzerine bu âyetin nâzil olduğu ve onlara “a‘râb” yani bedevîler şeklinde hitap edildiği nakledilmektedir (Tefsîr, XXVI, 90). Bedevîlerin müslüman olduklarını söyleyerek Hz. Peygamber’i minnet altında bırakmak istedikleri de şöyle ifade edilmiştir: “Onlar müslüman olmakla seni minnet altında bıraktıklarını sanırlar. De ki: Müslümanlığınızı benim başıma kakmayın; eğer imanınızda samimi iseniz sizi doğru yola ilettiği için Allah’a minnet borçlusunuz” (el-Hucurât 49/17).

Bedevîlerden en fazla bahseden ve onları en çok tenkit eden âyetler Tevbe (Berâe) sûresinde yer almaktadır. Tebük Gazvesi’ne iştirak etmeyen müslümanlar arasında bulunan bedevîler hakkındaki bu âyetlerden ilki, onların bu gazveye katılmamak için bahane ileri sürmek üzere Hz. Peygamber’e geldiklerini, halbuki savaşa katılmamalarının uygun bir davranış olmadığını ifade etmekte (et-Tevbe 9/90, 120), Medine halkının içinde olduğu gibi bedevîler arasında da münafıkların bulunduğunu belirtmektedir (et-Tevbe 9/101). Onları en ağır bir şekilde tenkit eden âyet ise şudur: “Bedevîler küfür ve nifak bakımından hem daha beter, hem de Allah’ın resulüne indirdiği hükümleri tanımamaya daha yatkındır” (et-Tevbe 9/97). Bedevîlerin yaşadığı hayat şartları onları sert karakterli ve katı yürekli yapmış, bilgisizlikleri ve kimseden emir almak istemeyen tabiatları sebebiyle âyette belirtilen duruma düşmüşlerdir. Hz. Peygamber’in, “Kim çölde oturursa katılaşır...” (Müsned, II, 371, 440) meâlindeki hadisi bu gerçeği dile getirmektedir.

İslâm toplumu ile bütünleşmede sıkıntı çeken bedevîlerin psikolojisini belirten diğer bir âyetin meâli de şöyledir: “Bedevîlerden öyleleri vardır ki Allah yolunda harcadığını ziyan sayar ve sizin başınıza belâ gelmesini bekler. Belâ onların başına gelsin. Allah her şeyi işiten ve bilendir” (et-Tevbe 9/98). Kur’ân-ı Kerîm bedevîler arasında samimi müminlerin de bulunduğunu, bunların yukarıda zikredilen küfür, nifak, fırsatçılık ve menfaatçilik gibi kötü vasıflardan uzak olduğunu belirtir: “Bedevîlerden öyleleri de vardır ki Allah’a ve âhiret gününe inanır; harcadığını Allah katında yakınlığa ve Peygamber’in dualarını almaya vesile sayar” (et-Tevbe 9/99).

Hz. Peygamber bedevîlerin sert, katı yürekli ve kibirli olduklarını çeşitli hadislerinde dile getirmiştir (meselâ bk. Buhârî, “Menâḳıb”, 1, “Meġāzî”, 74; Müslim, “Îmân”, 81, 85-87, 89, 91). Zira onlar bu haşin tavırlarını birçok defa Resûlullah’a karşı bile sergilemekten geri durmamışlardır. Huneyn Gazvesi’nde ele geçirilen ganimetlerin Ci‘râne’de taksimi sırasında bazı bedevîler ganimet istemek üzere Hz. Peygamber’in etrafını sarmışlar, onu son derece üzerek dikenli bir semüre ağacının altına sığınmaya mecbur etmişlerdir. Ağacın dikenleri ridâsına takılınca Hz. Peygamber onlara şöyle demiştir: “Ridâmı bana veriniz! Şu iri dikenli ağacın dikenleri sayısınca elimde ganimet devesi ve sığır bulunsa muhakkak ben onları aranızda taksim ederim. Siz beni ne cimri ne yalancı ne de korkak diye itham edebilirsiniz!” (Buhârî, “Cihâd”, 24, “Ḫumus”, 19). Bir başka defa kendisine beytülmâlden yardım edilmesini arzu eden bedevînin Hz. Peygamber’in ridâsını sert bir şekilde çektikten sonra isteğini söylediği bilinmektedir (Buhârî, “Ḫumus”, 19). Bedevîlerin kendilerinden başkasını önemsemediğinin tipik örneği Hz. Peygamber ile namaz kılan bir bedevînin, “Ey Allahım, beni ve Muhammed’i bağışla! Bizimle birlikte bir başkasına rahmet eyleme!” diye dua etmesidir. Hz. Peygamber selâm verince bu bedevîyi, “Allah’ın geniş olan rahmetini daralttığı için” uyarmıştır (Buhârî, “Edeb”, 27).

Diğer taraftan Hz. Peygamber, müslümanlarla birlikte cihad etmedikleri takdirde müslüman olan bedevîlerin fey ve ganimetten pay alamayacaklarını beyan etmiştir (Ebû Ubeyd, s. 303-335). Mâverdî, Mekke’nin fethinden sonra müslümanların, muhacir ve a‘râb (bedevî) diye ikiye ayrıldıklarını, Hz. Peygamber zamanında zekât alanlara a‘râb, fey alanlara da muhacir adı verildiğini belirtir. Esasen Hz. Peygamber de bedevî ile şehirlinin hicretini birbirinden ayırarak bedevînin hicretinin emredildiğinde itaat etmesi, cihada davet edildiğinde icabet etmesi olduğunu söylemiştir (Müsned, II, 191, 193).

Hz. Peygamber Medine’ye hicret ettikten sonra bedevîlerden hediye alınmasını yasaklamıştı. Medine çevresindeki bedevîlerden Ümmü Sünbüle el-Eslemiyye Hz. Peygamber’in evine süt getirmiş, ancak Hz. Âişe bu hediyeyi kabul etmemişti. Bu sırada eve gelen Hz. Peygamber, “Hediyeyi al! Zira bunlar artık bedevî değil bizim çölde yaşayanlarımızdır; biz de onların şehirlileriyiz. Biz onları davet edince icabet ederler; kendilerinden yardım istediğimizde bize yardım ederler” buyurmuştur (Müsned, VI, 133). Nitekim Hz. Peygamber bir bedevî olan Zâhir b. Harâm ile karşılıklı olarak hediyeleşir ve, “Zâhir bizim köylümüzdür” derdi (Müsned, III, 161). Bu hadisleriyle Hz. Peygamber bir taraftan köy ve şehirlerin çevresinde yaşayan yarı göçebelerle bedevîleri birbirinden ayırmakta, öte yandan da cihada katılmaları halinde artık bedevîlerin de fey ve ganimetten pay alabileceklerini ifade etmektedir.

Bazı bedevî zümreler Hz. Peygamber’in vefatından hemen sonra isyan ettiler. Kanun ve nizam tanımayan, kendilerine hükmedenlere karşı kin duyan, alıştığı şeylere düşkün olan, sosyal açıdan terbiye edilmeyen bu kimseler İslâmiyet’in kendilerine yüklediği bazı vazifeleri yadırgadılar. Zekât verilmesi, suçun ferdîliği, intikam almanın ve kan davası gütmenin yasaklanması gibi hususları zihniyetlerine uygun görmediler. Ayrıca onlar Hz. Peygamber’den sonra halife olan Hz. Ebû Bekir’in de Kureyş’ten olmasını, şehirlerde yaşayanların bazı imkânları ve iktidar gücünü ellerinde bulundurmalarını kıskandılar; kin ve intikam duygularıyla ihtiraslarını tatmin için isyan ettiler. Esasen kabile reislerine uyarak İslâmiyet’i kabul eden bedevîler nefislerini terbiye edecek, huylarını yüceltecek kadar Hz. Peygamber’le beraber olamadıkları için onun sohbet ve irşadından yeterince feyiz alamamışlardır. Kur’an ve İslâm üzerinde yeterince düşünme, onları anlayıp sevme fırsatını bulamamışlardır. Bu sebeple bir kısmı Hz. Peygamber’in vefatını fırsat bilerek zekât vermeyi reddetti; bir kısmı da aralarından çıkan yalancı peygamberlere (mütenebbî) uydu. Hz. Ebû Bekir’in dirayetiyle bu isyanlar bastırıldı. Ancak gerek irtidad savaşları sırasında gerekse ilk İslâm fetihleri esnasında orduların hep ön saflarında yer alan bedevîler, düşmanın sayı ve silâh gücü bakımından üstün olduğunu görünce hemen kaçma alışkanlıkları yüzünden orduları zaman zaman zor durumlara düşürmüşlerdir.

Hz. Ali’yi tekfir ederek ona karşı isyan eden ilk Hâricîler’in de bazı bedevîler olduğu bilinmektedir. Bunlar bedevî karakterini daima koruyarak din ve siyaset alanlarında bedevîliğin açık izlerini taşıyan görüşler ve davranışlar sergilediler. İslâm’ı ve Kur’an’ı bedevî kültürü sınırları içerisinde anlayıp yorumladılar. Halifenin seçimle iş başına gelmesini ısrarla istemeleri bedevî kabile geleneklerinin tabii bir sonucudur. “Hüküm vermek ancak Allah’a aittir” şeklindeki dinî mefhumu dar ve sakat anlayışlarına göre değerlendirerek kendileri gibi düşünmeyen müslümanları rastladıkları her yerde kılıçtan geçirdiler. Yalnız yetişkinleri değil kadınları ve bulûğ çağına gelmemiş çocukları bile öldürdüler. Mallarını ganimet saydılar. Yalnızca gayri müslimlere dokunmadılar. Bununla beraber çok sayıda bedevî de gerçek müslümanlar arasında yer almıştır.

Sayıları az da olsa bir kısım bedevîler kervanları yağmalama, hac ve umre için Hicaz’a giden yolcuları öldürüp soyma gibi sahip oldukları birçok kötü alışkanlıkları İslâm dininin yasaklamasına rağmen muhafaza etmişler ve bu şekilde varlıklarını zamanımıza kadar devam ettirebilmişlerdir.

BİBLİYOGRAFYA

İbnü’l-Esîr, en-Nihâye, “ʿArb”, “bdv” md.leri.

Lisânü’l-ʿArab, “ʿArb”, “bdv” md.leri.

Tâcü’l-ʿarûs, “ʿArb”, “bdv” md.leri.

Müsned, I, 409; II, 191, 193, 371, 440; III, 161, 361-362; IV, 55; VI, 133.

Buhârî, “Menâḳıb”, 1, “Meġāzî”, 74, “Edeb”, 27, 95, “Fiten”, 14, “Cihâd”, 24, “Ḫumus”, 19.

Müslim, “Îmân”, 21, 81, 8587, 89, 91, “İmâre”, 19, 20, 82.

Yahyâ b. Âdem, el-Ḫarâc, s. 19-20.

Ebû Ubeyd, el-Emvâl, s. 303-318, 324-335.

İbn Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳāt, III, 339; VIII, 215, 294.

İbn Zencûye, el-Emvâl (nşr. Şâkir Zib Feyyâz), Riyad 1406/1986, II, 510-522; III, 1266-1267.

İbn Abdürabbih, el-ʿİḳdü’l-ferîd (nşr. Abdülmecîd et-Terhînî), Kahire 1404/1983, IV, 3-88.

Taberî, Câmiʿu’l-beyân, XXI, 91; XXVI, 90.

a.mlf., Târîḫ (de Goeje), I, 3280 vd.; II, 94 vd., 148, 565, 568, 590, 825, 864, ayrıca bk. İndeks.

Mâverdî, el-Aḥkâmü’s-sulṭâniyye, s. 163.

İbn Haldûn, Muḳaddime, s. 235-242, 469-473, 485, 507, 513, 516-517, 868-869, 941, 1280; a.e. (trc. Süleyman Uludağ), İstanbul 1982-83, I, 266, 346-347, 349-350, 415-476; II, 866-871, 955-956, 966-967, 1335 vd., ayrıca bk. İndeks.

Mahmûd Şükrî el-Âlûsî, Bulûġu’l-ereb, I, 11-15; III, 425-436.

İbrâhim Rifat Paşa, Mirʾâtü’l-Ḥaremeyn, III, 339.

Robert Montagne, Çöl Medeniyeti (trc. Avni Yakalıoğlu), İstanbul 1950, s. 3-31.

Hâmide Topçuoğlu, Hukuk Sosyolojisi, Ankara 1963, s. 343-359.

Cevâd Ali, el-Mufaṣṣal, I, 13-32, 261-262, 272-289; IV, 276-278, 286-291, 292-299, 300-307, 313-314, 395, 603, 606-608; VIII, 18-23, 107-110, ayrıca bk. İndeks.

Ümit Hassan, İbn Haldun’un Metodu ve Siyaset Teorisi, Ankara 1977, s. 194-195, 202, 204.

Seyyid Kutub, Fî Zılâl-il Kur’an (trc. M. Emin Saraç v.dğr.), İstanbul, ts. (Hikmet Yayınları), VII, 378-384.

Hitti, İslâm Tarihi, I, 45-53, 68-69.

Mustafa Fayda, “Hz. Ömer’in Divan Teşkilatı”, Doğuştan Günümüze Büyük İslâm Tarihi, İstanbul 1986, II, 155-160.

Mv.F, VIII, 4548.

M. J. de Goeje, “Arabistan [Etnografya]”, İA, I, 481-486.

H. Lammens, “Bâdiye”, a.e., II, 194.

Ömer Rıza Doğrul, “A’rab”, İTA, I, 457-459.

W. Montgomery Watt, “Badw”, EI2 (Fr.), I, 916-919.

N. Elisséeff, “Bādiya”, EI2 Suppl. (Fr.), s. 116-117.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1992 yılında İstanbul’da basılan 5. cildinde, 311-317 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.


Kaynak
Wikipedia
DIA
N. Elisséeff, “Bādiya”, EI2 Suppl. (Fr.), s. 116-117.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1992 yılında İstanbul’da basılan 5. cildinde, 311-317 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/d...001966.pdf
]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=34231 Thu, 09 Jan 2025 02:39:49 +0100 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=34231
  Köstekli Saat Nedir.jpg (Dosya Boyutu: 199.41 KB / İndirme Sayısı: 132)

Köstekli Saat Nedir?

köstekli saat (belirtme hâli köstekli saadı, çoğulu köstekli saatlar)

Bir zincir vasıtasıyla elbisenin herhangi bir yerine takılarak kullanılan Cep saati türüdür. Cep saati, cepte taşınabilecek şekilde tasarlanan bir saattir. Özellikle 16. yüzyıldan I. Dünya Savaşı'ndan sonra kol saatleri popüler hale gelene kadar oldukça popülerdi.

Köstekli Saat Nedir?

Günümüzün vazgeçilmez aksesuarları arasında bulunan kol saati fikrinin temelini oluşturan saatler köstekli saatlerdir. 16. Yüzyıl’da kullanılmaya başlanan bu saatler 1900’lü yıllara kadar oldukça popülerdi. Kol saatlerinin atası olarak kabul edilen bu saatler, günümüzde nostalji ve klasik sevenler için birer anı olmakla birlikte, hala kullanımı olan saatlerdir. Cepte taşınan bu saatler, tarz anlamında da birçok kişi tarafından kullanılmaya devam etmektedir.

İlk üretildiği dönemlerde sayılı kişi tarafından kullanılmaya başlanan bu saatler, sanayinin gelişmesi ile birlikte ulaşımın ve endüstrinin en önemli parçalarından biri haline gelmiştir. Öyle ki ulaşım için kullanılan tren gibi araçlarda ve duraklarda çalışan görevliler için kullanışlı olan köstekli saatler; fabrikalarda çalışma sürelerinin tespitinde de büyük öneme sahipti. Bu bağlamda 1920 yıllarına kadar üretim ve ulaşımda en çok kullanılan araçların başında köstekli saatler gelmektedir.

Köstekli Saatler Hangi Malzemeden Yapılır?

Köstekli saatin ilk oluşum evrelerinde kullanımı metal şeklindedir. Bu dönemlerde üretilen saatlerin bir zincir veya ip ile kullanıcının cebine ya da kıyafetine bağlı olması sağlanmaktaydı. Bu sayede kullanıcı için oldukça kolay bir kullanım şansı oluşturan köstekli saatler; metal gövde ve analog çalışma tipindeydi. Saatin kadran bölümü ise farklı malzemelerden yapılmaktaydı.

Günümüzde nostaljik araçlar arasında görülen köstekli saatlerin üretimleri devam etmektedir. Daha çok nostaljik anılar için tercih edilen bu saatlerin modada ise ciddi bir karşılığı bulunmaktadır. Birçok farklı tarza uyum sağlaması adına farklı markalar tarafından çok sayıda modelle üretilen bu saatler, ilk üretildikleri dönemlerden farklı yapılara da sahip olabilmektedir. Genellikle metal gövdeye sahip olan bu saatlerin bağlanmasını sağlayan materyali de metalden yapılmaktadır; ancak bazı modellerde farklı malzemeden yapılmış saat gövdeleri olmakla birlikte, bağlanma materyali de ip ve deri şeklinde üretilebilmektedir.
Köstekli Saatlerin Fiyatları Ne Kadardır?

Günümüzde köstekli saat üretimleri sıfırdan yapılmakla birlikte, eski saatlerin onarılarak tekrar kullanıma sokulması da çokça tercih edilen üretimlerden biridir. Eski saatlerin onarılarak üreticiye sunulması birer antika değeri taşıdığından bu saatlerin fiyatları büyük farklılıklar gösterebilmektedir. Bunun yanında bazı markalar tarafından sıfır olarak üretilen köstekli saatlerin fiyatları ise saatin özellikleri ve kullanılan malzemesine göre değişkenlikler göstermektedir.

Bir SATICININ iLANINDA

"antika olan bu saat bu temizlikte piyasada yok denecek kadar az kaldı.saat dedemden babama, ondanda bana miras kaldı.manevi önemi çok büyük.rahmetli babam zaten hiç kullanmadı.yanlız dedemin kullandığını hatırlıyorum.daha sonra kutuda kapalı kaldı.şu an tıkır tıkır çalışır durumda."

manevi onemi o kadar buyukse niye satiyosun, yok satiyorsan niye yaziosun? manevi onemine mi para vericem, piyasa ne deger belirliyorsa ona gore pazarlik yapmak zorunda kalicaksin sonunda. manevinin anlamini bilmiyor ben bu sonuca vardim.

Zamanın Ötesine Geçen Eserler: Antika Köstekli Saatler

Antika köstekli saatler, tarih boyunca sadece zamanı ölçme aracı olmanın ötesinde, sanatsal ve kültürel bir ifade biçimi olarak da değer kazanmış nadide eserlerdir. İlk kez 16. yüzyılda ortaya çıkan bu saatler, o dönemin zanaatkarlarının el işçiliğiyle üretildiği için benzersizdir. Bu saatlerdeki detaylar, çoğu zaman dönemin estetik ve sanatsal değerlerini yansıtır. Bu yüzden antika köstekli saatler, tarihsel bir dökümanın ötesinde, bir zamanların zarafetini ve göz alıcı işçiliğini günümüze taşıyan önemli koleksiyon parçalarıdır.


Her bir antika köstekli saat, bir hikaye anlatır. Üzerindeki desenler, süslemeler ve işçilik, o dönemin kültürel dokusunu yansıtır. Bu saatler, geçmişin büyüsünü ve zarafetini günümüze taşıdığı için kültürel bir değeri temsil eder. Ayrıca, köstekli saatler, insanların zamanı ölçme ihtiyacının tarihsel bir izdüşümüdür ve bu açıdan da büyük bir öneme sahiptirler.


Antika köstekli saatlerin önemi, sadece geçmişin yansıması değil, aynı zamanda bu eserlerin nadirliği ve sanatsal değeriyle de ilgilidir. El işçiliğiyle üretilen her bir saatin, günümüze kadar ulaşabilmiş olması, onların tarihsel ve kültürel bir hazinenin parçası olduğunu gösterir. Bu saatler, koleksiyoncular için değerli eserlerdir ve onları sahip olmaya çalışmak, geçmişe saygının bir ifadesidir. Dolayısıyla, antika köstekli saatler, zamanın ötesine geçen nadir ve büyüleyici koleksiyon parçalarıdır.
Antika Köstekli Saatlerin Tarihi Değeri

Antika köstekli saatlerin tarihi değeri, insanların zamanı ölçme ve takip etme ihtiyacını tarihsel bir perspektiften yansıtır. Bu saatler, ilk olarak 16. yüzyılda ortaya çıkmış ve o dönemden itibaren insanların günlük yaşamlarının ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Zamanı doğru bir şekilde ölçme konusundaki ihtiyaç, özellikle denizcilik, bilimsel çalışmalar ve günlük rutinlerde büyük bir öneme sahipti. Köstekli saatler, bu ihtiyacı karşılamak için tasarlanmış teknik harikalar olarak kabul edilir. Aynı zamanda, bu saatler döneminin zanaatkarlarının el işçiliğiyle üretildiği için her biri nadir ve benzersizdir. Her bir saatin arkasında bir hikaye yatar; bu hikayeler, teknik ustalığın ve estetiğin birleşimini temsil eder ve geçmişin izlerini günümüze taşır.


Bu saatlerin teknik ustalığı ve estetik değeri, koleksiyoncuları ve tarih meraklılarını kendine çeken önemli faktörlerdir. Her bir saat, o dönemin zanaatkarlarının becerilerini ve sanatsal yeteneklerini yansıtır. Aynı zamanda, köstekli saatlerin tasarımı ve süslemeleri, o dönemin estetik anlayışını yansıtarak tarihsel bir dokümanın ötesine geçer. Dolayısıyla, bu saatler hem teknik hem de sanatsal açıdan büyük bir değere sahiptir ve geçmişin izlerini sürmeyi sevenler için büyüleyici tarihi eserlerdir.

Köstekli Saatler Köstekli Saatler

İnsanlar her zaman içinde bulunmuş olduğu zaman dilimini kavramlaştırarak zaman içerisinde nerede olduğunu bilmeyi kendisine ihtiyaç haline getirmiştir. Bu nedenle saatlerin tarihi çok eskiye dayanır. İlk defa Mısırlıların bulmuş ve kullanmış oldukları güneş saatleri, en ilkel halinden bugün akıllı saatlere kadar ilerledi. Artık fotoğraf çekebilen, arkadaşlarınız ile iletişim kurabilen, kalp atışlarınızı ve tansiyonunuzu ölçen saatler var.

Bizim kültürümüzde oldukça önemli bir yeri olan ve muhtemel kuşak olarak dedelerimizin kullandığı köstekli saatlerin yeri toplumumuz için oldukça önemlidir. Bu saatler kordonu olmayan, metal kapak ile kapatılan, üzerinde belirli desenler bulunan saatlerdir. Adının köstekli olmasının nedeni ise zincirden kaynaklanır. Yaklaşık yarım metrelik bir zincirin bir ucu saati tutarken, diğer ucu elbisenize tutturulurdu. Bu saye de uzun zincir ile istediğiniz cepte taşıyabilirsiniz. Bu zincir ile birlikte kullanılması, ona köstekli saat denmesine neden olmuştur.

Bu köstekli saatler, pil veya başka bir enerji kaynağına ihtiyaç duymayan mekanik saatlerdir. Bu saatleri belirli zaman aralıkları ile, elinizle kurmanız gerekir. Kurulduktan sonra uzun süre normal olarak çalışan saatler, bir zaman sonra tekrar dururlar ve tekrar kurulmaları gerekir.

Kültürümüzün nostaljik bir ürünü olan bu saat türlerini antika mağazalarında sergilenirken bulabilirsiniz. Üzerinde taşıdığı desenlerle ilgili olarak birçok anlam ve karakter taşıyan bu saatlerin önemi, bu gün teknolojik saatler ve moda adı verilen akım yüzünden eskideğerini kaybetmiş durumda.


Köstekli saatler, uzun yıllar boyunca sadece zamanı göstermenin ötesinde, bir statü sembolü ve şıklık unsuru olarak kabul edilmiştir. Geçmişte cep saatleri olarak bilinen bu saatler, günümüzde de farklı tasarımları ve teknolojileriyle saat severlerin ilgisini çekmektedir. Özellikle otomatik ve pilli köstekli saatler, hem klasikleşmiş görünümü hem de modern özellikleriyle dikkat çekmektedir.
Köstekli Saat Nedir?

Köstekli saat, bir zincir veya kayış aracılığıyla kıyafetinize takabileceğiniz, cep saatlerinden evrimleşmiş bir saat türüdür. Genellikle daha küçük ve zarif bir tasarıma sahip olan köstekli saatler, hem erkekler hem de kadınlar tarafından tercih edilmektedir.
Otomatik ve Pilli Köstekli Saatler

    Otomatik Köstekli Saatler: Bu saatler, kolunuzun hareketleriyle şarj olan bir mekanizmaya sahiptir. Yani pil değiştirme ihtiyacı olmadan sürekli çalışırlar. Otomatik saatler, mekanik saatçiliğin ustalığını yansıtan ve genellikle daha yüksek bir değere sahip olan modellerdir.
    Pilli Köstekli Saatler: Pilli saatler, küçük bir pil ile çalışan daha basit bir mekanizmaya sahiptir. Bu saatler, otomatik saatlere göre daha uygun fiyatlıdır ve bakımı daha kolaydır. Ancak pilinin belirli aralıklarla değiştirilmesi gerekmektedir.

Günümüzde Köstekli Saatlerin Değeri ve Fiyatları

Köstekli saatlerin değeri ve fiyatları, birçok faktöre bağlı olarak değişmektedir. Bu faktörler arasında şunlar sayılabilir:

    Marka: Lüks saat markalarının köstekli saatleri, daha yüksek fiyatlara sahip olabilir.
    Model: Nadir veya özel üretim modeller, daha değerli olabilir.
    Durum: Saatin genel durumu, kutusunun ve belgelerinin olup olmaması fiyatı etkiler.
    Malzeme: Saatin yapımında kullanılan malzemeler (altın, platin, çelik vb.) fiyatını belirler.
    Mekanizma: Otomatik veya pilli olması, mekanizmanın kalitesi ve karmaşıklığı fiyatı etkiler.
    Ek Özellikler: Kronometre, tarih göstergesi gibi ek özellikler, saatin değerini artırabilir.

Günümüzde köstekli saatler, hem günlük kullanım için hem de koleksiyon amaçlı olarak tercih edilmektedir. Özellikle vintage ve antika köstekli saatler, yüksek fiyatlara alıcı bulabilmektedir. Ancak, yeni üretilen otomatik ve pilli köstekli saatleri de uygun fiyatlara bulmak mümkündür.
Sonuç

Köstekli saatler, zamanın ötesinde bir şıklık ve zarafet sunan özel parçalar olarak değerlendirilmektedir. Hem klasik hem de modern tasarımlarıyla farklı zevklere hitap eden köstekli saatler, doğru seçim yapıldığında uzun yıllar boyunca kullanılabilir ve değer kazanabilir.

Köstekli saat alırken dikkat etmeniz gerekenler:

    Bütçenizi belirleyin: Köstekli saatlerin fiyatları oldukça geniş bir aralıkta değişebilir.
    Kullanım amacınızı belirleyin: Günlük kullanım için mi, özel günler için mi saat alacağınızı belirleyin.
    Markaları araştırın: Farklı markaların köstekli saat modellerini inceleyin ve size en uygun olanı seçin.
    Saatin özelliklerini değerlendirin: Suya dayanıklılık, kronometre gibi özellikler sizin için önemli mi?
    Satın almadan önce mutlaka deneyin: Saatin bileğinizde nasıl durduğunu kontrol edin.

Unutmayın: Köstekli saat sadece zamanı gösteren bir araç değil, aynı zamanda bir stil ifadedir. Doğru seçimi yaparak yıllarca keyifle kullanabileceğiniz bir saat sahibi olabilirsiniz.


Not: Bu makale, genel bir bilgi verme amacı taşımaktadır. Köstekli saat alımı yapmadan önce mutlaka detaylı bir araştırma yapmanız ve bir uzmana danışmanız önerilir.

Kaynak

internetten Derleme ve
gemini]]>
  Köstekli Saat Nedir.jpg (Dosya Boyutu: 199.41 KB / İndirme Sayısı: 132)

Köstekli Saat Nedir?

köstekli saat (belirtme hâli köstekli saadı, çoğulu köstekli saatlar)

Bir zincir vasıtasıyla elbisenin herhangi bir yerine takılarak kullanılan Cep saati türüdür. Cep saati, cepte taşınabilecek şekilde tasarlanan bir saattir. Özellikle 16. yüzyıldan I. Dünya Savaşı'ndan sonra kol saatleri popüler hale gelene kadar oldukça popülerdi.

Köstekli Saat Nedir?

Günümüzün vazgeçilmez aksesuarları arasında bulunan kol saati fikrinin temelini oluşturan saatler köstekli saatlerdir. 16. Yüzyıl’da kullanılmaya başlanan bu saatler 1900’lü yıllara kadar oldukça popülerdi. Kol saatlerinin atası olarak kabul edilen bu saatler, günümüzde nostalji ve klasik sevenler için birer anı olmakla birlikte, hala kullanımı olan saatlerdir. Cepte taşınan bu saatler, tarz anlamında da birçok kişi tarafından kullanılmaya devam etmektedir.

İlk üretildiği dönemlerde sayılı kişi tarafından kullanılmaya başlanan bu saatler, sanayinin gelişmesi ile birlikte ulaşımın ve endüstrinin en önemli parçalarından biri haline gelmiştir. Öyle ki ulaşım için kullanılan tren gibi araçlarda ve duraklarda çalışan görevliler için kullanışlı olan köstekli saatler; fabrikalarda çalışma sürelerinin tespitinde de büyük öneme sahipti. Bu bağlamda 1920 yıllarına kadar üretim ve ulaşımda en çok kullanılan araçların başında köstekli saatler gelmektedir.

Köstekli Saatler Hangi Malzemeden Yapılır?

Köstekli saatin ilk oluşum evrelerinde kullanımı metal şeklindedir. Bu dönemlerde üretilen saatlerin bir zincir veya ip ile kullanıcının cebine ya da kıyafetine bağlı olması sağlanmaktaydı. Bu sayede kullanıcı için oldukça kolay bir kullanım şansı oluşturan köstekli saatler; metal gövde ve analog çalışma tipindeydi. Saatin kadran bölümü ise farklı malzemelerden yapılmaktaydı.

Günümüzde nostaljik araçlar arasında görülen köstekli saatlerin üretimleri devam etmektedir. Daha çok nostaljik anılar için tercih edilen bu saatlerin modada ise ciddi bir karşılığı bulunmaktadır. Birçok farklı tarza uyum sağlaması adına farklı markalar tarafından çok sayıda modelle üretilen bu saatler, ilk üretildikleri dönemlerden farklı yapılara da sahip olabilmektedir. Genellikle metal gövdeye sahip olan bu saatlerin bağlanmasını sağlayan materyali de metalden yapılmaktadır; ancak bazı modellerde farklı malzemeden yapılmış saat gövdeleri olmakla birlikte, bağlanma materyali de ip ve deri şeklinde üretilebilmektedir.
Köstekli Saatlerin Fiyatları Ne Kadardır?

Günümüzde köstekli saat üretimleri sıfırdan yapılmakla birlikte, eski saatlerin onarılarak tekrar kullanıma sokulması da çokça tercih edilen üretimlerden biridir. Eski saatlerin onarılarak üreticiye sunulması birer antika değeri taşıdığından bu saatlerin fiyatları büyük farklılıklar gösterebilmektedir. Bunun yanında bazı markalar tarafından sıfır olarak üretilen köstekli saatlerin fiyatları ise saatin özellikleri ve kullanılan malzemesine göre değişkenlikler göstermektedir.

Bir SATICININ iLANINDA

"antika olan bu saat bu temizlikte piyasada yok denecek kadar az kaldı.saat dedemden babama, ondanda bana miras kaldı.manevi önemi çok büyük.rahmetli babam zaten hiç kullanmadı.yanlız dedemin kullandığını hatırlıyorum.daha sonra kutuda kapalı kaldı.şu an tıkır tıkır çalışır durumda."

manevi onemi o kadar buyukse niye satiyosun, yok satiyorsan niye yaziosun? manevi onemine mi para vericem, piyasa ne deger belirliyorsa ona gore pazarlik yapmak zorunda kalicaksin sonunda. manevinin anlamini bilmiyor ben bu sonuca vardim.

Zamanın Ötesine Geçen Eserler: Antika Köstekli Saatler

Antika köstekli saatler, tarih boyunca sadece zamanı ölçme aracı olmanın ötesinde, sanatsal ve kültürel bir ifade biçimi olarak da değer kazanmış nadide eserlerdir. İlk kez 16. yüzyılda ortaya çıkan bu saatler, o dönemin zanaatkarlarının el işçiliğiyle üretildiği için benzersizdir. Bu saatlerdeki detaylar, çoğu zaman dönemin estetik ve sanatsal değerlerini yansıtır. Bu yüzden antika köstekli saatler, tarihsel bir dökümanın ötesinde, bir zamanların zarafetini ve göz alıcı işçiliğini günümüze taşıyan önemli koleksiyon parçalarıdır.


Her bir antika köstekli saat, bir hikaye anlatır. Üzerindeki desenler, süslemeler ve işçilik, o dönemin kültürel dokusunu yansıtır. Bu saatler, geçmişin büyüsünü ve zarafetini günümüze taşıdığı için kültürel bir değeri temsil eder. Ayrıca, köstekli saatler, insanların zamanı ölçme ihtiyacının tarihsel bir izdüşümüdür ve bu açıdan da büyük bir öneme sahiptirler.


Antika köstekli saatlerin önemi, sadece geçmişin yansıması değil, aynı zamanda bu eserlerin nadirliği ve sanatsal değeriyle de ilgilidir. El işçiliğiyle üretilen her bir saatin, günümüze kadar ulaşabilmiş olması, onların tarihsel ve kültürel bir hazinenin parçası olduğunu gösterir. Bu saatler, koleksiyoncular için değerli eserlerdir ve onları sahip olmaya çalışmak, geçmişe saygının bir ifadesidir. Dolayısıyla, antika köstekli saatler, zamanın ötesine geçen nadir ve büyüleyici koleksiyon parçalarıdır.
Antika Köstekli Saatlerin Tarihi Değeri

Antika köstekli saatlerin tarihi değeri, insanların zamanı ölçme ve takip etme ihtiyacını tarihsel bir perspektiften yansıtır. Bu saatler, ilk olarak 16. yüzyılda ortaya çıkmış ve o dönemden itibaren insanların günlük yaşamlarının ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Zamanı doğru bir şekilde ölçme konusundaki ihtiyaç, özellikle denizcilik, bilimsel çalışmalar ve günlük rutinlerde büyük bir öneme sahipti. Köstekli saatler, bu ihtiyacı karşılamak için tasarlanmış teknik harikalar olarak kabul edilir. Aynı zamanda, bu saatler döneminin zanaatkarlarının el işçiliğiyle üretildiği için her biri nadir ve benzersizdir. Her bir saatin arkasında bir hikaye yatar; bu hikayeler, teknik ustalığın ve estetiğin birleşimini temsil eder ve geçmişin izlerini günümüze taşır.


Bu saatlerin teknik ustalığı ve estetik değeri, koleksiyoncuları ve tarih meraklılarını kendine çeken önemli faktörlerdir. Her bir saat, o dönemin zanaatkarlarının becerilerini ve sanatsal yeteneklerini yansıtır. Aynı zamanda, köstekli saatlerin tasarımı ve süslemeleri, o dönemin estetik anlayışını yansıtarak tarihsel bir dokümanın ötesine geçer. Dolayısıyla, bu saatler hem teknik hem de sanatsal açıdan büyük bir değere sahiptir ve geçmişin izlerini sürmeyi sevenler için büyüleyici tarihi eserlerdir.

Köstekli Saatler Köstekli Saatler

İnsanlar her zaman içinde bulunmuş olduğu zaman dilimini kavramlaştırarak zaman içerisinde nerede olduğunu bilmeyi kendisine ihtiyaç haline getirmiştir. Bu nedenle saatlerin tarihi çok eskiye dayanır. İlk defa Mısırlıların bulmuş ve kullanmış oldukları güneş saatleri, en ilkel halinden bugün akıllı saatlere kadar ilerledi. Artık fotoğraf çekebilen, arkadaşlarınız ile iletişim kurabilen, kalp atışlarınızı ve tansiyonunuzu ölçen saatler var.

Bizim kültürümüzde oldukça önemli bir yeri olan ve muhtemel kuşak olarak dedelerimizin kullandığı köstekli saatlerin yeri toplumumuz için oldukça önemlidir. Bu saatler kordonu olmayan, metal kapak ile kapatılan, üzerinde belirli desenler bulunan saatlerdir. Adının köstekli olmasının nedeni ise zincirden kaynaklanır. Yaklaşık yarım metrelik bir zincirin bir ucu saati tutarken, diğer ucu elbisenize tutturulurdu. Bu saye de uzun zincir ile istediğiniz cepte taşıyabilirsiniz. Bu zincir ile birlikte kullanılması, ona köstekli saat denmesine neden olmuştur.

Bu köstekli saatler, pil veya başka bir enerji kaynağına ihtiyaç duymayan mekanik saatlerdir. Bu saatleri belirli zaman aralıkları ile, elinizle kurmanız gerekir. Kurulduktan sonra uzun süre normal olarak çalışan saatler, bir zaman sonra tekrar dururlar ve tekrar kurulmaları gerekir.

Kültürümüzün nostaljik bir ürünü olan bu saat türlerini antika mağazalarında sergilenirken bulabilirsiniz. Üzerinde taşıdığı desenlerle ilgili olarak birçok anlam ve karakter taşıyan bu saatlerin önemi, bu gün teknolojik saatler ve moda adı verilen akım yüzünden eskideğerini kaybetmiş durumda.


Köstekli saatler, uzun yıllar boyunca sadece zamanı göstermenin ötesinde, bir statü sembolü ve şıklık unsuru olarak kabul edilmiştir. Geçmişte cep saatleri olarak bilinen bu saatler, günümüzde de farklı tasarımları ve teknolojileriyle saat severlerin ilgisini çekmektedir. Özellikle otomatik ve pilli köstekli saatler, hem klasikleşmiş görünümü hem de modern özellikleriyle dikkat çekmektedir.
Köstekli Saat Nedir?

Köstekli saat, bir zincir veya kayış aracılığıyla kıyafetinize takabileceğiniz, cep saatlerinden evrimleşmiş bir saat türüdür. Genellikle daha küçük ve zarif bir tasarıma sahip olan köstekli saatler, hem erkekler hem de kadınlar tarafından tercih edilmektedir.
Otomatik ve Pilli Köstekli Saatler

    Otomatik Köstekli Saatler: Bu saatler, kolunuzun hareketleriyle şarj olan bir mekanizmaya sahiptir. Yani pil değiştirme ihtiyacı olmadan sürekli çalışırlar. Otomatik saatler, mekanik saatçiliğin ustalığını yansıtan ve genellikle daha yüksek bir değere sahip olan modellerdir.
    Pilli Köstekli Saatler: Pilli saatler, küçük bir pil ile çalışan daha basit bir mekanizmaya sahiptir. Bu saatler, otomatik saatlere göre daha uygun fiyatlıdır ve bakımı daha kolaydır. Ancak pilinin belirli aralıklarla değiştirilmesi gerekmektedir.

Günümüzde Köstekli Saatlerin Değeri ve Fiyatları

Köstekli saatlerin değeri ve fiyatları, birçok faktöre bağlı olarak değişmektedir. Bu faktörler arasında şunlar sayılabilir:

    Marka: Lüks saat markalarının köstekli saatleri, daha yüksek fiyatlara sahip olabilir.
    Model: Nadir veya özel üretim modeller, daha değerli olabilir.
    Durum: Saatin genel durumu, kutusunun ve belgelerinin olup olmaması fiyatı etkiler.
    Malzeme: Saatin yapımında kullanılan malzemeler (altın, platin, çelik vb.) fiyatını belirler.
    Mekanizma: Otomatik veya pilli olması, mekanizmanın kalitesi ve karmaşıklığı fiyatı etkiler.
    Ek Özellikler: Kronometre, tarih göstergesi gibi ek özellikler, saatin değerini artırabilir.

Günümüzde köstekli saatler, hem günlük kullanım için hem de koleksiyon amaçlı olarak tercih edilmektedir. Özellikle vintage ve antika köstekli saatler, yüksek fiyatlara alıcı bulabilmektedir. Ancak, yeni üretilen otomatik ve pilli köstekli saatleri de uygun fiyatlara bulmak mümkündür.
Sonuç

Köstekli saatler, zamanın ötesinde bir şıklık ve zarafet sunan özel parçalar olarak değerlendirilmektedir. Hem klasik hem de modern tasarımlarıyla farklı zevklere hitap eden köstekli saatler, doğru seçim yapıldığında uzun yıllar boyunca kullanılabilir ve değer kazanabilir.

Köstekli saat alırken dikkat etmeniz gerekenler:

    Bütçenizi belirleyin: Köstekli saatlerin fiyatları oldukça geniş bir aralıkta değişebilir.
    Kullanım amacınızı belirleyin: Günlük kullanım için mi, özel günler için mi saat alacağınızı belirleyin.
    Markaları araştırın: Farklı markaların köstekli saat modellerini inceleyin ve size en uygun olanı seçin.
    Saatin özelliklerini değerlendirin: Suya dayanıklılık, kronometre gibi özellikler sizin için önemli mi?
    Satın almadan önce mutlaka deneyin: Saatin bileğinizde nasıl durduğunu kontrol edin.

Unutmayın: Köstekli saat sadece zamanı gösteren bir araç değil, aynı zamanda bir stil ifadedir. Doğru seçimi yaparak yıllarca keyifle kullanabileceğiniz bir saat sahibi olabilirsiniz.


Not: Bu makale, genel bir bilgi verme amacı taşımaktadır. Köstekli saat alımı yapmadan önce mutlaka detaylı bir araştırma yapmanız ve bir uzmana danışmanız önerilir.

Kaynak

internetten Derleme ve
gemini]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31878 Thu, 24 Oct 2024 09:48:04 +0200 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31878 REÇİNELER

Alm. Härze (n.pl.), Fr. Résines (f.pl.), İng. Resins. Fizyolojik hâdiseler neticesinde veya patolojik tesirlerle bitkilerde meydana gelen veya sun’î yollarla organik bileşiklerden elde edilen katı veya ağdalı sıvı maddeler. Bunlar, eczâcılıkta ilâç yapımında kullanılır. Kimyâsal yapısı kesin olarak bilinmemekle birlikte diterpenler, triterpenler ve politerpenler sınıfından olan maddelerden meydana geldiği bilinmektedir. Fiziksel olarak ısıtılınca yumuşar, isli bir alevle yanar, amorf sert bir kütle olarak kendini gösterir. Bu sert kütle kırılınca parlak yüzeyler ortaya çıkar. Reçineler kolayca toz hâline getirilebilir. Suda çözünmezler ve buharla sürüklenmezler. Bâzı reçinelerde suda çözünen çok az madde bulunması yanında bütün reçineler alkol, kloroform ve eter gibi organik bâzı çözücülerde çözünürler. Havada oksitlenince renkleri koyulaşan reçineler, sülfürik asitle kırmızı bir sıvı meydana getirirler.

Reçineler, bitkilerde bir yağ içerisinde erimiş hâlde veya zamklarla birlikte bulunurlar. Çamgiller, baklagiller, maydanozgiller gibi familyalarda reçine taşıyan bitkiler çoktur. Bu bitkilerde yağ ve zamklarla birlikte bulunan reçineler salgı kanallarında toplanır.  Bitkilerde salgı kanalları tabiî olarak bulunduğu gibi, patolojik bir olay veya her yaralanma neticesinde meydana gelir. Reçinesi, hücrelerinde veya salgı tüylerinde toplanan bitkiler de vardır.

Eskiden eczâcılıkta ilâç hammaddesi olarak kullanılan kehribar, Baltık sâhillerinde bulunan Pinus succinifera (Kehribarçamı) adlı bir çam türünün fosilleşmiş reçinesinden ibârettir.

Reçineler bitkilerden saf olarak elde edilmeyip, yağ gibi çeşitli maddelerle karışım hâlinde elde edilir. Reçine elde etmek için bitkinin kabuğu özel bir bıçakla çizilir. Sonra balyozla dövülerek veya alevle yakılarak yaralanır. Bâzı bitkilerde ise reçine; etanol, eter gibi maddelerin yardımıyla, tüketme metodu ile elde edilir.

Bugün sanâyide tabiî reçinelerin yerini büyük ölçüde sun’î reçineler almıştır. Sun’î reçineler, fiziksel yönden tabiî reçinelere benzerse de kimyâsal yönden farklılıklar gösterir. “Termoplastik” ve “termoset” reçineler olarak iki sınıfa ayrılırlar. Sun’î reçineler en çok plastikte, ayrıca vernik, yapıştırıcı ve iyon değiştiricilerin üretiminde kullanılır.

Sınâî önemi büyük olan reçineler ayrı konular hâlinde verilmiştir (Bkz. Plastik, Polimer). Aşağıda polimerleşme ile elde edilen bâzı reçineler verilmiştir:

Polieter: Monomerlerin eter bağlarıyla bağlanması netîcesinde teşekkül eden polimerlerdir. Polieterlerden “polietilen glikoller”; başlıca kozmetik ve eczâcılık ürünlerinin, emülsiyon yapıcı veya nemlendirici malzemelerin ve yağlayıcıların îmâlinde kullanılır. Bir polieter olan “epoksi reçineleri”nden yaygın olarak yapıştırıcı ve kaplama malzemesi olarak istifâde edilir. Yine bir polieter olan “penton”, kimyâsal maddelere dayanıklı olduğu için depolama tanklarının iç cidarlarının kaplanmasına yardımcıdır.

Polistiren: Stiren monomerinden elde edilen polimerdir. Genellikle mâliyeti düşük, dayanıklı ve termoplastik yapıda bir üründür. Kimyevî maddelere karşı dayanıklıdır. İyi bir elektrik yalıtkanıdır. Buzdolabı ve klima gibi çeşitli eşyâların îmâlinde kullanılır.

Polisülfon: Temel yapı zincirleri sülfonil, eter ve izopropiliden gruplarıyla bağlanmış benzen halkalarından meydana gelen polimerlerdir. Polisülfonlar sağlam, sıcağa ve kimyevî maddelere karşı dayanıklıdır. Tel kaplamalarında, otomobil parçalarında ve çeşitli ev âletlerinde kullanılır.

Polisülfür: 3 ilâ 10 sayıdaki kükürt atomunun bağlanmasıyla teşekkül eden bileşiklerdir. Bunlar, kükürdün sülfür iyonu (S-2) ihtivâ eden çözeltilerde çözündürülmesiyle elde edilirler. Sodyum polisülfürler hayvan postlarından kılların temizlenmesinde ve ticârî adı “tiyokol” olan reçinelerin îmâlinde kullanılır. Tiyokoller oldukça yaygın kullanım sahası bulunan ürünlerdir. Yüzey korunmasında, roket yakıtlarında kullanılır. Diğer bâzı polisülfürlerle haşere ilâcı olarak üretilir.

Polivinilasetat: Vinilasetat monomerlerinden elde edilen renksiz bir reçinedir. Su esaslı boyalarda bağlayıcı olarak; yapıştırıcılarda, lakelerde ve çimentolarda kullanılır.

Polivinilflorür: Vinilflorür monomerinin polimerleştirilmesiyle elde edilen bir reçinedir. Kimyevî maddelere karşı dayanıklıdır. Binaların dış cephelerinde, boru kaplamalarında kullanılır.

Polivinilalkol: Polivinilasetatın asit veya bazlarla reaksiyona sokulmasıyla elde edilen bir reçinedir. Kâğıt ve dokumaların yağlara ve greslere karşı dayanıklılığını arttırmak için kullanılan tutkallama maddelerinde, yapıştırıcı ve emülsiyonlaştırıcılarda kullanılır. Polivinilalkolden elde edilen polivinilformali ve polivinilasetali, kaplama malzemesi ve ince katman îmâlinde kullanılır.

Poliklorodifenil: Difenil ve klordan elde edilen sun’î bir reçinedir. Poliklorodifenil karışımları başlıca yağlayıcı, ateşe dayanıklı dielektrik akışkan ve ısı transfer vâsıtası olarak kullanılır. İlâveten, yapıştırıcıların, tel kaplama malzemelerinin ahşap ve beton gibi yüzeylerin kaplanmasında da kullanılır.

Poliklorotrifluoroetilen: Klorotrifluoroetilenin polimerleştirilmesiyle elde edilen bir reçinedir. Kolay şekillendirilebilen bir reçine olduğundan kalıplama ve çekme yoluyla conta, pompa ve vana gibi bâzı malzemelerin îmâlinde kullanılır.

Poliakrilonitril: Akrilonitrilden türetilen polimerlerin genel adı. Bu polimerler akrilonitril monomeriyle bütadien, stiren veya viniliden klorür monomerlerinden meydana gelmiş kopolimerlerdir. Orlonda % 85 nispetinde akrilonitril bulunur. Akrilonitrilin en önemli polimerlerinden biri, akrilonitril-bütadien-stiren (ABS) reçinesidir. ABS reçinesi oldukça sert, sağlam ve dayanıklıdır. Bilhassa boru ve mutfak eşyâsı îmâlatında kullanılır.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> REÇİNELER

Alm. Härze (n.pl.), Fr. Résines (f.pl.), İng. Resins. Fizyolojik hâdiseler neticesinde veya patolojik tesirlerle bitkilerde meydana gelen veya sun’î yollarla organik bileşiklerden elde edilen katı veya ağdalı sıvı maddeler. Bunlar, eczâcılıkta ilâç yapımında kullanılır. Kimyâsal yapısı kesin olarak bilinmemekle birlikte diterpenler, triterpenler ve politerpenler sınıfından olan maddelerden meydana geldiği bilinmektedir. Fiziksel olarak ısıtılınca yumuşar, isli bir alevle yanar, amorf sert bir kütle olarak kendini gösterir. Bu sert kütle kırılınca parlak yüzeyler ortaya çıkar. Reçineler kolayca toz hâline getirilebilir. Suda çözünmezler ve buharla sürüklenmezler. Bâzı reçinelerde suda çözünen çok az madde bulunması yanında bütün reçineler alkol, kloroform ve eter gibi organik bâzı çözücülerde çözünürler. Havada oksitlenince renkleri koyulaşan reçineler, sülfürik asitle kırmızı bir sıvı meydana getirirler.

Reçineler, bitkilerde bir yağ içerisinde erimiş hâlde veya zamklarla birlikte bulunurlar. Çamgiller, baklagiller, maydanozgiller gibi familyalarda reçine taşıyan bitkiler çoktur. Bu bitkilerde yağ ve zamklarla birlikte bulunan reçineler salgı kanallarında toplanır.  Bitkilerde salgı kanalları tabiî olarak bulunduğu gibi, patolojik bir olay veya her yaralanma neticesinde meydana gelir. Reçinesi, hücrelerinde veya salgı tüylerinde toplanan bitkiler de vardır.

Eskiden eczâcılıkta ilâç hammaddesi olarak kullanılan kehribar, Baltık sâhillerinde bulunan Pinus succinifera (Kehribarçamı) adlı bir çam türünün fosilleşmiş reçinesinden ibârettir.

Reçineler bitkilerden saf olarak elde edilmeyip, yağ gibi çeşitli maddelerle karışım hâlinde elde edilir. Reçine elde etmek için bitkinin kabuğu özel bir bıçakla çizilir. Sonra balyozla dövülerek veya alevle yakılarak yaralanır. Bâzı bitkilerde ise reçine; etanol, eter gibi maddelerin yardımıyla, tüketme metodu ile elde edilir.

Bugün sanâyide tabiî reçinelerin yerini büyük ölçüde sun’î reçineler almıştır. Sun’î reçineler, fiziksel yönden tabiî reçinelere benzerse de kimyâsal yönden farklılıklar gösterir. “Termoplastik” ve “termoset” reçineler olarak iki sınıfa ayrılırlar. Sun’î reçineler en çok plastikte, ayrıca vernik, yapıştırıcı ve iyon değiştiricilerin üretiminde kullanılır.

Sınâî önemi büyük olan reçineler ayrı konular hâlinde verilmiştir (Bkz. Plastik, Polimer). Aşağıda polimerleşme ile elde edilen bâzı reçineler verilmiştir:

Polieter: Monomerlerin eter bağlarıyla bağlanması netîcesinde teşekkül eden polimerlerdir. Polieterlerden “polietilen glikoller”; başlıca kozmetik ve eczâcılık ürünlerinin, emülsiyon yapıcı veya nemlendirici malzemelerin ve yağlayıcıların îmâlinde kullanılır. Bir polieter olan “epoksi reçineleri”nden yaygın olarak yapıştırıcı ve kaplama malzemesi olarak istifâde edilir. Yine bir polieter olan “penton”, kimyâsal maddelere dayanıklı olduğu için depolama tanklarının iç cidarlarının kaplanmasına yardımcıdır.

Polistiren: Stiren monomerinden elde edilen polimerdir. Genellikle mâliyeti düşük, dayanıklı ve termoplastik yapıda bir üründür. Kimyevî maddelere karşı dayanıklıdır. İyi bir elektrik yalıtkanıdır. Buzdolabı ve klima gibi çeşitli eşyâların îmâlinde kullanılır.

Polisülfon: Temel yapı zincirleri sülfonil, eter ve izopropiliden gruplarıyla bağlanmış benzen halkalarından meydana gelen polimerlerdir. Polisülfonlar sağlam, sıcağa ve kimyevî maddelere karşı dayanıklıdır. Tel kaplamalarında, otomobil parçalarında ve çeşitli ev âletlerinde kullanılır.

Polisülfür: 3 ilâ 10 sayıdaki kükürt atomunun bağlanmasıyla teşekkül eden bileşiklerdir. Bunlar, kükürdün sülfür iyonu (S-2) ihtivâ eden çözeltilerde çözündürülmesiyle elde edilirler. Sodyum polisülfürler hayvan postlarından kılların temizlenmesinde ve ticârî adı “tiyokol” olan reçinelerin îmâlinde kullanılır. Tiyokoller oldukça yaygın kullanım sahası bulunan ürünlerdir. Yüzey korunmasında, roket yakıtlarında kullanılır. Diğer bâzı polisülfürlerle haşere ilâcı olarak üretilir.

Polivinilasetat: Vinilasetat monomerlerinden elde edilen renksiz bir reçinedir. Su esaslı boyalarda bağlayıcı olarak; yapıştırıcılarda, lakelerde ve çimentolarda kullanılır.

Polivinilflorür: Vinilflorür monomerinin polimerleştirilmesiyle elde edilen bir reçinedir. Kimyevî maddelere karşı dayanıklıdır. Binaların dış cephelerinde, boru kaplamalarında kullanılır.

Polivinilalkol: Polivinilasetatın asit veya bazlarla reaksiyona sokulmasıyla elde edilen bir reçinedir. Kâğıt ve dokumaların yağlara ve greslere karşı dayanıklılığını arttırmak için kullanılan tutkallama maddelerinde, yapıştırıcı ve emülsiyonlaştırıcılarda kullanılır. Polivinilalkolden elde edilen polivinilformali ve polivinilasetali, kaplama malzemesi ve ince katman îmâlinde kullanılır.

Poliklorodifenil: Difenil ve klordan elde edilen sun’î bir reçinedir. Poliklorodifenil karışımları başlıca yağlayıcı, ateşe dayanıklı dielektrik akışkan ve ısı transfer vâsıtası olarak kullanılır. İlâveten, yapıştırıcıların, tel kaplama malzemelerinin ahşap ve beton gibi yüzeylerin kaplanmasında da kullanılır.

Poliklorotrifluoroetilen: Klorotrifluoroetilenin polimerleştirilmesiyle elde edilen bir reçinedir. Kolay şekillendirilebilen bir reçine olduğundan kalıplama ve çekme yoluyla conta, pompa ve vana gibi bâzı malzemelerin îmâlinde kullanılır.

Poliakrilonitril: Akrilonitrilden türetilen polimerlerin genel adı. Bu polimerler akrilonitril monomeriyle bütadien, stiren veya viniliden klorür monomerlerinden meydana gelmiş kopolimerlerdir. Orlonda % 85 nispetinde akrilonitril bulunur. Akrilonitrilin en önemli polimerlerinden biri, akrilonitril-bütadien-stiren (ABS) reçinesidir. ABS reçinesi oldukça sert, sağlam ve dayanıklıdır. Bilhassa boru ve mutfak eşyâsı îmâlatında kullanılır.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31877 Thu, 24 Oct 2024 09:47:16 +0200 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31877 REÇEL

Alm. Konfitüre, Marmelade (f), Fr. Confiture (f), İng. Jam. Çeşitli meyvelerin su ve şeker karıştırılıp ateşte kaynatılması ile meydana gelen bir çeşit tatlı yiyecek. Reçelin târihi çok eski devirlere kadar uzanmaktadır. İlk zamanlar bâzı meyveler bal şerbetiyle kaynatılır ve beklemeye bırakılırdı. Fakat bu uygulama zamânına göre biraz lüks ve masraflı oluyordu. Daha sonraki asırlarda şekerin bugünkü şekliyle üretilmesi, meyvelere lâzım olan tatlı suyun kolayca temin edilmesi reçel yapımını yaygınlaştırdı. Hattâ milletlere, bölgelere, şehirlere göre değişik çeşitler ve isimler altında reçeller yapılmaya başlandı.

Reçel yapmanın değişik usûlleri vardır:

1. Meyveler tatlılık durumu iyi ayarlanmış koyu bir şerbet içerisine atılarak, ateşte kaynatılır. Bu usûlle, kayısı, elma, armut, portakal, patlıcan, karpuz kabuğu vb. meyvelerin reçelleri yapılır.

2. Bir sıra meyve, bir sıra şeker konularak hazırlanan reçel malzemesi 6-7 saat bekletilir. Sonra pişirilir. Bu usûlle; erik, vişne, gül, böğürtlen gibi meyvelerin reçelleri yapılır.

3. Reçel yapılacak meyvelerin, su ve şeker oranları ayarlanarak karıştırılır. Daha sonra güneşte beklemeye bırakılır.

Reçel yapımında şeker kullanıldığı gibi glikoz da kullanılmaktadır. Glikozla yapılan reçeller biraz daha ekonomik olur. Ticâret için yapılan reçeller genelde bu usûlle yapılmaktadır. Reçelde bol miktarda kalori bulunduğu için her yaş grubunun yemesi gerekli bir besin kaynağıdır.

Reçel yapılırken dikkat edilmesi gereken önemli hususlar şunlardır:

1. Reçel yapılacak meyveler çok tâze, temiz, çürüksüz ve olgun olmalı.

2. Temizlenen meyveler geniş bir kaba konularak şeker ve su ölçüleri iyi ayarlanmalı; miktarlar ne fazla ne de noksan olmalıdır. Her iki durumda da reçeller ya sulanarak bozulur veya kaynatılmasından çok kısa bir süre sonra kristalleşir (şekerlenir).

3. Reçel kaynatılırken karıştırmak gerekiyorsa bu işte tahta kaşık kullanılmalı.

4. Kaynarken reçelin üstünde meydana gelen köpükler, kaynama durduğu zaman, sıcak suyun içinde bulunan mâdenî süzgeç kepçeyle en kısa zamanda alınmalı.

5. Reçelin köpüklenmemesi için kaynarken çok az miktarda tereyağı atılır. Böylece kaynatılan reçel şurubunun üzerindeki köpüklenme önlenir.

6. Yapılan reçellerin ileride bozulmamasını, şekerlenmemesini istiyorsak, reçel şurubuna ateşten indirmeden 1-2 dakika önce biraz limon tuzu veya limon suyu sıkmamız gerekir. Bu sıkılma işlemi reçel şurubunun kıvama gelip gelmediği iyi tahmin edildikten sonra yapılmalıdır. Bunu anlamak için reçel şurubundan birkaç damla alarak küçük bir tabak içindeki soğuk suya bırakılır. Eğer şurup damlaları suyun içinde sağa sola dağılmazsa kıvama gelmiş olur. İşte limon tuzu veya suyu tam bu zamanda atılmalıdır. Buna halk arasında kestirme denir. Bu durumda zaman ayarı çok önemlidir. Şerbetin belli bir oranda yumurta beyazı ile kaynatılmasına da kestirme denir. Yumurta beyazının, suya yedirilerek kaynatıldığı şerbetin üzerinde biriken tortular kepçe ile alınır. Şerbet koyulaşıp berraklaşıncaya kadar bu işe devam edilir.

7. Reçel şuruplarının pişme ve kaynama kıvamları 104-105°C’ye kadar yükseltilmelidir. Bu arada şurup kaynatılan kabın geniş ve ağzının açık olmasına dikkat etmelidir.

8. Genelde reçeller âdi kavanozlarda, sırlı kaplarda çömleklerde saklanmaktadır. Reçellerin cam kavanozlarda saklanması sağlık açısından daha iyidir. Reçel doldurulacak kavanozlar iyice kurulanarak, ağızları hava geçirmeyen parşömen kağıdı, balmumu vs. gibi maddelerle kapatılmalı, hava temâsı kesilmelidir. Çok sıcak olmayan havadır yerlerde saklanmalıdır.

Bilinen başlıca reçel çeşitleri: Kayısı, elma, armut, ayva, vişne, üzüm, portakal, mandalina, bergamot, patlıcan, incir, karpuz kabuğu, kabak, çilek vb. dir.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> REÇEL

Alm. Konfitüre, Marmelade (f), Fr. Confiture (f), İng. Jam. Çeşitli meyvelerin su ve şeker karıştırılıp ateşte kaynatılması ile meydana gelen bir çeşit tatlı yiyecek. Reçelin târihi çok eski devirlere kadar uzanmaktadır. İlk zamanlar bâzı meyveler bal şerbetiyle kaynatılır ve beklemeye bırakılırdı. Fakat bu uygulama zamânına göre biraz lüks ve masraflı oluyordu. Daha sonraki asırlarda şekerin bugünkü şekliyle üretilmesi, meyvelere lâzım olan tatlı suyun kolayca temin edilmesi reçel yapımını yaygınlaştırdı. Hattâ milletlere, bölgelere, şehirlere göre değişik çeşitler ve isimler altında reçeller yapılmaya başlandı.

Reçel yapmanın değişik usûlleri vardır:

1. Meyveler tatlılık durumu iyi ayarlanmış koyu bir şerbet içerisine atılarak, ateşte kaynatılır. Bu usûlle, kayısı, elma, armut, portakal, patlıcan, karpuz kabuğu vb. meyvelerin reçelleri yapılır.

2. Bir sıra meyve, bir sıra şeker konularak hazırlanan reçel malzemesi 6-7 saat bekletilir. Sonra pişirilir. Bu usûlle; erik, vişne, gül, böğürtlen gibi meyvelerin reçelleri yapılır.

3. Reçel yapılacak meyvelerin, su ve şeker oranları ayarlanarak karıştırılır. Daha sonra güneşte beklemeye bırakılır.

Reçel yapımında şeker kullanıldığı gibi glikoz da kullanılmaktadır. Glikozla yapılan reçeller biraz daha ekonomik olur. Ticâret için yapılan reçeller genelde bu usûlle yapılmaktadır. Reçelde bol miktarda kalori bulunduğu için her yaş grubunun yemesi gerekli bir besin kaynağıdır.

Reçel yapılırken dikkat edilmesi gereken önemli hususlar şunlardır:

1. Reçel yapılacak meyveler çok tâze, temiz, çürüksüz ve olgun olmalı.

2. Temizlenen meyveler geniş bir kaba konularak şeker ve su ölçüleri iyi ayarlanmalı; miktarlar ne fazla ne de noksan olmalıdır. Her iki durumda da reçeller ya sulanarak bozulur veya kaynatılmasından çok kısa bir süre sonra kristalleşir (şekerlenir).

3. Reçel kaynatılırken karıştırmak gerekiyorsa bu işte tahta kaşık kullanılmalı.

4. Kaynarken reçelin üstünde meydana gelen köpükler, kaynama durduğu zaman, sıcak suyun içinde bulunan mâdenî süzgeç kepçeyle en kısa zamanda alınmalı.

5. Reçelin köpüklenmemesi için kaynarken çok az miktarda tereyağı atılır. Böylece kaynatılan reçel şurubunun üzerindeki köpüklenme önlenir.

6. Yapılan reçellerin ileride bozulmamasını, şekerlenmemesini istiyorsak, reçel şurubuna ateşten indirmeden 1-2 dakika önce biraz limon tuzu veya limon suyu sıkmamız gerekir. Bu sıkılma işlemi reçel şurubunun kıvama gelip gelmediği iyi tahmin edildikten sonra yapılmalıdır. Bunu anlamak için reçel şurubundan birkaç damla alarak küçük bir tabak içindeki soğuk suya bırakılır. Eğer şurup damlaları suyun içinde sağa sola dağılmazsa kıvama gelmiş olur. İşte limon tuzu veya suyu tam bu zamanda atılmalıdır. Buna halk arasında kestirme denir. Bu durumda zaman ayarı çok önemlidir. Şerbetin belli bir oranda yumurta beyazı ile kaynatılmasına da kestirme denir. Yumurta beyazının, suya yedirilerek kaynatıldığı şerbetin üzerinde biriken tortular kepçe ile alınır. Şerbet koyulaşıp berraklaşıncaya kadar bu işe devam edilir.

7. Reçel şuruplarının pişme ve kaynama kıvamları 104-105°C’ye kadar yükseltilmelidir. Bu arada şurup kaynatılan kabın geniş ve ağzının açık olmasına dikkat etmelidir.

8. Genelde reçeller âdi kavanozlarda, sırlı kaplarda çömleklerde saklanmaktadır. Reçellerin cam kavanozlarda saklanması sağlık açısından daha iyidir. Reçel doldurulacak kavanozlar iyice kurulanarak, ağızları hava geçirmeyen parşömen kağıdı, balmumu vs. gibi maddelerle kapatılmalı, hava temâsı kesilmelidir. Çok sıcak olmayan havadır yerlerde saklanmalıdır.

Bilinen başlıca reçel çeşitleri: Kayısı, elma, armut, ayva, vişne, üzüm, portakal, mandalina, bergamot, patlıcan, incir, karpuz kabuğu, kabak, çilek vb. dir.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31876 Thu, 24 Oct 2024 09:46:35 +0200 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31876 RECEB AYI

Kamerî ayların yedincisi. İslâm dîninde mübârek üç aylardan birincisi. Müslümanlar arasında mübârek üç aylar olarak bilinen Receb, Şâban ve Ramazan ayları, İslâm dîninin kıymet verdiği aylardır. Allahü teâlâ, kullarına çok acıdığı için bâzı gecelere, gün ve aylara kıymet vermiş; bu gece, gün ve aylardaki duâ, tövbe, namaz ve oruç gibi ibâdetleri kabûl edeceğini bildirmiştir. Kullarının çok ibâdet yapması, duâ ve tövbe etmeleri için böyle gece, gün ve ayları sebep kılmıştır. Receb, içinde iki mübârek gecenin de bulunduğu bir aydır.

Receb-i şerîfin ilk Cumâ gecesine Regâib Gecesi denir. Çünkü Allahü teâlâ, bu gecede mümin kullarına, ragîbetler, yâni ihsânlar, ikrâmlar yapar. O gece yapılan duâ reddolmaz. Namaz, oruç, sadaka gibi ibâdetlere, kat kat sevap verilir. O geceye hürmet edenleri affeyler (Bkz. Regâib Gecesi). Receb ayının yirmi yedinci gecesi de Mîrâc Gecesidir. Mîrâc “merdiven” demektir. Resûlullah’ın göklere çıkarıldığı, bilinmeyen yerlere götürüldüğü ve Allahü teâlâ ile konuştuğu gecedir. (Bkz. Mîrâc)

Receb ayı, Âdem aleyhisselâmdan beri kıymetliydi. Bu ayda muhârebe etmek günahtı. Her ümmet, bu aya saygı gösterirdi. Receb demek, “mürecceb, muazzam, muhterem, kıymetli” demektir. Enîs-ül-Vâizîn kitabında diyor ki:

“Îsâ aleyhisselâm zamânında bir genç, güzel bir kıza tutulmuştu. Ona kavuşmak için çırpınıyordu. Nice zaman sonra söz aldı. Bir akşam, odada buluştular. Genç, pek sevinçliydi. Ansızın, pencereden hilâlî (yeni ayı) gördü. Bu hangi aydır, dedi. Kız, Receb, deyince, genç toparlandı. Giyindi. Kız şaşırıp, ne oluyorsun, dedi. Genç, babalarımdan işittim. Receb ayında günâh işlenmez. Bu aya saygı gösterilir, deyip, özür diledi ve evine gitti. Allahü teâlâ, Îsâ aleyhisselâma vahy gönderip, olanları bildirdi. Bu genci ziyâret et! Selâmımı söyle, buyurdu. Genç, Receb ayına gösterdiği bir saygı için, büyük bir peygamberin kendine gönderildiğine sevinerek îmân etti. İyi bir mümin oldu. Receb ayına gösterdiği bir saygı sebebiyle, îmân şerefine kavuştu.”

Allahü teâlâ Tevbe sûresi 36. âyetinde meâlen; “Ayların sayısı, Allah’ın yanında gökleri ve yeri yarattığı günkü kitabında olduğu gibi on ikidir. Bunlardan dördü haramdır (yâni, muhteremdir).” buyuruyor. Daha önce ve İslâmın ilk yıllarında harp yapmanın haram, yasak edildiği dört aydan biri de Receb ayı idi. Peygamberimizden evvel, câhiliye zamânında da Receb ayına çok fazla tâzim eder, saygı gösterirlerdi. Receb ayının başından sonuna kadar Allahü teâlâ tarafından üç şey ihsân olur: Kula azâpsız rahmet, cimrilik etmeden cömertlik, eziyet etmeden iyilik ve ihsân.

Receb ayı için “Receb-i Mudır, müttasıl-ül-esne, şehr-ül-asem, şehrullah-il-ehab, şehr-ül-mutahhar, şehr-üs-sâbık ve şehr-ül-ferd...” gibi isimler de kullanılmıştır. Bu isimlerle anılmasının ayrı ayrı sebepleri vardır. Bir çoğu hadîs-i şerîflerle bildirilmiştir.

Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem; “Uyanınız ve biliniz ki, Receb ayı haram aylardandır. Allahü teâlâ bu ayda Nûh aleyhisselâmı gemiye bindirdi. Nûh aleyhisselâm gemide oruç tuttu ve yanında olanların tutmasını emretti. Allahü teâlâ onları kurtardı, boğulmaktan korudu. Ve Allahü teâlâ yeryüzünü tûfan sebebiyle küfür ve taşkınlıklardan temizledi.” buyurdu. Bir hadîs-i şerîfte; “Receb, Allahü teâlânın ayıdır. Şâban, benim ayımdır. Ramazan, benim ümmetimin ayıdır” buyuruldu.

Recebin üstünlüğünü bildiren bir hadîs-i şerîfte; “Receb-i şerîf öyle büyük bir aydır ki, bir kimse bu ayda bir gün oruç tutsa, Allahü teâlâ ona bin yıl oruç tutmuş kadar sevap yazar. İki gün oruç tutsa, iki bin yıl oruç tutmuş kadar sevap yazar. Yedi gün oruç tutsa, Cehennem kapıları ona kapanır. Sekiz gün oruç tutsa, Cennetin sekiz kapısı ona açılır, hangisinden isterse Cennete girer. On beş gün oruç tutsa, günahları sevâba döner. Semâdan bir ses: “Allahü teâlâ senin geçmişte olan günahını affetti, bağışladı. Bundan sonraki ömrün için amelini (yâni, ibâdet ve işlerini) iyi yap!” der. Bunlardan çok tutarsa, Allahü teâlâ da onun sevap ve karşılığını arttırır.” buyruldu.

Diğer hadîs-i şerîflerde buyruldu ki: “Bir kimse Allahü teâlânın ayı olan Receb ayında, bir mümin kardeşini gam ve üzüntüden kurtarsa, Allahü teâlâ ona, Firdevs’te (Cennette) gözünün görebildiği kadar büyük bir köşk ihsân eder. Uyanınız, kendinize geliniz ve Receb ayına hürmet ve ikrâm ediniz ki, Allahü teâlâ da size bin türlü kerâmetle ikrâm ve ihsân etsin.”

Cennet’te bir nehir vardır. Ona Receb denir. Sütten beyaz, baldan tatlıdır. Receb ayında bir gün oruç tutana Allahü teâlâ kıyâmet günü o nehirden su verir.

Cennette bir köşk vardır. Ona ancak Receb ayını oruç tutmakla geçirenler girer.

Bir kimse Receb ayında bir gün oruç tutsa, o kimse sanki bin yıl oruç tutmuş, bin köle azâd etmiş gibi sevâba kavuşur. Ve bir kimse Receb-i şerîfte az bir şey sadaka verse, bin altın sadaka vermiş gibi sevap alır. Bedenindeki her kılı için bin sevap yazılır. Derecesi bin kat yükselir. Bin günahı yok olur. Hergünkü orucu ve verdiği her sadakası için bin hac ve bin ömre sevabı yazılır. Cennette ona bin ev, bin köşk ve bin hücre yapılır. Her hücrede bin bölüm ve her bölümde çok güzel hûriler bulunur.

Bir kimse Recebin ilk günü oruç tutsa, Allahü teâlâ bu orucunu, yetmiş yıllık günâhına keffâret eder. On beş gün oruç tutsa, Allahü teâlâ kıyâmet gününde onun hesâbını kolay görür. Receb ayında otuz gün oruç tutana, Allahü teâlâ rızâ ve berâtı ve hücceti ihsân eder. Onu azâbtan korur.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> RECEB AYI

Kamerî ayların yedincisi. İslâm dîninde mübârek üç aylardan birincisi. Müslümanlar arasında mübârek üç aylar olarak bilinen Receb, Şâban ve Ramazan ayları, İslâm dîninin kıymet verdiği aylardır. Allahü teâlâ, kullarına çok acıdığı için bâzı gecelere, gün ve aylara kıymet vermiş; bu gece, gün ve aylardaki duâ, tövbe, namaz ve oruç gibi ibâdetleri kabûl edeceğini bildirmiştir. Kullarının çok ibâdet yapması, duâ ve tövbe etmeleri için böyle gece, gün ve ayları sebep kılmıştır. Receb, içinde iki mübârek gecenin de bulunduğu bir aydır.

Receb-i şerîfin ilk Cumâ gecesine Regâib Gecesi denir. Çünkü Allahü teâlâ, bu gecede mümin kullarına, ragîbetler, yâni ihsânlar, ikrâmlar yapar. O gece yapılan duâ reddolmaz. Namaz, oruç, sadaka gibi ibâdetlere, kat kat sevap verilir. O geceye hürmet edenleri affeyler (Bkz. Regâib Gecesi). Receb ayının yirmi yedinci gecesi de Mîrâc Gecesidir. Mîrâc “merdiven” demektir. Resûlullah’ın göklere çıkarıldığı, bilinmeyen yerlere götürüldüğü ve Allahü teâlâ ile konuştuğu gecedir. (Bkz. Mîrâc)

Receb ayı, Âdem aleyhisselâmdan beri kıymetliydi. Bu ayda muhârebe etmek günahtı. Her ümmet, bu aya saygı gösterirdi. Receb demek, “mürecceb, muazzam, muhterem, kıymetli” demektir. Enîs-ül-Vâizîn kitabında diyor ki:

“Îsâ aleyhisselâm zamânında bir genç, güzel bir kıza tutulmuştu. Ona kavuşmak için çırpınıyordu. Nice zaman sonra söz aldı. Bir akşam, odada buluştular. Genç, pek sevinçliydi. Ansızın, pencereden hilâlî (yeni ayı) gördü. Bu hangi aydır, dedi. Kız, Receb, deyince, genç toparlandı. Giyindi. Kız şaşırıp, ne oluyorsun, dedi. Genç, babalarımdan işittim. Receb ayında günâh işlenmez. Bu aya saygı gösterilir, deyip, özür diledi ve evine gitti. Allahü teâlâ, Îsâ aleyhisselâma vahy gönderip, olanları bildirdi. Bu genci ziyâret et! Selâmımı söyle, buyurdu. Genç, Receb ayına gösterdiği bir saygı için, büyük bir peygamberin kendine gönderildiğine sevinerek îmân etti. İyi bir mümin oldu. Receb ayına gösterdiği bir saygı sebebiyle, îmân şerefine kavuştu.”

Allahü teâlâ Tevbe sûresi 36. âyetinde meâlen; “Ayların sayısı, Allah’ın yanında gökleri ve yeri yarattığı günkü kitabında olduğu gibi on ikidir. Bunlardan dördü haramdır (yâni, muhteremdir).” buyuruyor. Daha önce ve İslâmın ilk yıllarında harp yapmanın haram, yasak edildiği dört aydan biri de Receb ayı idi. Peygamberimizden evvel, câhiliye zamânında da Receb ayına çok fazla tâzim eder, saygı gösterirlerdi. Receb ayının başından sonuna kadar Allahü teâlâ tarafından üç şey ihsân olur: Kula azâpsız rahmet, cimrilik etmeden cömertlik, eziyet etmeden iyilik ve ihsân.

Receb ayı için “Receb-i Mudır, müttasıl-ül-esne, şehr-ül-asem, şehrullah-il-ehab, şehr-ül-mutahhar, şehr-üs-sâbık ve şehr-ül-ferd...” gibi isimler de kullanılmıştır. Bu isimlerle anılmasının ayrı ayrı sebepleri vardır. Bir çoğu hadîs-i şerîflerle bildirilmiştir.

Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem; “Uyanınız ve biliniz ki, Receb ayı haram aylardandır. Allahü teâlâ bu ayda Nûh aleyhisselâmı gemiye bindirdi. Nûh aleyhisselâm gemide oruç tuttu ve yanında olanların tutmasını emretti. Allahü teâlâ onları kurtardı, boğulmaktan korudu. Ve Allahü teâlâ yeryüzünü tûfan sebebiyle küfür ve taşkınlıklardan temizledi.” buyurdu. Bir hadîs-i şerîfte; “Receb, Allahü teâlânın ayıdır. Şâban, benim ayımdır. Ramazan, benim ümmetimin ayıdır” buyuruldu.

Recebin üstünlüğünü bildiren bir hadîs-i şerîfte; “Receb-i şerîf öyle büyük bir aydır ki, bir kimse bu ayda bir gün oruç tutsa, Allahü teâlâ ona bin yıl oruç tutmuş kadar sevap yazar. İki gün oruç tutsa, iki bin yıl oruç tutmuş kadar sevap yazar. Yedi gün oruç tutsa, Cehennem kapıları ona kapanır. Sekiz gün oruç tutsa, Cennetin sekiz kapısı ona açılır, hangisinden isterse Cennete girer. On beş gün oruç tutsa, günahları sevâba döner. Semâdan bir ses: “Allahü teâlâ senin geçmişte olan günahını affetti, bağışladı. Bundan sonraki ömrün için amelini (yâni, ibâdet ve işlerini) iyi yap!” der. Bunlardan çok tutarsa, Allahü teâlâ da onun sevap ve karşılığını arttırır.” buyruldu.

Diğer hadîs-i şerîflerde buyruldu ki: “Bir kimse Allahü teâlânın ayı olan Receb ayında, bir mümin kardeşini gam ve üzüntüden kurtarsa, Allahü teâlâ ona, Firdevs’te (Cennette) gözünün görebildiği kadar büyük bir köşk ihsân eder. Uyanınız, kendinize geliniz ve Receb ayına hürmet ve ikrâm ediniz ki, Allahü teâlâ da size bin türlü kerâmetle ikrâm ve ihsân etsin.”

Cennet’te bir nehir vardır. Ona Receb denir. Sütten beyaz, baldan tatlıdır. Receb ayında bir gün oruç tutana Allahü teâlâ kıyâmet günü o nehirden su verir.

Cennette bir köşk vardır. Ona ancak Receb ayını oruç tutmakla geçirenler girer.

Bir kimse Receb ayında bir gün oruç tutsa, o kimse sanki bin yıl oruç tutmuş, bin köle azâd etmiş gibi sevâba kavuşur. Ve bir kimse Receb-i şerîfte az bir şey sadaka verse, bin altın sadaka vermiş gibi sevap alır. Bedenindeki her kılı için bin sevap yazılır. Derecesi bin kat yükselir. Bin günahı yok olur. Hergünkü orucu ve verdiği her sadakası için bin hac ve bin ömre sevabı yazılır. Cennette ona bin ev, bin köşk ve bin hücre yapılır. Her hücrede bin bölüm ve her bölümde çok güzel hûriler bulunur.

Bir kimse Recebin ilk günü oruç tutsa, Allahü teâlâ bu orucunu, yetmiş yıllık günâhına keffâret eder. On beş gün oruç tutsa, Allahü teâlâ kıyâmet gününde onun hesâbını kolay görür. Receb ayında otuz gün oruç tutana, Allahü teâlâ rızâ ve berâtı ve hücceti ihsân eder. Onu azâbtan korur.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31875 Thu, 24 Oct 2024 09:45:25 +0200 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31875 RAMAZAN

İslâmiyette oruç tutulan ay. Mübârek üç ayların üçüncüsüdür. Kamerî aylar arasında dokuzuncu sıradadır.Ramazan, lügatta “yanmak” demektir. Çünkü bu ayda oruç tutan ve tövbe edenlerin günahları yanar, yok olur. Ramazan, oruç ayıdır. Bu aya yetişen akıllı ve bâliğ (ergen, evlenecek yaşa gelmiş olan) Müslümanlara oruç tutmak emredilmiştir (Bkz. Oruç). Bakara sûresi 185. âyet-i kerîmesinde meâlen; “O sayılı günler Ramazan ayıdır ki, Kur’ân-ı kerîm o ay içinde indirilmiştir. O Kur’ân-ı kerîm, insanları Hakk’a ulaştırır, helâl ve haramda ve din hükümlerinde hakkı bâtıldan ayırır.Sizden her kim Ramazan ayına erişirse (hazır olur, hasta ve misâfir olmazsa) orucunu tutsun. Kim hasta olur, yâhut seferde bulunursa, oruç tutmadığı günler sayısınca sıhhat ve ikâmet hâlinde orucunu kazâ etsin. Allah size kolaylık diler, size güçlük dilemez.” buyruldu.

Ramazan ayı, çok şereflidir. Bu ayda yapılan nafile namaz, zikir, sadaka ve bütün nâfile ibâdetlere verilen sevap, başka aylarda yapılan farz ibâdetlere verilen sevap gibidir.

Bu ayda bir oruçluya iftâr verenin günahları affolur. Cehennemden âzâd olur, kurtulur. O oruçlunun sevâbı kadar, ayrıca buna da sevap verilir.

Bu ayda ibâdet ve iyi iş yapabilenlere bütün sene bu işleri yapmak nasip olur. Bu aya saygısızlık edenin, günah işleyenin bütün senesi günah işlemekle geçer.

Bu ayda elden geldiği kadar, ibâdet etmelidir. Allahü teâlânın râzı olduğu beğendiği işleri yapmalıdır. Bu ay, âhireti kazanmak için fırsattır. Kur’ân-ı kerîm Ramazanda indi. Kadir gecesi bu aydadır.

Ramazân-ı şerîfte iftarı erken yapmak, sahuru geç yapmak sünnettir. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, bu iki sünneti yapmaya çok önem verirdi.

Bu ayda her gece, Cehenneme girmesi gereken binlerce Müslüman affolur, âzâd olur, kurtulur. Bu ayda, rahmet ve Cennet kapıları açılır. Cehennem kapıları kapanır. Şeytanlar, zincirlere bağlanır.

Ramazan ayının fazîleti: Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem buyurdu ki; “Ramazan ayı gelince, Cennet kapıları açılır, Cehennem kapıları kapanır ve şeytanlar bağlanır.” Resûlullah efendimiz Şâban ayının son günü hutbede buyurdu ki: “Ey Müslümanlar! Üzerinize öyle büyük bir ay gölge vermek üzeredir ki, bu aydaki bir gece (Kadir Gecesi), bin aydan daha faydalıdır. Allahü teâlâ, bu ayda, her gün oruç tutulmasını emretti. Bu ayda, geceleri terâvih namazı kılmak da sünnettir. Bu ayda, Allah için ufak bir iyilik yapmak, başka aylarda, farz yapmış gibidir. Bu ayda, bir farz yapmak, başka ayda yetmiş farz yapmak gibidir. Bu ay, sabır ayıdır. Sabır edenin gideceği yer Cennettir. Bu ay, iyi geçinmek ayıdır. Bu ayda müminlerin rızkı artar. Bir kimse, bu ayda, bir oruçluya iftar verirse, günahları affolur. Hak teâlâ, onu Cehennem ateşinden âzâd eder. O oruçlunun sevâbı kadar, ona sevap verilir.”

Eshâb-ı kirâm, dediler ki: Yâ Resûlallah! Her birimiz, bir oruçluya iftar edecek, onu doyuracak kadar zengin değiliz. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Bir hurma ile iftar verene de, yalnız su ile oruç açana da, biraz süt ikram edene de bu sevap verilecektir. Bu ay, öyle bir aydır ki, ilk günleri rahmet, ortası af ve mağfiret ve sonu Cehennemden âzâd olmaktır. Bu ayda, işçinin, memurun, askerin ve talebenin vazifesini hafifleten patronları, âmirleri, kumandanları ve müdürleri,Allahü teâlâ affedip, Cehennem ateşinden kurtarır. Bu ayda dört şeyi çok yapınız! Bunun ikisini Allahü teâlâ çok sever. Bunlar, Kelime-i şehâdet söylemek ve istiğfar etmektir. İkisini de zâten her zaman yapmamız lâzımdır. Bunlar da Allahü teâlâdan Cenneti istemek ve Cehennem ateşinden O’na sığınmakdır. Bu ayda, bir oruçluya su veren bir kimse, kıyâmet günü susuz kalmayacaktır.”

Hadîs-i şerîflerde buyruldu ki:

Bir kimse, Ramazan ayında oruç tutmayı farz bilir, vazife bilir ve orucun sevâbını, Allahü teâlâdan beklerse, geçmiş günahları affolur.

Allahü teâlâ benim ümmetime, Ramâzan-ı şerîfte beş şey ihsan eder ki, bunları hiçbir Peygambere vermemiştir:

1. Ramazanın birinci gecesi, Allahü teâlâ müminlere rahmet eder. Rahmetle baktığı kuluna hiç âzâb etmez.

2. İftar zamânında, oruçlunun ağız kokusu, Allahü teâlâya her kokudan daha güzel gelir.

3. Melekler, Ramazanın her gece ve gündüzünde, oruç tutanların affolması için duâ eder.

4. Allahü teâlâ, oruç tutanlara, âhirette vermek için, Ramazân-ı şerîfte Cennette yer tâyin eder.

5. Ramazân-ı şerîfin son günü, oruç tutan müminlerin hepsini affeder.

Diğer hadîs-i şerîflerde buyruluyor ki:

Ramazan ayında Cumâ gününü tâatla geçiren, bin seneden çok ibâdet etmiş gibi olur.

Dikkatli olun! Ramazan ayındaki sevap ve günahlar katlarıyle yazılır. Ramazanda çok namaz kılınız! Çok Kur’ân-ı kerîm okuyunuz! Çünkü Ramazan ayında okunan Kur’ân-ı kerîmin her harfi için, Cenâb-ı Hak, Cennet bahçelerinden bir bahçe ihsan eder.

Ramazan ayını baştan sona kadar oruçla geçiren günah bakımından anasından doğduğu gün gibi olur. Yâni hiç günahı kalmaz.

Ramazan ayında bir gün oruç tutana Cennette bir köşk verilir. Bu köşkün bin kapısı vardır. Her kapısının önünde büyük bir ağaç bulunur. O kadar büyüktür ki, bir süvâri yüz sene gölgesinden yürüse, gölgesinden çıkamaz.

Ramazan ayının her gününde, iftar zamânında Allahü teâlâ kendilerine azâb yapılması lâzım olan binlerce günahkârı Cehennemden kurtarır.

Eğer kullar, Ramazân-ı şerîf ayındaki özel sevapları bilselerdi, bütün senenin Ramazan olmasını isterlerdi.

Allahü teâlâ göklere ve yere konuşmak için izin verse, onlar Ramazanda oruç tutan kimseye elbette Cenneti müjdelerdi.

Ramazan ayının gelmesine sevineni, Allahü teâlâ, kıyâmet gününün korkusundan muhâfaza eder.

Allahü teâlâ Ramazân-ı şerîfin her gecesinde üç defâ; “Benden bir şey isteyen var mıdır? İstediğini vereyim. Tövbe eden var mıdır? Tövbesini kabûl edeyim. İstiğfâr eden var mıdır? Mağfiretime (affıma) kavuşturayım.” buyurur.

Ramazân-ı şerîfe hürmet eden, Allahü teâlâya hürmet eder.

Ramazân-ı şerîfe hürmet etmek, Allahü teâlânın emirlerini yerine getirmek, yasaklarından kaçmakla olur. Oruç tutup da gıybet eden, yalan söyleyen, onun bunun kalbini kıran, haramlardan kaçmayan kimse Ramazan ayına hürmet etmiş olmaz. Hadîs-i şerîfte buyruldu ki:

Ramazan ayında günah işlemeyi terk eden kimsenin, Allahü teâlâ on bir aylık günahlarını mağfiret eder.

Ramazan ayı, hilâlin (yeni ayın) görülmesiyle başlar. Hilâli görmeden önce yapılan hesapla, takvimle başlanmaz. Hadîs-i şerîfte; “Ayı görünce oruç tutunuz! Tekrar görünce orucu bırakınız (bayram yapınız!)” buyuruldu. Ramazanın başlangıcını bulmak için, gökte hilâli aramak ve görünce gidip devletin tâyin ettiği yetkili kimseye haber vermek, her Müslümanın vazifesidir.

Ramazan hilâli gökte görülemezse, Şâban ayı otuz gün tamam olmak lâzımdır. Eskiden Şâbanın otuzuncu günü öğle namazı zamânına kadar oruç tutup, o gün Ramazan olduğu îlân edilmezse, oruç bozulurdu. Bulutlu havada hilâli bir âdil Müslüman kadın veya erkeğin gördüm demesiyle, açık havada ise, birçok kimsenin söylemesiyle, kâdı, yâni şerîati tatbik eden hâkim, Ramazan olduğunu îlân ederdi. Kâdı bulunmayan yerlerde, hilâlin görülmesiyle Ramazan olurdu.“Âdil” demek, büyük günah işlemeyen ve küçük günaha alışık olmayan demektir.

Şâbanın otuzuncu gecesi, bir şehirde hilâl görülünce, bütün dünyâda oruca başlamak lâzım olur. Gündüz görülen hilâl gelecek gecenin hilâlidir. Kutuplara ve Aya giden Müslümanın da, seferi değilse bu ayda gündüzleri oruç tutması lâzımdır. Yirmi dört saattan daha uzun günlerde, oruca saatle başlar ve saatle bozar. Gündüzü böyle uzun olmayan bir şehirdeki Müslümanların zamânına uyar. Eğer oruç tutmazsa, gündüzleri uzun olmayan yere gelince kazâ eder. Hilâli görmekleRamazanın başlaması, hesapla anlaşılandan bir gün sonra olabilir. Fakat bir gün önce olamaz. Arafât’ta vakfeye durulan (Arefe) günü de böyledir.

Eskiden bütün İslâm devletlerinde Ramazanın başladığını bildirmek için, Müslümanlar tarafından gökte hilâl (ay) gözetlenirdi. Osmanlılarda İstanbul’un ve her şehrin yüksek yerlerinde, minâre şerefelerinde, Ramazan hilâlinin doğması beklenirdi. Hilâli görenler, durumu kadıya (hâkime) arz ederlerdi. Hilâli görüp ilk olarak haber verenlere bahşişler, hediyeler verilirdi. Ramazanın geldiği, davullar çalınarak halka duyurulurdu. Ramazanın ilk günü devlet dâireleri tâtil olur, diğer günlerde de çalışma saatleri azaltılırdı.

Ramazan, Müslüman topluluklarının her birinde, bulundukları iklime, coğrafî şartlara ve dünyâ görüşlerine göre değişik örf ve âdetlerin doğmasına sebep olmuştur. Bu ayda, diğer aylara göre dînî emirlere daha fazla bağlılık, Kur’ân-ı kerîm okumak, kazâ namazı kılmak, sadaka ve zekât vermek gibi ibâdetleri artmaktaydı. Ayrıca Ramazana mahsus yiyecekleri, güllaç, tarhana, börekler, tatlılar, kavurma, turşular, çeşitli baharat, şekerleme ve reçelleri hazırlamak halkımızın zevki olmuştur. İkindiden sonra iftara kadar geçen zamanlarda Kur’ân-ı kerîm okuyarak, vaaz ve mukâbele dinlemekle geçirirlerdi. Konak sâhipleri iftara çeşitli tabakalardan misafir dâvet eder, karınlarını doyurduktan sonra bunlardan ihtiyaç sahiplerine “diş kirası” adı altında bir de bahşiş verirlerdi.

Ramazan ayının Osmanlı Saray hayâtına kattığı bir geleneği de, Sultan Üçüncü Mustafa Han devrinden îtibâren sarayda icrâ olunmaya başlanan Huzur Dersleriydi (Bkz. Huzur Dersleri). Ramazan ayına mahsus bu derslerde âlimler, Kâdı Beydâvi Tefsiri’ni esas almak üzere ders verirdi. Hazır bulunanlar dînî sorularını sorarak cevaplarını alırlardı. Ramazan ayının 15. gününden îtibâren halk bayram hazırlığına başlardı. Evlerde temizlik, tâmirat, boya ve badana yanında bayramlık yeni elbiseler, bayramlık şekerleme ve tatlı tedarikine gidilirdi. Bu, alışveriş piyasasına ve evlere büyük canlılık ve neşe getirirdi. Zenginler konaklarında çevredeki fakirleri giydirip kuşandırıp, onlara bayram harçlığı verirdi. Terâvihlerde, hele bayram günleri câmiler tıklım tıklım dolup dolup taşardı.

Osmanlılarda Ramazanın 15. gününden sonra Peygamberimizin Veysel Karânî hazretlerine hediye ettiği Hırka-i şerîfin bulunduğu câmi ziyâret edilirdi (Bkz. Hırka-i Şerîf). Son zamanlarda bu ziyâret Ramazanın ilk cumâsında yapılmaya başlanmıştır. Askerlere bu ayda yemek üzerine baklava ikrâm edilirdi.

Ramazan mânileri: Ramazan ayının edebiyatımızda ayrı bir yeri vardır. Divan şâirleri bu ayı yüceltici ve “Ramazaniye” adı altında şiirler yazarlardı.

Ramazanda sahur davulcuları, evlerin önünde amazan mânileri söylerler, bahşiş (hediye) toplarlardı.

Akşam göründü hilâl,

Kazançlar olsun helâl!

Orucun sevabını

Çok verecek Zül-celâl.

***

Bu ayın kadri yüce

Hizmet et gündüz gece

Orucu tutmalıyız

Hepimiz âilece.

***

Rahmet ayı geldi yine

Şeytan kaçar sine sine

Şükür kavuştuk bugüne

Geldi Mübârek Ramazan

***

Kur’ân okuyan diller

Söyler Ramazan için

Lâle ile sünbüller

Güller Ramazan için

***

Kur’ân inmişti bu ayda

Dinlemeyene ne fayda

Oku çadırda, sarayda

Geldi mübârek Ramazan

***

Şükür bu aya girdik

Akşam hilâli gördük

Sevinçlere gark olup

Yüzü toprağa sürdük

***

Âleme rahmet geldi

Büyük bir nîmet geldi

Ramazanla birlikte

Müjde-i Cennet geldi

***

Secdeye varan başla

Gözlerden akan yaşla

Müslüman arkadaşla

Ne güzeldir Ramazan

***

Kur’ân okur bütün diller

Aşkıyla coştu gönüller

Seherlerde açar güller

Geldi mübârek Ramazan

***

Kavuştuk Ramazana

Ne de büyük ihsana

Mîdenin dinlenmesi

Huzur verir insana

***

Geldi mübârek günler

Sevindi insü cinler

Kalkıp ibâdet eder

Sahur vakti müminler

***

İmânsız ölmeyesin

Dert belâ görmeyesin

Dilerim Cennetlik ol

Ateşe girmeyesin

***

Sâlih olan seçilir

Gök kapısı açılır

Oruçlunun üstüne

Ne rahmetler saçılır

***

Çok nurludur bu gece

Uğurludur bu gece

Bin aylık ibâdetten

Hayırlıdır bu gece

***

Gidiyor güle güle

Hak’tan affını dile

Leyle-i Kadir ile

Ne güzeldir Ramazan

***

Bak geldi Şevval ayı

Bırakma merhabayı

Bir ganimet bilmeli

Gece gündüz duâyı

RAMAZAN

Sana hasretti câmi, sana hasret minâre,

Sende bulur hazzını, top sesi pâre pâre...



Yankı yapar kubbeler, sende tevhid sesini,

Sensin sığınak yapan, rahmetin gölgesini...



Kabaran dalgaların, bak hele sevincine,

Gizlenmişken sulara, sevinç içinde yine...



İniyor dünyâmıza, gece gündüz melekler,

Yükseliyor Allah’a binbir çeşit dilekler...



Günahkâr kalbimizi, nûrunla temizlersin.

Cennetin kapısını bizlere açan sensin...



Sultan oldun aylara, tâc ettin kandilleri,

Aydınlattın binlerce, kararmış gönülleri...



Bayram ediyor şimdi, canlı cansız kâinat,

Bambaşka oldu âlem yeniden buldu hayat...



Seni bu günahkâr kul; bilmem nasıl anlatsın?

Tövbekâr kula rahmet, çâresiz hayatsın...



Allah’a gider her an yorulmaksızın zaman,

Al rûhumu içine, Hakk’a götür Ramazan...

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> RAMAZAN

İslâmiyette oruç tutulan ay. Mübârek üç ayların üçüncüsüdür. Kamerî aylar arasında dokuzuncu sıradadır.Ramazan, lügatta “yanmak” demektir. Çünkü bu ayda oruç tutan ve tövbe edenlerin günahları yanar, yok olur. Ramazan, oruç ayıdır. Bu aya yetişen akıllı ve bâliğ (ergen, evlenecek yaşa gelmiş olan) Müslümanlara oruç tutmak emredilmiştir (Bkz. Oruç). Bakara sûresi 185. âyet-i kerîmesinde meâlen; “O sayılı günler Ramazan ayıdır ki, Kur’ân-ı kerîm o ay içinde indirilmiştir. O Kur’ân-ı kerîm, insanları Hakk’a ulaştırır, helâl ve haramda ve din hükümlerinde hakkı bâtıldan ayırır.Sizden her kim Ramazan ayına erişirse (hazır olur, hasta ve misâfir olmazsa) orucunu tutsun. Kim hasta olur, yâhut seferde bulunursa, oruç tutmadığı günler sayısınca sıhhat ve ikâmet hâlinde orucunu kazâ etsin. Allah size kolaylık diler, size güçlük dilemez.” buyruldu.

Ramazan ayı, çok şereflidir. Bu ayda yapılan nafile namaz, zikir, sadaka ve bütün nâfile ibâdetlere verilen sevap, başka aylarda yapılan farz ibâdetlere verilen sevap gibidir.

Bu ayda bir oruçluya iftâr verenin günahları affolur. Cehennemden âzâd olur, kurtulur. O oruçlunun sevâbı kadar, ayrıca buna da sevap verilir.

Bu ayda ibâdet ve iyi iş yapabilenlere bütün sene bu işleri yapmak nasip olur. Bu aya saygısızlık edenin, günah işleyenin bütün senesi günah işlemekle geçer.

Bu ayda elden geldiği kadar, ibâdet etmelidir. Allahü teâlânın râzı olduğu beğendiği işleri yapmalıdır. Bu ay, âhireti kazanmak için fırsattır. Kur’ân-ı kerîm Ramazanda indi. Kadir gecesi bu aydadır.

Ramazân-ı şerîfte iftarı erken yapmak, sahuru geç yapmak sünnettir. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, bu iki sünneti yapmaya çok önem verirdi.

Bu ayda her gece, Cehenneme girmesi gereken binlerce Müslüman affolur, âzâd olur, kurtulur. Bu ayda, rahmet ve Cennet kapıları açılır. Cehennem kapıları kapanır. Şeytanlar, zincirlere bağlanır.

Ramazan ayının fazîleti: Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem buyurdu ki; “Ramazan ayı gelince, Cennet kapıları açılır, Cehennem kapıları kapanır ve şeytanlar bağlanır.” Resûlullah efendimiz Şâban ayının son günü hutbede buyurdu ki: “Ey Müslümanlar! Üzerinize öyle büyük bir ay gölge vermek üzeredir ki, bu aydaki bir gece (Kadir Gecesi), bin aydan daha faydalıdır. Allahü teâlâ, bu ayda, her gün oruç tutulmasını emretti. Bu ayda, geceleri terâvih namazı kılmak da sünnettir. Bu ayda, Allah için ufak bir iyilik yapmak, başka aylarda, farz yapmış gibidir. Bu ayda, bir farz yapmak, başka ayda yetmiş farz yapmak gibidir. Bu ay, sabır ayıdır. Sabır edenin gideceği yer Cennettir. Bu ay, iyi geçinmek ayıdır. Bu ayda müminlerin rızkı artar. Bir kimse, bu ayda, bir oruçluya iftar verirse, günahları affolur. Hak teâlâ, onu Cehennem ateşinden âzâd eder. O oruçlunun sevâbı kadar, ona sevap verilir.”

Eshâb-ı kirâm, dediler ki: Yâ Resûlallah! Her birimiz, bir oruçluya iftar edecek, onu doyuracak kadar zengin değiliz. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Bir hurma ile iftar verene de, yalnız su ile oruç açana da, biraz süt ikram edene de bu sevap verilecektir. Bu ay, öyle bir aydır ki, ilk günleri rahmet, ortası af ve mağfiret ve sonu Cehennemden âzâd olmaktır. Bu ayda, işçinin, memurun, askerin ve talebenin vazifesini hafifleten patronları, âmirleri, kumandanları ve müdürleri,Allahü teâlâ affedip, Cehennem ateşinden kurtarır. Bu ayda dört şeyi çok yapınız! Bunun ikisini Allahü teâlâ çok sever. Bunlar, Kelime-i şehâdet söylemek ve istiğfar etmektir. İkisini de zâten her zaman yapmamız lâzımdır. Bunlar da Allahü teâlâdan Cenneti istemek ve Cehennem ateşinden O’na sığınmakdır. Bu ayda, bir oruçluya su veren bir kimse, kıyâmet günü susuz kalmayacaktır.”

Hadîs-i şerîflerde buyruldu ki:

Bir kimse, Ramazan ayında oruç tutmayı farz bilir, vazife bilir ve orucun sevâbını, Allahü teâlâdan beklerse, geçmiş günahları affolur.

Allahü teâlâ benim ümmetime, Ramâzan-ı şerîfte beş şey ihsan eder ki, bunları hiçbir Peygambere vermemiştir:

1. Ramazanın birinci gecesi, Allahü teâlâ müminlere rahmet eder. Rahmetle baktığı kuluna hiç âzâb etmez.

2. İftar zamânında, oruçlunun ağız kokusu, Allahü teâlâya her kokudan daha güzel gelir.

3. Melekler, Ramazanın her gece ve gündüzünde, oruç tutanların affolması için duâ eder.

4. Allahü teâlâ, oruç tutanlara, âhirette vermek için, Ramazân-ı şerîfte Cennette yer tâyin eder.

5. Ramazân-ı şerîfin son günü, oruç tutan müminlerin hepsini affeder.

Diğer hadîs-i şerîflerde buyruluyor ki:

Ramazan ayında Cumâ gününü tâatla geçiren, bin seneden çok ibâdet etmiş gibi olur.

Dikkatli olun! Ramazan ayındaki sevap ve günahlar katlarıyle yazılır. Ramazanda çok namaz kılınız! Çok Kur’ân-ı kerîm okuyunuz! Çünkü Ramazan ayında okunan Kur’ân-ı kerîmin her harfi için, Cenâb-ı Hak, Cennet bahçelerinden bir bahçe ihsan eder.

Ramazan ayını baştan sona kadar oruçla geçiren günah bakımından anasından doğduğu gün gibi olur. Yâni hiç günahı kalmaz.

Ramazan ayında bir gün oruç tutana Cennette bir köşk verilir. Bu köşkün bin kapısı vardır. Her kapısının önünde büyük bir ağaç bulunur. O kadar büyüktür ki, bir süvâri yüz sene gölgesinden yürüse, gölgesinden çıkamaz.

Ramazan ayının her gününde, iftar zamânında Allahü teâlâ kendilerine azâb yapılması lâzım olan binlerce günahkârı Cehennemden kurtarır.

Eğer kullar, Ramazân-ı şerîf ayındaki özel sevapları bilselerdi, bütün senenin Ramazan olmasını isterlerdi.

Allahü teâlâ göklere ve yere konuşmak için izin verse, onlar Ramazanda oruç tutan kimseye elbette Cenneti müjdelerdi.

Ramazan ayının gelmesine sevineni, Allahü teâlâ, kıyâmet gününün korkusundan muhâfaza eder.

Allahü teâlâ Ramazân-ı şerîfin her gecesinde üç defâ; “Benden bir şey isteyen var mıdır? İstediğini vereyim. Tövbe eden var mıdır? Tövbesini kabûl edeyim. İstiğfâr eden var mıdır? Mağfiretime (affıma) kavuşturayım.” buyurur.

Ramazân-ı şerîfe hürmet eden, Allahü teâlâya hürmet eder.

Ramazân-ı şerîfe hürmet etmek, Allahü teâlânın emirlerini yerine getirmek, yasaklarından kaçmakla olur. Oruç tutup da gıybet eden, yalan söyleyen, onun bunun kalbini kıran, haramlardan kaçmayan kimse Ramazan ayına hürmet etmiş olmaz. Hadîs-i şerîfte buyruldu ki:

Ramazan ayında günah işlemeyi terk eden kimsenin, Allahü teâlâ on bir aylık günahlarını mağfiret eder.

Ramazan ayı, hilâlin (yeni ayın) görülmesiyle başlar. Hilâli görmeden önce yapılan hesapla, takvimle başlanmaz. Hadîs-i şerîfte; “Ayı görünce oruç tutunuz! Tekrar görünce orucu bırakınız (bayram yapınız!)” buyuruldu. Ramazanın başlangıcını bulmak için, gökte hilâli aramak ve görünce gidip devletin tâyin ettiği yetkili kimseye haber vermek, her Müslümanın vazifesidir.

Ramazan hilâli gökte görülemezse, Şâban ayı otuz gün tamam olmak lâzımdır. Eskiden Şâbanın otuzuncu günü öğle namazı zamânına kadar oruç tutup, o gün Ramazan olduğu îlân edilmezse, oruç bozulurdu. Bulutlu havada hilâli bir âdil Müslüman kadın veya erkeğin gördüm demesiyle, açık havada ise, birçok kimsenin söylemesiyle, kâdı, yâni şerîati tatbik eden hâkim, Ramazan olduğunu îlân ederdi. Kâdı bulunmayan yerlerde, hilâlin görülmesiyle Ramazan olurdu.“Âdil” demek, büyük günah işlemeyen ve küçük günaha alışık olmayan demektir.

Şâbanın otuzuncu gecesi, bir şehirde hilâl görülünce, bütün dünyâda oruca başlamak lâzım olur. Gündüz görülen hilâl gelecek gecenin hilâlidir. Kutuplara ve Aya giden Müslümanın da, seferi değilse bu ayda gündüzleri oruç tutması lâzımdır. Yirmi dört saattan daha uzun günlerde, oruca saatle başlar ve saatle bozar. Gündüzü böyle uzun olmayan bir şehirdeki Müslümanların zamânına uyar. Eğer oruç tutmazsa, gündüzleri uzun olmayan yere gelince kazâ eder. Hilâli görmekleRamazanın başlaması, hesapla anlaşılandan bir gün sonra olabilir. Fakat bir gün önce olamaz. Arafât’ta vakfeye durulan (Arefe) günü de böyledir.

Eskiden bütün İslâm devletlerinde Ramazanın başladığını bildirmek için, Müslümanlar tarafından gökte hilâl (ay) gözetlenirdi. Osmanlılarda İstanbul’un ve her şehrin yüksek yerlerinde, minâre şerefelerinde, Ramazan hilâlinin doğması beklenirdi. Hilâli görenler, durumu kadıya (hâkime) arz ederlerdi. Hilâli görüp ilk olarak haber verenlere bahşişler, hediyeler verilirdi. Ramazanın geldiği, davullar çalınarak halka duyurulurdu. Ramazanın ilk günü devlet dâireleri tâtil olur, diğer günlerde de çalışma saatleri azaltılırdı.

Ramazan, Müslüman topluluklarının her birinde, bulundukları iklime, coğrafî şartlara ve dünyâ görüşlerine göre değişik örf ve âdetlerin doğmasına sebep olmuştur. Bu ayda, diğer aylara göre dînî emirlere daha fazla bağlılık, Kur’ân-ı kerîm okumak, kazâ namazı kılmak, sadaka ve zekât vermek gibi ibâdetleri artmaktaydı. Ayrıca Ramazana mahsus yiyecekleri, güllaç, tarhana, börekler, tatlılar, kavurma, turşular, çeşitli baharat, şekerleme ve reçelleri hazırlamak halkımızın zevki olmuştur. İkindiden sonra iftara kadar geçen zamanlarda Kur’ân-ı kerîm okuyarak, vaaz ve mukâbele dinlemekle geçirirlerdi. Konak sâhipleri iftara çeşitli tabakalardan misafir dâvet eder, karınlarını doyurduktan sonra bunlardan ihtiyaç sahiplerine “diş kirası” adı altında bir de bahşiş verirlerdi.

Ramazan ayının Osmanlı Saray hayâtına kattığı bir geleneği de, Sultan Üçüncü Mustafa Han devrinden îtibâren sarayda icrâ olunmaya başlanan Huzur Dersleriydi (Bkz. Huzur Dersleri). Ramazan ayına mahsus bu derslerde âlimler, Kâdı Beydâvi Tefsiri’ni esas almak üzere ders verirdi. Hazır bulunanlar dînî sorularını sorarak cevaplarını alırlardı. Ramazan ayının 15. gününden îtibâren halk bayram hazırlığına başlardı. Evlerde temizlik, tâmirat, boya ve badana yanında bayramlık yeni elbiseler, bayramlık şekerleme ve tatlı tedarikine gidilirdi. Bu, alışveriş piyasasına ve evlere büyük canlılık ve neşe getirirdi. Zenginler konaklarında çevredeki fakirleri giydirip kuşandırıp, onlara bayram harçlığı verirdi. Terâvihlerde, hele bayram günleri câmiler tıklım tıklım dolup dolup taşardı.

Osmanlılarda Ramazanın 15. gününden sonra Peygamberimizin Veysel Karânî hazretlerine hediye ettiği Hırka-i şerîfin bulunduğu câmi ziyâret edilirdi (Bkz. Hırka-i Şerîf). Son zamanlarda bu ziyâret Ramazanın ilk cumâsında yapılmaya başlanmıştır. Askerlere bu ayda yemek üzerine baklava ikrâm edilirdi.

Ramazan mânileri: Ramazan ayının edebiyatımızda ayrı bir yeri vardır. Divan şâirleri bu ayı yüceltici ve “Ramazaniye” adı altında şiirler yazarlardı.

Ramazanda sahur davulcuları, evlerin önünde amazan mânileri söylerler, bahşiş (hediye) toplarlardı.

Akşam göründü hilâl,

Kazançlar olsun helâl!

Orucun sevabını

Çok verecek Zül-celâl.

***

Bu ayın kadri yüce

Hizmet et gündüz gece

Orucu tutmalıyız

Hepimiz âilece.

***

Rahmet ayı geldi yine

Şeytan kaçar sine sine

Şükür kavuştuk bugüne

Geldi Mübârek Ramazan

***

Kur’ân okuyan diller

Söyler Ramazan için

Lâle ile sünbüller

Güller Ramazan için

***

Kur’ân inmişti bu ayda

Dinlemeyene ne fayda

Oku çadırda, sarayda

Geldi mübârek Ramazan

***

Şükür bu aya girdik

Akşam hilâli gördük

Sevinçlere gark olup

Yüzü toprağa sürdük

***

Âleme rahmet geldi

Büyük bir nîmet geldi

Ramazanla birlikte

Müjde-i Cennet geldi

***

Secdeye varan başla

Gözlerden akan yaşla

Müslüman arkadaşla

Ne güzeldir Ramazan

***

Kur’ân okur bütün diller

Aşkıyla coştu gönüller

Seherlerde açar güller

Geldi mübârek Ramazan

***

Kavuştuk Ramazana

Ne de büyük ihsana

Mîdenin dinlenmesi

Huzur verir insana

***

Geldi mübârek günler

Sevindi insü cinler

Kalkıp ibâdet eder

Sahur vakti müminler

***

İmânsız ölmeyesin

Dert belâ görmeyesin

Dilerim Cennetlik ol

Ateşe girmeyesin

***

Sâlih olan seçilir

Gök kapısı açılır

Oruçlunun üstüne

Ne rahmetler saçılır

***

Çok nurludur bu gece

Uğurludur bu gece

Bin aylık ibâdetten

Hayırlıdır bu gece

***

Gidiyor güle güle

Hak’tan affını dile

Leyle-i Kadir ile

Ne güzeldir Ramazan

***

Bak geldi Şevval ayı

Bırakma merhabayı

Bir ganimet bilmeli

Gece gündüz duâyı

RAMAZAN

Sana hasretti câmi, sana hasret minâre,

Sende bulur hazzını, top sesi pâre pâre...



Yankı yapar kubbeler, sende tevhid sesini,

Sensin sığınak yapan, rahmetin gölgesini...



Kabaran dalgaların, bak hele sevincine,

Gizlenmişken sulara, sevinç içinde yine...



İniyor dünyâmıza, gece gündüz melekler,

Yükseliyor Allah’a binbir çeşit dilekler...



Günahkâr kalbimizi, nûrunla temizlersin.

Cennetin kapısını bizlere açan sensin...



Sultan oldun aylara, tâc ettin kandilleri,

Aydınlattın binlerce, kararmış gönülleri...



Bayram ediyor şimdi, canlı cansız kâinat,

Bambaşka oldu âlem yeniden buldu hayat...



Seni bu günahkâr kul; bilmem nasıl anlatsın?

Tövbekâr kula rahmet, çâresiz hayatsın...



Allah’a gider her an yorulmaksızın zaman,

Al rûhumu içine, Hakk’a götür Ramazan...

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31870 Thu, 24 Oct 2024 09:37:25 +0200 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31870 RAVDA-İ MUTAHHERA

Medîne’deki Mescid-i Nebî içinde bulunan mübârek yer. Buraya “Ravda-i mübâreke” ve “Ravda-i mukaddese” de denir. Ravda-i Mutahhera, Medîne Câmii içinde, Resûlullah’ın sallallahü aleyhi ve sellem kabr-i şerîfiyle câminin o zamanki minberi arasında olup, yirmi altı metre uzunluktadır. Ravda, “bahçe” demektir. O zamanki minber-i şerîf, üç basamak ve bir metre yüksekti. 654 yangınında tamâmen yandı. Çeşitli yıllarda, çeşitli minberler yapılmış, bugünkü on iki basamaklı mermer minberi Sultan Üçüncü Murâd Han 1590 (H. 998) da İstanbul’dan göndermiştir.

Yeryüzünün en kıymetli yeri Kâbe-i muazzama ve bunun etrâfındaki Mescid-i haram denilen câmidir. Bundan sonra, Medîne’deki Ravda-i mukaddesedir. Üçüncü olarak Mekke-i mükerreme şehridir. Ravda-i mutahhera, Mekke’den daha üstündür. Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem bir hadîs-i şerîflerinde buyurdular ki: “Kabrim ile minberim arasındaki yer, Cennet bahçelerinden bir bahçedir”. Burada yapılan ibâdetlerin kabûl edilmesi daha çok ümit edilir.

Hacca giden Müslümanlar, Mekke’deki hac vazîfelerini îfâ ettikten sonra, Medîne’ye gelirler. Medîne şehri uzaktan görülünce salât ve selâm getirilir. Sonra bu konuda yazılmış kitaplardaki duâlar okunur. Şehre veya mescide girmeden önce gusl abdesti alınır. Medîne’ye girince, yalnız kabr-i Nebî’yi (sallallahü aleyhi ve sellem) ziyârete niyet edilir. Şehirde edep ve saygı ile yürünülür ve namazda okunan salevât-ı şerîfeleri okuyarak ve duâ ederek mescide gelinip, minber yanındaki Ravda-i mutahherada iki rekat “Tehıyyet-ül-mescid”, iki rekat da “şükür namazı” kılınır. Duâdan sonra, kalkılıp edeple Hücre-i seâdete gelinir. Yüzü Peygamberimizin kabri tarafına dönerek sırası ile Peygamberimizin, hazret-i Ebû Bekr’in ve hazret-i Ömer’in kabirleri ziyâret edilip duâ edilir.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> RAVDA-İ MUTAHHERA

Medîne’deki Mescid-i Nebî içinde bulunan mübârek yer. Buraya “Ravda-i mübâreke” ve “Ravda-i mukaddese” de denir. Ravda-i Mutahhera, Medîne Câmii içinde, Resûlullah’ın sallallahü aleyhi ve sellem kabr-i şerîfiyle câminin o zamanki minberi arasında olup, yirmi altı metre uzunluktadır. Ravda, “bahçe” demektir. O zamanki minber-i şerîf, üç basamak ve bir metre yüksekti. 654 yangınında tamâmen yandı. Çeşitli yıllarda, çeşitli minberler yapılmış, bugünkü on iki basamaklı mermer minberi Sultan Üçüncü Murâd Han 1590 (H. 998) da İstanbul’dan göndermiştir.

Yeryüzünün en kıymetli yeri Kâbe-i muazzama ve bunun etrâfındaki Mescid-i haram denilen câmidir. Bundan sonra, Medîne’deki Ravda-i mukaddesedir. Üçüncü olarak Mekke-i mükerreme şehridir. Ravda-i mutahhera, Mekke’den daha üstündür. Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem bir hadîs-i şerîflerinde buyurdular ki: “Kabrim ile minberim arasındaki yer, Cennet bahçelerinden bir bahçedir”. Burada yapılan ibâdetlerin kabûl edilmesi daha çok ümit edilir.

Hacca giden Müslümanlar, Mekke’deki hac vazîfelerini îfâ ettikten sonra, Medîne’ye gelirler. Medîne şehri uzaktan görülünce salât ve selâm getirilir. Sonra bu konuda yazılmış kitaplardaki duâlar okunur. Şehre veya mescide girmeden önce gusl abdesti alınır. Medîne’ye girince, yalnız kabr-i Nebî’yi (sallallahü aleyhi ve sellem) ziyârete niyet edilir. Şehirde edep ve saygı ile yürünülür ve namazda okunan salevât-ı şerîfeleri okuyarak ve duâ ederek mescide gelinip, minber yanındaki Ravda-i mutahherada iki rekat “Tehıyyet-ül-mescid”, iki rekat da “şükür namazı” kılınır. Duâdan sonra, kalkılıp edeple Hücre-i seâdete gelinir. Yüzü Peygamberimizin kabri tarafına dönerek sırası ile Peygamberimizin, hazret-i Ebû Bekr’in ve hazret-i Ömer’in kabirleri ziyâret edilip duâ edilir.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31869 Thu, 24 Oct 2024 09:36:22 +0200 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31869 RAHLE

Alm. Kleiner Leseständer (m), Fr. Espece de pupitre (m) bas, İng. Low reading desk. Üzerinde kitap okumaya yarar, küçük, alçak masa. Rahleler ya açılıp kapanabilen X şeklinde veya üzeri düz küçük masa olabilir. Türk-İslâm sanatında tahta oymacılığı ve kakmacılığın en güzel nümûnelerini taşırlar.

Özellikle Kur’ân-ı kerîme bir saygı nişânesi olan rahleler, motifleriyle ceddimizin ince sanat zevkini gösterir. Sanatın bütün kollarında olduğu gibi rahle îmâlâtında da zirveye çıkan Osmanlı sanatkârları, malzeme olarak sedef, fildişi ve kemiklerle süslemişlerdir. Hattâ ödağacından îmâl edilmiş rahlelerin olması Kur’ân-ı kerîme gösterilen saygının önemindendir.

Rahlelerin genellikle açılıp kapanan tarzda olmaları malzemelerinin dayanıklı olmasını gerektirir. Bu sebeple rahleler, meşe, abanoz, ceviz tahtasından îmâl edilirdi. Tahtaların zamanla kamburlaşmaması için rahle îmâlinde kullanılacak tahtanın dik biçme tarzında kesilmiş ve kurutulmuş, budaksız, çatlaksız olmasına önem verilirdi.

Rahle ölçüleriyse umûmiyetle şöyleydi: Eni boyunun üçte biri olup, geçme dişleri de, rahle boyunun üçte birinden açılırdı. Dişler tek olursa ortadan açılır ve şekilleri birbirine benzerdi. Yekpare tahtadan, açılır kapanır rahleler ilk defâ Anadolu Selçukluları tarafından yapılmıştır. Selçuklu sanatkârları kullandıkları malzemenin tahta olması sebebiyle, sanatlarını oyma ve kabartma üzerinde göstermişlerdir. Önceleri sâde tahta üzerinde gösterilen zerâfet, 15 ve 16. asırlardan îtibâren fildişi, sedef, abanoz, bağa gibi malzeme kullanarak muhteşem örnekler ortaya konulmuştur.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> RAHLE

Alm. Kleiner Leseständer (m), Fr. Espece de pupitre (m) bas, İng. Low reading desk. Üzerinde kitap okumaya yarar, küçük, alçak masa. Rahleler ya açılıp kapanabilen X şeklinde veya üzeri düz küçük masa olabilir. Türk-İslâm sanatında tahta oymacılığı ve kakmacılığın en güzel nümûnelerini taşırlar.

Özellikle Kur’ân-ı kerîme bir saygı nişânesi olan rahleler, motifleriyle ceddimizin ince sanat zevkini gösterir. Sanatın bütün kollarında olduğu gibi rahle îmâlâtında da zirveye çıkan Osmanlı sanatkârları, malzeme olarak sedef, fildişi ve kemiklerle süslemişlerdir. Hattâ ödağacından îmâl edilmiş rahlelerin olması Kur’ân-ı kerîme gösterilen saygının önemindendir.

Rahlelerin genellikle açılıp kapanan tarzda olmaları malzemelerinin dayanıklı olmasını gerektirir. Bu sebeple rahleler, meşe, abanoz, ceviz tahtasından îmâl edilirdi. Tahtaların zamanla kamburlaşmaması için rahle îmâlinde kullanılacak tahtanın dik biçme tarzında kesilmiş ve kurutulmuş, budaksız, çatlaksız olmasına önem verilirdi.

Rahle ölçüleriyse umûmiyetle şöyleydi: Eni boyunun üçte biri olup, geçme dişleri de, rahle boyunun üçte birinden açılırdı. Dişler tek olursa ortadan açılır ve şekilleri birbirine benzerdi. Yekpare tahtadan, açılır kapanır rahleler ilk defâ Anadolu Selçukluları tarafından yapılmıştır. Selçuklu sanatkârları kullandıkları malzemenin tahta olması sebebiyle, sanatlarını oyma ve kabartma üzerinde göstermişlerdir. Önceleri sâde tahta üzerinde gösterilen zerâfet, 15 ve 16. asırlardan îtibâren fildişi, sedef, abanoz, bağa gibi malzeme kullanarak muhteşem örnekler ortaya konulmuştur.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31868 Wed, 23 Oct 2024 17:33:51 +0200 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31868 Çocuk İsimleri

A

Abbâs, A.  Aslan, kahraman
Abdi, A.  İtaat eden
Abdulaziz, A. İzzet, kudret, şeref sahibi Allah'ın kulu
Abdulbaki, A.  Ezelden ebede varolan Allah'ın kulu
Abdulhamit, A. Hamd olunan Allah'ın kulu
Abdulkerim, A. Çok cömert olan Allah'ın kulu
Abdullah, A. Allah'ın kulu
Abdurrahman, A.Rahmet  sahibi Allah'ın kulu
Abidin, A. İbadet edenler, kulluk edenler
Abuzer, A. Altın suyu, altın suyu gibi parlak
Acahan, T. Amca, saygıdeğer, büyük
Acar,  T. Cesur, becerikli
Aclan, A. Hızlı, aceleci
Acun, T. Kainat, Dünya
Adal, T. Nam kazan, ün al
Adem, A. Allah'ın yarattığı ilk insan
Adil, A. Adaletli, dürüst davranan
Adnan, A. Cennetin yüksek yerlerine verilen ad
Affan, A. Haramdan uzak olan
Afşin, T. Türkistan da beylere verilen ünvan
Agah, F. Uyanık, basiret sahibi
Ahmed, A. Öğülmüş, hamd eden
Ahsen, A. Yakışıklı, güzel
Akalp, T. Dürüst ve yiğit insan
Akay, T. Tam ışıklı dolunay
Akbatun, T. Yiğit, cesur insan
Akbay, T. Saygıdeğer, varlıklı, temiz kişi
Akbuğ, T. Saçı sakalı savaşlarda ağarmış
Akbulut, T. Uğurlu olduğuna inanılan beyaz bulut
Akcan, T. İyi kalpli, samimiyetine inanılan
Akcebe, T. Beyaz zırh giyen
Akel, T. Eli temiz, güvenilir
Akgün, T. Herkesin sevindiği zaman
Akhan, T. Soyu temiz sevilen adil hakan
Akhun,  T.Güney Hun Devleti
Akın, T. Düşmanı istila hareketi
Akif, A. Dünyaya kiymet vermeyen
Akman, T. Güzel iffetli, temiz kimse
Akna, A. Kanaatkâr
Aktekin, T. İtibarlı, ahlakı temiz, yiğit kişi
Aktolga, T.Uğurlu savaş başlığı
Aktuğ, T. beyaz tuğ
Alaaddin, A. Din büyüğü
Algan, T. Fetheden, alan
Ali, A. Büyük, şerfli
Alican, A. F. Cana yakın, sıcakkanlı
Alişan, A. Şan ve şerefli
Alp, T. Cesur, kahraman
Alparslan, T. Aslan gibi güçlü
Alpay, T. Kahraman, yiğit
Alper, T. Cesur erkek
Alpertunga, T. Sakaların son hükümdarı
Altan, T. Tatar hanlarına verilen ünvan
Altay, T. Orta Asya'da sıra dağlar
Altuğ, T. Kırmızı tuğ
Aras, A. Yorgun, bitkin
Arda, T. Nişan almak için dikilen değnek, çelik kalem
Arif, A.Çok bilgili anlayışlı, ileri görüşlü
Arslan, T. Hayvanların kralı
Artaç, T. Dost, aynı meslekte olan
Artan, T. Fazlalık, üstünlük
Artuk, T. Artuk beyliğini kuran bir Selçuklu komutanı
Asaf, A. Vezir, Hz. Süleymanın  ünlü veziri Asaf bin Berhiya
Asım, A. Günah işlemeyen
Ata, T. Babadan önceki  büyükler
Atakan, T. Korkusuz
Atalay, T.  Ünlü kimse
Atilla, T. Harpçi, fetheden, bir Türk hakanı
Avni, A. Yardım eden, yardım gören.
Aybars,T. Hun hakanı Attila'nın amcası.
Aydın,T. Işıklı, parlak, okumuş, kültürlü kişi
Ayhan, T Oğuz Han'ın ikinci oğlu.
Aykut, T. Ödül, mükafat, mübarek kutlu ay.
Aytaç, T. Başa takılan aya benzer taç.
Ayvaz, A. Ermeni uşak
Azmi, A. Azimli, güçlü
Aziz, A.Her şeye galip. Allah'ın isimlerinden


Abakay, T. Sibirya Türk kadınlarının ünvanı
Abidan, F, İbadet edenler, kulluk edenler
Abu, F. Nilüfer çiçeği
Abudane, F. Takdir edilmiş rızık
Abutab, F. Güzellik, parlaklık, letafet
Acel, A. Çok aceleci
Acla, A. Aceleci, eli çabuk
Acunbike, T. Dünya güzeli hanım.
Açalya, Y. Çiçekleri kokmayan bir bitki
Açılay, T, Ayın bulttan çıkışı
Adalet,  A. Dengeli davranma, hakka riayet
Adeviye, A. İyilik, yardımseverlik
Adile, A. Adalete uygun iş yapan
Adniye, A. Cennetlik
Afet, A. Çok güzel kadın, büyük bela
Afife, A. İffet sahibi namuslu temiz kadın
Afitab, F. Güzel yüzlü kadın
Ağbet, T. Yüzü nurlu
Ağniya, A. Gözü ve gönlü tok olanlar, manevi zenginliğe sahip
Ahilla, A. Sadık halis ve candan dostlar
Ahire, A. Sonuncu
Ahsen, A. Çok güzel
Ahter, F. Yıldız, baht, talih
Ahteran, F. Yıldızlar
Ahu, A. Ceylan, ceylan gözlü güzel kadın
Ahzan, A. Yeşil
Ajda, F. Düz olmayan, delik, deşik
Akay, T. Tam ışıklı dolunay
Akbegüm, T. Hayırlı, uğurlu kadın
Akel, T. Eli uğurlu, bereketli.
Akile, A. Diyet ödeyen
Akife, A.  Çok ibadet eden
Akmer, A. Ay gibi yüz aydınlık.
Aksu, T. Berrak,temiz su
Alesta, İ. Hazır durumda,  tetikte
Alev, T . Ateşin dili
Aliye, A. Yüksek, tepe
Amade, F. Hazı, emir bekleyen
Anber, A. Güzel koku
Anise, A. Cana yakın
Arca, A. Namuslu, temiz
Arife, A. Çok bilgili anlayışlı, ileri görüşlü
Armağan,  F. Hediye
Arzu, F. İstek, heves.
Arzuman, E.T. Şiddetli istek
Asel, A. Bal
Asena, T. Dişi kurt
Asfiya, A.  Her türlü kötülükten arınmış, ermiş
Asiye, A. Hastabakıcı, hüzünlü, kederli
Aslı, A. Soy, başlangıç
Asude, F. Huzurlu, sakin, sessiz
Asuman, F.  Gök, sema
Asya, Y. Kıta ismi
Atifet, A. İyilik, karşılık beklemeden duyulan sevgi
Avniye, A. Yardımcı, Osmanlı'da asker yağmurluğu
Aybike, T. Yüzü ay gibi kadın
Aycan, T. Aya benzer sevimli
Ayça, T. Ay gibi
Aydan, T. Ay parçası
Ayfer,  T. F.  Ay ışığı
Ayla, T.  Hale, Ay'ın etrafındaki beyaz ışık çemberi.
Aylin, T. Ayın parçası olan
Aynur, T. A. Ay gibi ışıklı, nurlu
Aynüssafa, A. Çiçekleri eczacılıkta kullanılan bir bitki
Aypare, T. F. Ay parçası
Aysel, T.  Ay gibi parlak güzel
Aysu, T. su gibi duru, ay gibi nurlu.
Aysun, T. Ay gibi güzel
Ayşe, A. Sıkıntısız rahat yaşayan
Ayşegül, A. Gül gibi hoşa fiden, gönül ferahlatan
Ayşen, T. Şen, neşeli gülen
Ayşenur, A. Nurlu kadın
Ayten, T. Teni beyaz lekesiz olan
Azade, A. Hür, serbest
Azer, F. Ateş
Azize, A. (Hristiyanlıkta) Ermiş kadın.
Azlal, A. Gölgeler
Azra,  A. Bakire, kız, kız oğlan kız (Hz.Meryem için kullanılır)
Azze, A. Aziz, olsun anlamında, dua da geçer

B

Babür, A. Kaplan
Bahadır,  T. Kahraman, yiğit
Bahaeddin, A. Dinin güzelliği
Bahri, A. Denize ait, deniz ördeği
Bahtiyar, F. Mutlu, mesut.
Baki, A. Allah'ın isimlerinden,Varlığının sonu olmayan
Balamir,  T. Gürbüz iri yapılı
Balkan, T. Sık ormanlık, sıradağlar
Bani, A. Kuran, kurucui tesis eden kimse
Barak, T. Ağaçlara saran büyük asma.
Baran, F. Yağmur
Barbaros, İ. Kızıl sakallı.
Barış, T. İki yanın uzlaşması, anlaşması
Barkın,  T. Gezgin
Barlas, T. Kahraman, yürekli, savaşçı, bir türk boyu
Bartu, T. Eski bir Türk kağanı
Basri, A. Basra ahalisinden
Battal,  A. Hantal, çok büyük. Yürekli, cesur
Batur, T. Yiğit, kahraman,
Baybora, T. Büyük fırtına
Bayhan, T. Zengin, cömert, güçlü hükümdar
Bayram, E.T. Toplu halde sevinilen gün
Bedir, A. Ayın ondördü dolunay
Bedreddin, A. Dinin aydınlığı
Bedri, A. Dolunay gibi güzel, dolu altın kesesi
Behçet, A. Güleryüzlülük, sevinçli olma.
Behlül, A. Hayırlı işlere koşan, cömert
Behram, F. İran mitelojisinde bir melek ismi, Merih gezegeni
Bekir, A. Yeni doğmuş olan, erken kalkan
Beldar, F. Askeri harekatta yolları açıp düzelten kimse
Bera, A.  Fazilet, olgunluk
Berat, A. Müsaade, izin, Berat Gecesi
Berk, E.T. Sağlam, kuvvetli
Berkant, T. Bozulmaz, sağlam yemin
Berke, T. Kama, hançer
Berksu, T. Kaynağı kurumayan soğuk su.
Berter, F. En yüksek
Besim, A. Güler yüzlü
Beşir, A. Müjdeleyici
Bilal, A. Islak, ıslatan. İlk müezzin Bilal-i Habeşi
Binali, A. Ali'nin oğlu
Birol, T.  Tek ol
Bora, İ. Ansızın çıkan şiddetli rüzgar
Boran, İ. Rüzgar,şimşek ve yağmurlı bozuk hava
Buğra, E.T. Erkek deve, erkek turna
Buhari, A. Buharalı
Bumin, T. Göktürk hakanı
Burak, Peygamberimizin binitinin ismi
Burhan, A. Delil, ispat
Burhaneddin, A. Dinin delili
Bülent, F. Yüksek, yüce
Bünyamin, A. Yakup A.S.'ın küçük oğlu
Bürkan, A. Yanardağ, volkan Bahar, F. Bir mevsim
Bahire, A. Apaçık, besbelli
Bahriye, A. Deniz kuvvetleri
Bahter, F. Güneşin battığı taraf, batı
Bahtıser, F. Şanslı
Banu, F. Soylu ve asil kadınlara verilen ünvan
Barçın, T. Bir cins ipekli kumaş
Başak, T. Hububatın tanelerini taşıyan uç kısmı.
Bedia, A. Yeni ve görülmedik güzel şey
Bedihe, A. Hazırcevaplılık
Bedriye, A. Ay gibi güzel, nurlu kadın
Begim, T. Kibar hanımefendi
Begüm, ?. Hint prenseslerine verilen ünvan
Beha, A. Güzellik, zerafet
Behice, A. Şen, şakrak, güzel kadın
Behiye, A. Parlak, ince, alımlı kadın.
Behre, A. Kısmet, nasip, pay, hisse
Behredar, F, Nasipli, nasiplenmiş
Bekriye,  A. İlk kız çocuğu, her şeyin evveli
Belemir, A. Peygamber çiçeği
Belen, T. Dağ geçidi
Belgin, T. Alamet, nişan
Belinay, Ayın göl yüzeyine yansıması
Beliz,  Mucize ve işaret.
Belkıs, A. Süleyman a.s.'ın eşi. Saba Melikesi
Bengi, E.T. Sonu olmayan, ebedi
Bengisu, T. Abıhayat, içenin ölmediğine inanılan su
Bengü, T. Başlangıçı ve sonu olmayan
Berca, F. Uygun, yerinde, münasip
Berceste, F. Seçilmiş, güzel
Bercis, F. Müşteri Yıldızı
Berçin, F. Toplayıcı
Beren, Tanınmış; güçlü kuvvetli. 2. Akıllı 3.Kadife Kumaş
Berfin, F. Kardan, karla kaplı
Beria, A. Güzellik ve olgunluğu ile dikkati çeken
Beril, Y. Mücehvercilikte kullanılıan zümrüt ve zebercet
Berna, F. Genç, yiğit, delikanlı
Berra, A. Özü sözü  doğru, hayırsever, cömert kadın.
Berrin, F. Ulu, yüksek.
Berru, İyilik eden, sözünü yerine getiren
Besime, A. Güleryüzlü, şen kadın
Betül, A. Kendini Allah'a adamış kadın
Beyda, A. Çöl, sahra
Beyhan, A. Sır tutmaz, bildiğini söyleyen
Beyza, A. Çok beyaz, günahsız
Bihter, F. Çok iyi
Billur, A. Duru, berrak, tertemiz, cam kristal
Binnaz, F. Allah'a çok yalvaran kadın.
Birce, T. Bir tanecik, biricik
Birsen, T. Bir tek sen.
Buğlem, Cenneti müjdeleyen melek
Buket,  F. Çiçek demeti
Burcu, T. Hoşa giden koku
Burçak, T. Baklagillerden bir bitki
Burçe, Küçük takım yıldız
Burçin, T. Dişi geyik
Buse, F. Öpücük
Bute, F. Kuyumcuların altın ve gümüş erittiği kap
Bürde, A. Gece üste örtülen, gündüz giyilen bir elbise
Bürke, T. Martı, Göl
Büşra, A. Müjde

C


Cabir, A. Zor kullanan, kırıkçı, çıkıkçı
Cafer, A. Dere, çay.
Cahit, A. Gayretli, çalışan. Cihad eden
Can, F. Ruh. Cesedin diriliğini sağlayan öz.
Canip, A. Yabancı, garip
Cavit, F. Devamlı, sonsuz
Celal, A. Yücelik, büyüklük, ululuk, öfke, kızgınlık
Celaleddin, A. Din için öfkelenme
Celil, A. Ululuk ve büyüklük sahibi, Allah'ın isimlerinden
Cem, A. Topluluk, kalabalık
Cemal, A. Yüz, yüz güzelliği
Cemaleddin, Dinin nuru, yüzü.
Cemil, A. Erkeğin güzel, hoş olanı.
Cenap, A. Şerefli, hürmetli
Cengiz, T. Türk Moğol Hanı, Güçlü, kuvvetli
Cenk, F. Savaş
Cevad, A. Cömert, bağışlayan
Cevdet, A. Olgunluk, güzellik
Ceyhun, T. Tevrata göre Cennetteki dört ırmaktan biri
Cezmi, A. Sözünden dönmez, kararlı.
Cihad, A. Din uğruna savaşmak.
Cihan, F. Dünya
Cihangir, F, Dünyaya hükmeden
Cumali, A. Cuma günü doğan çocuk
Cumhur, A. Millet, halk.
Cüneyt, A. Genç savaşçı


Cahide, A. Çalışan, gayret eden
Canan, F. Sevgili, sevilen kadın
Candan, F. Davranışlarında yakınlık olan samimi
Cannisar, F. Canını feda eden.
Cansın, T. Candan ayırt edilmez
Cavidan, F. Devamlı, ebedi, kalıcı olan
Celile, A. Mertebesi yüksek olan kadın
Cemile, A. Güzel, cilveli, gözalıcı
Ceren, T. Ceylan
Ceyda, A. Boynu uzun güzel
Ceylan, T. Güzel gözlü geyik cinsi bir hayvan
Ceylin, A. Cennete açılan kapı
Cüveyriye, A. Kadıncık, kızcağız ,  Peygamberimizin Berre isimli hanımına verdiği isim

Ç
Çağatay, (?)  Cengiz Han'ın ikinci oğlu
Çağlar, T. Çağlayan
Çağrı, T. Selçuklu komutanı. Çakır gözlü, seslenme
Çetin, T. Sert, inatçı, erişilmez.


Çağla, T. Henüz olgunlaşmamış meyve
Çağlayan, T. Şelale
Çeşminaz, F. Nazlı nazlı bakan göz, güzel gözlü sevgili
Çiğdem, T. Bir çiçek.
Çolpan, E.T. Çoban yıldızı

D
Dağhan, T. Oğuz Han'ın beşinci oğlu
Dalokay, T. Herkesin beğendiği, hoşa giden
Danişmend, F. Akıl danışılan. Bir Selçuklu komutanı.
Davud, IB.  Peygamber ismi
Derviş, F. Kendisini Allah'a ibadete vermiş
Devlet, A. Talih, büyük rütbe
Devran, A. Kader, talih, Dünya
Dilaver,  F. Cesur, yiğit, yürekli
Dilhan, F. Samimi, içten konuşan
Dilmaç, T. Tercüman
Dinç, T. Sağlıklı, güçlü, kuvvetli
Doğan, T. Yırtıcı bir kuş
Durmuş, T. Çoçuk yaşasın diye verilen isim
Dursun, T.Çoçuk yaşasın diye verilen isim
Dündar, F. İnci, sevgili Damla, T. Sıvıdan ayrılıp düşen parça
Defne, Y. Bir bitki.
Demet, Y. Bir araya getirilip bağlanmış deste
Deniz, T. Büyük su kütlesi
Derya, F. Deniz
Diba, F. Atlas, alaca renkli  ipek kumaş
Didar, F. Güzel görünümlü kadın
Dicle, T. Bir nehir ismi
Didem, F. Gözüm
Dilara, F. Gönül okşayan
Dildade, F. Sevdalı
Dilek, T. Arzu
Dilruba, F. Gönül alan
Dilşad, F. Gönlü şen, sevinçli
Dudu, Tatlı dilli, yaşlı Ermeni kadını
Duhter, F. Kız çocuğu
Dürdane, F. Sevgili, İnci tanesi
Dürefşan, F. İnci gibi söz söyleyen
Dürre, A. İnci Tanesi
Dürriye, A. İnci gibi parlak

E

Edib, A. Edebiyatla uğraşan.
Ediz, T. Dağların tepesi, doruk.
Efekan, T. Efe soyundan gelen
Ekmel, A. Mükemmel olan, en kamil
Ekrem, A. Çok şeref sahibi
Emin, A. Korkusuz kimse
Emrah, F. Erzurum ve Ercişli şairlerin adı
Emre, T. Hak aşığı
Ender, T. Seyrek bulunan
Enes, A. İnsan
Engin, T. Açık deniz, alçak ve çukur yer
Enis, A. Dost, sevgili
Enver, A. Çok parlak, daha nurlu
Eray, T. İlk ay
Erbek, T. Yiğit, cesur
Ercan, T. Korkusuz kişi
Ercüment, F. Haysiyetli, seçkin, saygın, şerefli
Erdal, T. Erken yeşeren dal
Erdem, T. Fazilet, liyakat
Erdinç, T. Kuvvetli erkek
Erdoğan, T. Erken doğan erkek çocuğu
Eren, T.  Ermiş
Ergün, T. Uysal kişi, Sulu saf kar, iyi koşan at
Erhan, T. Adil iyi hükümdar
Erkan, T. Yiğit, soylu
Erman, T. Pişman olma, istek
Erol, T. Yiğit erkek ol, sözünde dur
Ersan, T. Adıyla, sanıyla ünlenmiş kişi
Ertan, T. İlk tan ağarması
Ertuğrul, T. Temiz yürekli doğru erkek.
Esad, A. Çok hayırlı, çok mutlu
Eser, A. Tesir, etki, gitmiş veya geçmişten izler
Eşref, A. Şerefli, aziz
Ethem, A. Karayağız
Eymen, A. Daha uğurlu, çok talihli, hayırlı, sağ yandaki
Eyüp, Kur'an da adı geçen Sabır timsali bir Peygamber
Ebhar, A. Denizler
Ebrar, A. İyi huylu,doğru, dürüst
Ebru, F. Kaş, bir süsleme sanatı
Ece, T. Güzel kadın, kraliçe, ana
Ecem, T, Kraliçem, büyüğüm, anam
Ecmel, A. Çok güzel, şık
Eda, A. Cilve, naz
Efnan, A. Cennetteki çeşitli güzellikler
Ela, A. Göz rengi
Elçin, T. Demet, Ağustos böceği
Elfida, A. Feda etme
Elif, A. Dost, İslami alfabenin ilk harfi
Elmas, A. Bir mücehver
Emel, A. Gerçekleştirilmesi zamana bağlı istek
Emine, A. Emin. Korku ve endişesi olmayan
Emire, A. Kadın hükümdar
Emriye, A. Emire ait
Enise, A. Cana yakın, dost
Eribe, A. Olgun, anlayışlı
Erma, A. Cilveli, çok güzel
Esen, T. Sağlam, sağlıklı
Eser, A. İz, işaret, yapıt
Esin, T. İlham
Eslim, A. Teslimiyet, Allah'a teslim olan
Esma, A. Adlar, işitme,
Esra, A. Hızlı, çabuk, esirler
Ezgi, T. Kulağa hoş gelen ses veya söz dizgisi


F

Fadıl, A. Erdemli, faziletli
Fahreddin, A. Dinin övdüğü, seçkin
Fahri, A. Karşılık beklemeden yapılan iş
Faik, A. Manevi olarak üstün, seçkin
Faruk, A. Doğruyu yanlıştan ayıran
Fatih, A. Fetheden
Fazlı, A. Erdemli, iyiliksever
Fecri, A. Tan yeri ağarması
Ferdi, A. Özel, şahsi
Ferhad, A. Rahatlık, sevinç
Feridun, A. Kıymetli cevher, sekizinci gök
Ferit, A. Avcı kuş, katılaşmış şey
Ferruh, F. Aydın insan, nur yüzlü
Fethi, A. Fetihle ilgili
Fethullah, Allah'ın fetih kısmet ettiği, dinin açılması
Fevzi, A. Zafer kazanan
Feyiz, A. Nimet, ihsan, bereket
Feyzullah, A. Allah'ın bereketi, bolluğu, ilim verdiği
Feyyaz, A. Çok feyizli, bolluk bereket veren
Fırat, A. Tatlı su, bir nehir ismi
Fikret, A. Murat, maksat, idrak, düşünme
Fuad, A. Gönül, yürek

Fahriyye, A. Öğünülen kadın
Fatma, A. Peygamberimizin (s.a.v) kızı
Fazilet, A. Güzel huy, manevi kuvvet
Fehime, A. Akıllı, anlayışlı
Ferahna, A. F. Bolluk, genişlik
Feray, F. T. Süs, parlak ay
Ferda, F. Yarın, öbür dünya
Feride, A. Gururlu, kibirli
Feriha, A. Sevinçli, rahat
Ferzan, F. Emsallerinden ileri
Fethiye, A. Fethe ait.
Fevziye, A. Kurtuluşa eren
Feyza, A. İlim, irfan, çokluk, bolluk
Figen, F. Yıkıcı, atıcı
Fikriye, Düşünceli, fikre bağlı
Firdevs, A. Cennet bahçesi
Firuze, F. Değerli bir taş
Fitnat, A. Zihin açıklığı, çabuk kavrayan anlayışlı olan
Fulya, İ. Bir çiçek
Funda, T. Küçük ağaçcık
Füruzan, F. Parlak, parlayan
Füsun, A. Büyü, büyüleyici

G

Gaffar, A. Günahları affedici,Allah'ın isimlerinden
Gafur , A.Bağışlayıcı, örten,  Allah'ın isimlerinden
Gani  , A. Çok zengin, Allah'ın isimlerinden
Gazanfer, A. Aslan, yiğit, korkusuz
Gediz, T. Su birikintisi
Gevheri, F. Pırlanta gibi, cevher kimse
Gıyaseddin, A. Dinin yayılmasında yardımcı olan
Giray, T. Kudretli, Kırım Hanları sülalesinin adı
Gökmen, T. Mavi gözlü  ve sarışın
Göktürk, T. Tarihte adı Türk olan ilk devlet
Görkem, T. İhtişam, gösteriş, heybet
Gültekin, T. Bilge Kağanın ağabeyi, güvenilir, faydalı
Günhan, T. Mete Han'ın birinci oğlu
Gürhan, T. Han, hükümdar
Güvenç, T. Kendine itimat, güvenme Gamze, A.. Çene ve yanaktaki çukurluk
Gaye, A. Maksat, hedef
Gizem, T. Aklın erişemdediği açıklanamıyan, sır.
Gonca, F. Tomurcuk, henüz açmamış gül
Gökçe, T. Mavimsi, Azerbaycan'da bir gölün adı.
Gönül, T. Kalpde var sayılan duygu kaynağı
Gül, F. Peygamberimizin (s.a.v.) sevdiğiçiçek
Gülbanu, F. Gül gibi güzel hanım
Gülben, F. Benleri güle benzeyen güzel kadın
Gülberk, F. Gülün yaprağı
Gülcan, F. Sevimli, gül gibi güzel kadın
Gülçin, F. Gül toplayan
Güldem, F. Gül mevsimi
Gülnaz, F. Gül gini nazlı
Gülfem, F. Küçük gül ağızlı
Gülizar, F. Al yanaklı
Gülriz, F. Gül serpen
Gülseren, F. Gül dağıtan
Gülsüm, A. Yanakları ve yüzü dolgun
Gülşen, F. Gül bahçesi
Güzide, F. Beğenilmiş, seçilmiş

H

Habib, A. Seven, sevgili dost, sevilen dost
Hakan, T. Eski Türk hükümdarlarına verilen ünvan.
Hakkı, A. Doğruluk ve insaf sahibi
Haldun, A. Sürekli olanlar
Halid, A.  Yaşından küçük görünen
Halil, A. Allah'ın dostu
Halim, A.Yumuşaklık gösterici, Allah'ın isimlerinden
Halis, A. Saf, hilesiz
Haluk, A. İyi huylu, insaniyetli, geçimli
Hamdi, A. Şükreden. Allah'ı sevmek ve övmek
Hami, A. Koruyan, sahip çıkan, gözeten
Hamîd,, A.Hamd edilen, övülen, Allah'ın isimlerinden
Hamza, A. Heybetli, aslan, azametli
Harun, A. Peygamber ismi.
Hâris, A. Bekçi, gözcü, kollayıcı
Hasan, A. Güzellik, iyilik, hoşluk
Hasbi, A. İsteyerek ve karşılık beklemeden yapılan
Hasib, Hesap görücü, Allah'ın isimlerinden
Haşim, A. Muhteşem, gösterişli, doğrulayan
Haşmet, A. Büyüklük, ihtişam, alçak gönüllülük
Hayati, A. Canlılık, önemli olan
Haydar, A. Arslan, Hz.Ali'nin (r.a.) lakabı
Hayreddin, A. Mübarek insan, dinde hayırlı olan
Hayri, A. İyiliksever, hayırsever
Hızır, A. Bir peygamber veya evliya ismi
Hidayet, A. Allah'ın ilhamı ile doğru yolu bulmak
Hikmet, A. Ahlaki söz, Eşyanın hakikatına vakıf olmak
Hulagü, A. Abbasi devletini yıkan İlhanlı hülkümdarı
Hud, A. Peygamber ismi, Çok saygı, hürmet, ululuk
Hulusi, A. Candan davranan, samimi
Hurşid, F. Güneş
Hüdai, A. Hidayete ermiş
Hüsameddin, A. Dinin keskin kılıcı
Hüseyin, A. Sevilen küçük çocuk
Hüsnü, A. Güzel, iyilik sahibi
Hüsrev, F. Padişah

Habibe, A. Sevgili, sevilen dost
Hacer, A. Kaya, taş. Hz.İsmail (a.s.)'ın annesi
Hafize, A. Kur'an-ı Kerimi ezbere bilen
Hale, A. Ay ve Güneş etrafında görünen ışıklı halka
Halide, A.Yaşından küçük görünen
Halime, A. İnsanı hoş tutan, yumuşak huylu
Hamide, F. Allah'a (c.c.) şükreden, hamdeden
Hamiyet, A. Fazilet, insanlık, vatanseverlik
Handan, F. Mutlu, güler yüzlü, sevimli
Hande, F. Gülüş, gülme
Hanife, A. Hanif olan tehvid inancına bağlı
Hasibe, A. Eli açık, cömert, asil, itibarlı kadın
Hatice, A. Erken doğan kız
Havin, K. Yaz mevsimi
Havva, A. Esmer kadın. Hz.Adem a.s.'ın eşi
Hayriye, A. İyilik sever, hayır sever
Hayrünissa, A. Kadınların hayırlısı
Hazal, A. Kuruyup, dökülen ağaç yaprakları
Hazan, F. Sonbahar
Hesna, A. Hanım kadın, güzel kadın
Hidayet, A. Allah'ın ilhamı ile doğru yolu bulmak
Hunde, A. Sessizlik
Huri, A. Cennet kızı
Huriye, A. Hurilere ait
Hurrem, F. Gözde, Güleryüzlü ferahlık veren
Hülya, A. Kuruntu, düşünme
Hümeyra, A. Beyaz tenli kadın
Peygamberimizin Hz.Ayşe annemize verdiği lakaptır.
Hüner, F. Beceriklik, marifet
Hüsna, A. Güzel, güzellik
Hüsniye, A. Çok güzel kadın
Hüveyda, F. Açık, apaçık belli olan

I

Ilgaz, T. Düşmana süvari hücumu
Iraz, T. Kahraman, yiğit
Itri, A. Koku satıcısı Iğıl, T. Sessiz, yavaş, sakin su akıntısı
Ilgın, T. Çit olarak kullanılan ağaçcık
Işıl, T. Canlı ve parlak, ışık gibi güzel oaln.
Itır, A. Güzel, hoş kokulu bir bitki

İ

İbrahim, A. Bir peygamber ismi
İdris,A. Bir peygamber ismi
İhsan, A. İyilik etme, cömertlik
İlbey, T. Eski Türklerde askeri ve idari vali
İlhami, A. Kalbine ilahi feyiz doğan
İlhan, T. Türk Moğol hükümdarlarının ünvanı
İlkay, T. Ayın ilk günlerinde doğan çocuk
İlyas, IB.. Sulara hükmeden. Bir peygamber ismi
İmran, A. Evine bağlı kalan.
İrfan, A. Tecrübe ve zekadan oluşan manevi olgunluk
İsa, A. Bir peygamber ismi
İshak, IB. Gülme. Bir peygamber ismi
İskender, F. Eski Makedonya kralı.
İsmail, A. Bir peygamber ismi
İsmet, A. Namuslu, temiz, günahsız
İsrafil, A. Dört büyük melekten biri
İzzet, A. Kiymet, değer, saygı, ikram

İclal, A. Kudretli, büyüklük
İdil, T. bit Oğuz boyu
İfakat, A. İyileşme, ayılma
İffet, T. Namusluluk, ahlak kurallarına bağlılık
İkbal, A. Talih açıklılığı
İkrime, A. Kerem sahibi
İlbike, T. Beyin hanımı, seçkin ve saygıdeğer kadın
İldem, T. Pişmanlık duyan
İlkbal, A. İlk doğan kız çocuğu
İncila, A. Parlaklık, ışık
İpek, T. Bir tür kumaş
İrem, A. Cennet bahçesi
İrmegân, F. Terbiye eden, mutluluk
İzem, A. Büyüklük, ululuk

J


Jale, F. Çiy, kırağı,su damlası
Jaledar, F. Üzerine çiy düşmüş
Jalenur, F. Çiy, kırağı, parlayan
Jengar, F. Göktaşı
Julide, F. Karışık, dağınık


K

Kaan, T. Eski Türk hükümdarlarının ünvanı, Kağan
Kabil, A. Hz.Adem'in oğullarından, ağabeyini öldürdü
Kadem, A. Ayak, adım
Kadir, A. Allah(c.c.) isimlerinden
Kadri, A. İtibarlı, değerli, mevkisi yüksek
Kahraman, F. Bahadır, cesur, yiğit
Kamber, A. Köle, dost
Kâmil, A. Kemale ermiş, olgun, bilgili, terbiyeli
Kâmuran, F. Arzusuna kavuşmuş, mutlu olmuş kimse
Kanber, A. Evin emektarı, büyüğü
Kâni, A. Dokunaklı iğneli konuşan
Kani, A. Kanaat eden, razı olan
Kartal, T. Büyük, yırtıcı kuş.
Karun, A. Zenginliğine güvenip kibirlenen
Kasım, A. Ayıran, bölen. Peygamberimizin oğlunun adı
Kâşif, A. Bilinmeyen bir yeri veya şeyi bulan
Kayra, Kayra eski Türk mitolojisinde 'tanrı' demektir. Kayra ismi caiz değildir ve çocuğa bu ismin konulması dinen uygun değildir.
Kâzım, A. Öfkesini yenen, kin tutmayan
Keleş, T. Yiğit, cesur, güzel, saçı dökülmüş,
Kemâl, A. Olgunluk, fazilet
Kemaleddin, A. Erdemli, bilge, dinde olgunluğa eren
Kenan, A. Hz.Nuh'un oğullarından, Filistin toprakları
Kerem, A. Şeref, asalet, cömert, hayırlı işler yapan
Kerim, A. A. Allah(c.c.) isimlerinden, çok cömert
Koray, T. Kamış gibi içi  boş şeyler, özü boş
Korcan, T. Şelale, çağlayan
Kürşad, F. Açılış merasimi, bir cins tavla oyunu

Kader, A. Alınyazısı
Kadife, A. Bir kumaş türü
Kadriye, A. Değerli. Kadir gecesi doğan kız çocuğu
Kafiye, A. Şiirde mısra sonunda ses uyumluluğu
Kamelya, A. Yaban gülü
Kâmile, A. Olgun, terbiyeli
Kârdide, F. İşbilir, uyanık, tecrübeli
Karmen, F. Parlak, kırmızı renk
Katre, A. Damla, damlayan şey
Kebire, A. Yetişkin kız çocuğu, yetişkin, ulu kadın
Kerime, A. Kız evlat, hoşgörü ehli, cömert
Keriman, A. Cömert
Kevser, A. Maddi ve manevi çokluk, üstünlük, hayırlılık
Keyyise, A. Akıllı, anlayışlı, ince zarif, kibar
Kezban, F. Evini ve kocasını yöneten kadın
Kısmet, A. Nasip, kazanç, kader talihi
Kibariye, A. Kibirli, şık, görgülü, terbiyeli
Kumru, F. Bir kuş
Kübra, A. Çok büyük, ulu, yüce

L

Levend, i. Denizci, yiğit, cüsseli
Lokman, A. Sure adı, nebi veya peygamber adı
Lut, A. Peygamber adı
Lütfi, A. Hoşluk, iyi davranış
Lütfullah, A. Allah'ın iyi hoş kıldığı kişi, Allah'ın lütfu Lâcerem, A. Elbette, öyledir, şüphesiz
Lale, F. Bir tür çiçek
Lalezar,F. Lale bahçesi
Lamia, A. Parlak, parıldayan
Lâne, F. Ev, yuva
Latife, A. Güzel, tuhaf, güldürücü söz.
Lebibe, A. Akıllı, anlayışlı
Leman, A. Parıltı, parlama
Lerzan, F. Titrek, ürkek
Letafet, A. Nezaket, güzellik
Leyla, A. Çok karanlık ve uzun gece
Lezza, A. Yakıcı ateş, cehennem
Lina, A. Hurma fidanı
Lütfiye, A.İyi davranış, eli açıklık

M

Macit, A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden. Cömert
Mahir, A. Hünerli, elinden iyi iş gelen
Mahmud, A. Övülmüş, övülmeye layık
Maksud, A. İstenilen, murat edilen
Malik, A. Sahip, elinde bulunduran
Malkoç, A. Akıncı ocağı reisi
Mansur, A. Allah'ın (c.c.) yardımı ile üstün gelen
Mazhar, A. Nail olmuş, kavuşmuş
Mecid, A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden. İkramı çok.
Mehmet, T.Peygamberimizin isminin Türkçe kullanılışı
Melih, A. Güzel, sevimli
Melik, A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden. Her şeyin hakimi
Melikşah, F. Büyük Selçuklu Hükümdarı
Memduh, A. Övülmüş, övülmeye değer.
Memluk, A. Köle
Menderes, Y. Akarsu yataklarının dolambaçlı kısmı
Meriç, T. Bir nehir ismi
Mert, F. Erkek sözünde duran
Mesud, A. Mutlu, bahtiyar
Mete, Büyük Türk Hun İmparatoru
Metin, A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden. Kuvvvetli
Mevlud, A. Yeni doğmuş bebek
Mikail, A. Dört büyük melekten biri
Mirac, A. Kandil gecesi
Mirkelam, F. Güzel konuşan
Mirsat, A. Gemi çapası
Muammer, A. Uzun ömür süren, talihli, kısmetli
Muhammed, A. P Çok methedilmiş
Muhammer, A. Mayalanmış
Muharrem, A. Aşure ayı, yasak edilmiş
Muhiddin, A. Dini ihya eden
Muhlis, A. Samimi, ihlas sahibi, inancı doğru
Muhsin, A. Bağışta iyilikte bulanan
Murat, A. Dilek, meram, arzu
Murtaza, A. Allah'ın (c.c.) razı olduğu kişi
Musa, A. Sudan gelme, peygamber ismi
Mustafa, A. Seçilmiş, temizlenmiş
Muttalib, A. İsteyen, talepte bulunan
Muzaffer, A. Zafer kazanmış
Müfid, A. İfade eden, manalı, anlatan
Müjdat, F. Müjde vermek
Mükerrem, A. Hürmet edilen, saygı değer
Mükremin, A. ağırlanmış, ikram olunmuş
Mümtaz, A. Ayrıcalıklı, imtiyazlı, seçkin
Münir, A. Parlak ışık verici
Müşfik, A. Sevecan, şefkatli, merhametli
Macide, A. İyi ahlaklı olan kişi
Mahbube, A. Sevgili, sevilen
Mahire, A. Becerikli kadın
Mahizar, F. İnleyen ay.
Mahlika, F. Ay yüzlü güzel
Mahmure, A. Süzgün dalgın bakışlı
Mahsune, A. Çevrilmiş, kuşatılmış, sarılmış
Maide, A. Ziyafet, üzerinde yemek bulunan sofra
Makbule, A. Kabul olunan, geçerli sayılan
Maksude, A. Arzu edilen
Manolya, FR, Bir çiçek
Mansure, A. Allah'ın (c.c.) yardımı ile üstün gelen
Maral, T. Dişi ceylan
Mebrure, A. Hayırlı, beğenilmiş, yararlı
Medide, A. Çok uzun süren
Mediha, A. Öğülmeye değer
Meftune, A. Kendinden geçmiş, hayran olmuş
Mehlika, F. Ay yüzlü güzel
Mehpare, F. Çok güzel ay parçası
Mehtab, F. Ay ışığı
Melahat, A. Güzellik, yüz güzelliği
Melda, A. Körpe, genç ve nazik
Meliha, A. Güzel, şirin.
Melike, A. Kadın hükümdar
Melodi, Y. Ezgi, nağme, ahenk
Meltem, T. Bir rüzgar
Meral, T. Dişi geyik, aslı maral'dır.
Merve, A. Mekke'de bir tepe adı
Meryem, IB. İbadete düşkün, hizmet eden
Mesrure, A. Sevinçli, şen memnun kadın
Mevhibe, A. Alllah (c.c.) vergisi, ihsan
Mihriban, F. Güleryüzlü, yumuşak huylu
Mualla, A. Şanı yüksek kişi
Muazzez, A. Kıymetli, değerli, şerefli
Muhsine, A. İyilikte bulunan, cömert, bağışlayan
Mukadder , A.  Alın yazısı,
Mutiye, A. İtaat eden
Müberra, A. Hata ve kötülükten beri
Mübeyyen, A. Meydana çıkarılan, açıklanan
Mücella, A. Parlak
Müesser, A. Tesir altında kalmış
Müfide, A. Sohbetinden yararlanılan, ifade eden
Müge, FR. Bir çiçek
Müjgan, F. Kirpikler
Mükrime, A. İkram eden
Münevver, A. Nurlu, alim.
Münibe, A. Allah'a (c.c.) yönelmiş,saf, içten
Mürevva, A. İyi düşünen, fikirleri isabetli
Müzeyyen, A. Süslü, süslenmiş, zinetlendirilmiş

N

Naci, A. Cennetlik, selamete eren
Nadi, A, Haykıran, çağıran
Nadir, A. Ender, seyrek bulunan
Nafi, A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden. Fayda sağlayan
Nafiz, A. Sözü geçen, tesirli, kendine itaat edilen
Nail, A. Ele geçiren, muradına eren
Naim, A. Yumuşak, nimetli yaşayış
Namık, A. Yazar,katip
Nami, F. Ünlü, tanınmış
Nâsır, A. İmdada yetişen, yardımcı
Naşid, A. Şiir yazan, söyleyen ve okuyan
Nazım, A. Dizi dizilen, düzenleyen, tanzim eden
Nazif, A. Şık giyimli, zarif, temiz
Nazmi, A. Sıraya koyma, tertipli, düzenli
Necat, A. Kurtuluş, selamet
Necati, A. Kurtulan, selamete eren
Necdet, A. Kahramanlık, yiğitlik
Necmeddin, A. Dinin yıldızı
Necmi, A. Yıldızla ilgili
Nedim, A. Sohbet arkadaşı
Nejad, F. Nesil, soy
Nesim, A. Hoş mülayim insan
Neşad, A. Sevinç, keyif
Neşet, A. Doğma meydana çıkma, kaynak olma
Nevzad, F. Yeni doğan erkek çocuk.
Neyzen, F. Ney çalan kişi
Nezihi, A. İncelikle ilgili, temiz
Nihat, F. Huy, tabiat, kişilik
Niyazi, F. Dua eden
Nizam, A. Dinin düzeni, sıra
Nizami, A. Usüle uygun
Nuh, A. Bir peygamber ismi
Numan, A. Gelincik, kan
Nureddin, A. Dinin ışığı
Nuri, A. Nurla ilgili
Nurullah, A. Allah'ın (c.c.) nuru
Nusret, A. Allah'ın (c.c.) yardımı
Nabia, A. Kaynayan yerden fışkıran, akan
Nabiye, A. Haber veren
Naciye, A. Cennetlik, selamete eren
Nadide, F. Çok değerli
Nadire, A. Eşi benzeri az bulunan
Nafia, A. Faydalı, şifalı, hayırlı
Nafize, A. Sözü geçen, tesirli, kendine itaat edilen
Nagehan, F. Birdenbire, ansızın
Nahide, F. Yeni yetişmiş kız
Naime, A. Nazlı büyütülmüş, zarif, güzel kadın
Nalan, F. İnleyen, sızlanan, ağlayan
Nazan, F. Naz eden, nazlı olan
Nazife, A. Zarif ve şık giyimli
Nebahat, A. Şeref sahibi, ünlü kadın
Nebile, A. Yüksek meziyet ve onur sahibi, akıllı, bilgili
Necibe, A. Soyu sopu temiz, ahlakı güzel, iyi huylu
Necla, A. Kız çocuk, soy, nesil
Necmiye, A. Kuran ehli
Nefise, A. Çok hoşa giden
Nergis, F. Bir tür süs bitkisi
Neriman, F. Yiğit, bahadır, kahraman
Nermin, F. yumuşak, kibar, nazik
Nesime, A. Alçak gönüllü insan
Nesrin, F. Yaban gülü 
Neşe, A. Mutluluk, sevinç
Nevin, F. Yepyeni
Nezafet, A. Temizlik, parlaklık
Nigar, F. Resim, nakış
Nihal, F. Sevgili, taze, ince ve düzgün vücudlu
Nilgün, F. Lacivert, çivit renginde
Nilüfer, F. Bir su bitkisi
Nimet, A. Yiyecek ve içecek gibi gerekli olan
Nupel, K. Yeni yaprak
Nur,  A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden. Aydınlatan
Nuran, A. Nurlu
Nurefşan, Nur saçan, etrafı nurlandıran
Nurulayn, Göz nuru
Nurinisa, A. Nurlu kadın
Nuriye, A. Nurlu
Nükhet, A. Müstehcen söz ve kelimeler, ağız kokusu


O

Ogün, T - Anımsanan, belirli bir günde doğan
Oğuz, T. Sağlam, gürbüz, güçlü delikanlı
Okan, T. Anlayışlı, Tanrı
Okay, T.1. Ok-ay. 2. Satürn gezegeni. 3. Beğenme.
Olca, Moğ. Ganimet
Olcay, Moğ. Bahtlı, talihli
Olgun, T. Bilgi, görgü ve hoşgörüsü gelişmiş insan.
Omay, T. Seçkin, seçilmiş.
Orbay, T. Or-bay. Ordu komutanı.
Orçun, T. Ardıllar, halefler
Orhan, T. Or-han. Şehrin yöneticisi, hâkimi.
Orkun, T. Çoban beyi.
Osman, A. Bir tür kuş ya da ejderha, 3.Halife
Ozan, T. Şiir yazan, şair.

Olgun, T. Bilgi, görgü ve hoşgörüsü gelişmiş insan.
Orkide, F. Değerli bir süs bitkisi
Oya, T. Tığ veya firkete ile yapılan ince dantel
Oylum, T. Çukur, oyuk

Ö

Ökmen, T. Akıllı, zeki, bilgili kimse
Ökten, T. Akıllı, bilgili, fazıl; kahraman, cesur.
Ömer, A . Hayat,yaşama,canlılık. İkinci halife.
Önder, T. Önde giden, yol gösteren, kılavuz.

Özden, T. Özle, öz varlıkla, gerçekle ilgili.
Özge, T.Cana yakın, sıcakkanlı
Özlem, T. Kavuşma arzusu, hasret.

P

Pehlivan, F. Güreşçi
Pertev, F.Işık, alev
Peyami, F. Bilgi toplayıcı
Piruz, F. Uğurlu, hayırlı
Polat, F. Kuvvet, güç
Poyraz, Y. Kuzeydoğudan esen soğuk  rüzgar. Pakize, F. Günahsız,lekesiz
Papatya, Y. Bir çiçek
Parla, T. Işık saç, parlak ol
Parule, F. Şakacı, latifeci
Pedme, F. Kısmet
Pelin, Y. Hekimlikte kullanılan bir bitki
Perihan, F. Büyücü, peri padişahı
Perran, F. Uçucu, uçan
Pervin, F. Bir yıldız
Pezire, F. Karşılama, karşılanış
Pınar, T. Suyun çıktığı yer
Pırnal, Y. Bir ağaç türü
Piraye, F. Takı, zinnet
Piruze, F. Mavi renkli değerli bir süsü taşı
Piyale, F. Kadeh
Pürçin, F. Çok düşünceli, öfkesi kabarmış
R

Radi, A. Rıza gösteren, kabul eden
Rafet, A. Acıma, merhamet etme, esirgeme
Rahim A. Allah'ın isimlerinden. Acıyıcı
Rahman A. Allah'ın isimlerinden.Nimet veren
Rahmi, A. Acımayla ilgili
Raif, A. Acıma ve merhameti olan
Ramiz, A. İşaretle konuşan
Ramazan, A. Oruç tutulan ay
Rasim, A. Resim yapan
Raşid, A. Hak yolunu kabul etmiş olan
Rauf, A. Allah'ın isimlerinden. Çok esirgeyen
Recai, A. İsteyen, rica eden, yalvaran.
Recep, A. Üç aylardan birincisi, gösterişli, heybetli
Refik, A. Arkadaş, yoldaş. Koca-eş.
Remzi, A. İşaretle, simgeyle ilgili,
Resul, A.  Elçi, Peygamber
Reşat, A. Hak yolunda ilerleme
Reşid, A. Allah'ın isimlerinden.Hayra delalet eden
Rıdvan, A. Cennetin kapıcısı olan büyük melek
Rıfkı, A.Yumuşak huylu
Rifat,  A.Yükseklik, yücelik
Ruhi, A. Ruhsal, ruhla ilgili.
Ruşen, F. Işıklı, aydın, parlak
Rüçhan, A.Üstünlük, üstün olma
Rükneddin, A. Dinin temel direği
Rüstem, F. Yiğit, kahraman
Rüştü, A. Doğru yolda olan

Rabia, A. Dördüncü, Satteki salisenin altmışta biri
Rafia, A. Kaldıran, yükselten, destek olan.
Rahime, A. Hafif sesli, lâtif sözlü kız
Rahşan, F. Parlak, parlayan.
Raika, A. Güzel, hoş.
Ramiye, A. Fırlatan, atan.
Rasime, A. Âdet, eskiden kalma âdet
Raşide, A. Akıllı; doğru yola giden.
Rayiha, A. Koku.
Raziye, A. Rıza gösteren, boyun eğen
Refia, A. Yüksek, yüce
Refika, A. Kadın, eş, kadın arkadaş.
Remziye, A. İşaret ile ilgili
Reyhan, A. Güzel kokulu bir süs bitkisi
Ruhsar, F. Yanak, yüz, çehre
Rukiye, A. Büyü, sihir, efsun
Rüçhan, A.Üstünlük, üstün olma

S

Sabahaddin, A. Dinin güzelliği.
Sabri, A. Sabırla ilgili
Sacit, A. Secde eden
Saadeddin, A. Dinin mutluluğu
Sadık, A.  İçten bağlı, doğru, gerçek dost
Sadi, A. Mutlulukla, uğurla ilgili,
Sadri, A. Göğüsle ilgili.
Sadun, A. Mübarek
Saffet, A. Saflık, temizlik.
Sait, A. İbadet etmiş, uğurlu
Salim, A. Sağ, salim, sağlıklı, korkusuz, kusursuz
Samet, A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden,muhtaç olunan
Sami, A. Yüksek, yüce.
Sancar, T. Kısa kama, saplar, batırır, yener.
Sargın, T. Candan, çekici, cazibeli, hevesli
Sedat, A. Doğruluk, hatasızlık
Sefa, A. Gönül rahatlığı, eğlence, zevk, neşe
Sefer, A. Yolculuk, savaş
Selahaddin, A. Dinine bağlı kimse
Selâmi, A. İyilik, barış ve rahatlıkla ilgili
Selçuk, T. Güzel konuşma yeteneği olan
Selim, A.Sağlam, kusursuz, doğru
Selman, A. Barış içinde bulunma, huzur
Semih, A.Cömert, eli açık, çok değerli
Serbülent, F.Başı yüksek, yüce
Sergen, T. Raf,  tepelerdeki düzlük yerler, yorgun
Serhat , F.Sınır, hudut.
Serkan, F+T, Ser-kan. Baş kan, soylu kan.
Sermet, A. Sürekli ve sonsuz olma
Sertaç, F.Baş tacı, çok sevilen, sayılan kimse.
Server, F. Baş, başkan, reis, ulu.
Seyfettin, A. Dinin kılıcı; dinin askeri
Seyfi, A. Kılıçla ilgili, askerliğe ait
Seyfullah, A. Allah'ın kılıcı
Simavi, F. Yüz, çehre, beniz ile ilgili
Sinan, A. Mızrak, süngü, sıkılgan, saklanacak yer
Suat, A. Mutlulukla, saadetle ilgili; mutlu
Suavi, A. Herkesin işine koşan, yardım eden
Sungur, T. Soğukkanlı, sakin kimse. 2. Akdoğan.
Süheyl, A. Güney yarımküresinde yer alan parlak yıldız
Süleyman, IB. Huzur, sükûn

Saadet, A. Mutluluk, bahtiyarlık.
Sabahat, A.Güzellik; yüz güzelliği.
Sabiha, A. Güzel, şirin, hoş.
Sabire, A. Dayanan, sabreden.
Sabriye, A. Sabırlı, dayanıklı
Sacide, A. Secde eden, alnını yere koyan
Safinaz, A + F. Çok nazlı, çok naz eden
Safire, A. İnce, güzel ses
Safiye, A. Seçilmiş.
Saime, A. Oruç tutan, oruçlu kadın
Saliha, A. Dinin buyruklarına uygun harekette bulunan.
Samiha, A. Cömert, eli açık
Saniye, A. İkinci.
Seda, A. Ses
Seden, T. Uyanık, tetikte, gözü açık olan
Seher, A.  Sabahın gün doğmadan önceki zamanı
Selcan, T. Sel-Can.Coşkun, taşkın yaradılışlı kimse.
Selda, T. Bir söğüt cinsi.
Selin, T. Bodur, sürekli yeşil kalan bir bitki
Selma, A. Barış içinde bulunma, huzur, güzel, hoş
Sema, A. Gökyüzü.
Semahat, A.Cömertlik, el açıklığı, iyilikseverlik
Semiha, A. Cömert, eli açık
Semiramis, IB. Babil Asma Bahçeleri kurduran  kraliçe
Semra, A. Esmer
Sena, A. Övme,
Senahan,(A, F) Sena okuyan, öven
Serap, A. Çölde uzaktan su gibi görünen ışık yanılması
Sernaz, F. Çok nazlı
Serpil, T. İyi geliş, büyü, güzelleş
Servinaz, F.Uzun boylu sevgili.
Sevda, A. Aşk, sevgi.
Sevim, T.  Bir kimseyi başkalarına sevdiren özellik.
Sevinç, T. Sevinmekten doğan coşku.
Sevtap, T. Sev-tap. Tapılacak kadar sevilen
Seyhan, A. Hz. Musa’nın mezarının bulunduğu şehir
Sezen, T. Duyan, hisseden, anlayan, sezgili
Sırma, T. Altın yaldızlı veya yaldızsız ince gümüş tel.
Sibel, T. Buğday başağı. Düşmemiş yağmur damlası.
Simge, T. İşaret, sembol.
Sinem, T. Gönlüm,yüreğim; çok sevdiğim
Suna, T. Bir tür yaban ördeği, boylu, güzel
Suzan, F. Yakan, yakıcı, yanan; ateşli, coşkulu
Süheyla, A. Yumuşak huylu, sakin
Sümeyre, A. Meyve çağlası. kıvrılmış yaprak
Süreyya, A. Ülker yıldızı


Ş

Şaban, A. Ramazandan önce gelen ay.
Şadan, F. Sevinçli
Şadi, F. Sevinç, memnunluk
Şakir, A. Şükreden, durumundan memnun olan
Şamil, A. İçine alan, kapsayan
Şarık, A.Parlak, parlayan
Şefik, A. Şefkatli, acıması olan, esirgeyici
Şehmuz, F. Şah, hükümdar soyundan gelen
Şehsuvar, F. Çok iyi at binici
Şekip, F, Sabır, tahammül
Şemseddin, A. Dinin güneşi
Şemsi, A. Güneşle ilgili, güneşe özgü
Şerafeddin, A. Dinlerin en şereflisi, en büyüğü.
Şeref, A. Büyüklük, ululuk, üstünlük
Şerif, A. Şerefli, kutsal, soylu, temiz
Şevket, A. Büyüklük, heybet
Şevki, A. Şevkle, neşeyle ilgili
Şinasi, F. Tanımak, bilmekle ilgili.
Şükrü, A. Şükretme, minnettarlıkla ilgili Şadan, F. Sevinçli
Şadıman, F. Sevinçli, neşeli
Şaheser, F. Üstün değerde
Şahika, A. Dağ tepesi, dağ doruğu, zirve
Şayeste, F. Yakışır, yaraşır, uygun
Şadiye, A. Memnunluk, sevinç, gönül ferahlığı
Şebnem, F. Çiy
Şefika, A. Şefkatli, sevecen
Şehnaz, F.Bir musiki makamı
Şekibe, A. Sabır, dayanıklılık, tahammül
Şelale, A. Çağlayan
Şermin, F. Utangaç, mahcup
Şeyda, F. Çılgın; çok tutkun, âşık
Şezre, A. Altın ve inci taneleri
Şirin, F. Tatlı, svimli, hoşa gidecek niteliklere sahip
Şirvan, F. Aslan barınağı
Şule, A. Alev, ateş alevi.
Şükran, A. İyilik bilme, gönül borcu, minnettarlık
Şükriye, A. İyilik bilme minnettarlıkla ilgili; iyilik bilen
Şükufe, F, Çiçek, çiçek  motiflerine dayalı süsleme sanatı


T

Tâbâver, F. Güç yetiren, dayanan
Taceddin, A. Dinin tacı.
Taha, A. Kur´an´ın 20. suresi
Tahir, A.Temiz, pak.
Tahsin, A. Beğenme, güzelleştirme
Talat, A. Yüz, çehre, güzellik
Talay, Moğ. Deniz, büyük nehir, çok
Talip, A. İsteyen, istekli, öğrenci.
Tanju, T.Türk hükümdarına Çinlilerce verilen şan.
Tanzer, T+F. Sarı altın renginde tan yeri.
Târık, A. Sabah yıldızı, venüs
Tarkan, T. Ayrıcalıklı, saygın kişi ,vezir
Tayfun, T. Şiddetli fırtına
Tayfur, A. Küçük bir kuş türü
Taylan, T. İnce, kibar, güzel, uzun ve düzgün boylu
Tayyar, A. Uçucu, uçan.
(:::), A .İyi, güzel, hoş, çok temiz
Tekin, T. Uyanık, tetikte,  şehzade, prens.
Teoman, T. Hun İmparatoru Mete´nin babası
Tevfik, A. Uygun düşürme, başarıya ulaştırma
Timur, T.  Demir, Türk Moğol İmparatoru
Toktamış, T.Bir yere yerleşmiş, oturmuş
Tolga, T. Savaşçıların başlarına giydikleri demir başlık
Tuğrul, T. Yırtıcı bir kuş. Selçuklu Devleti´nin kurucusu
Tuna,T. Çok, bol, gösterişli
Tunca, F. Tur-can. Genç, delikanlı.
Tunç, T. Bakır, çinko ve kalay alaşımı
Turan, T. Türklerin en eski yurtlarına verilen ad.
Turgay, T. Tarlalarda yuva yapan bir tür serçe
Turgut, T. Konut, oturulacak yer

Tâcser, F. Baştacı, muhterem kimse
Tahire, A. Temiz, pak.
Tahsine, A. Beğenme, güzelleştirme
Tâlibe, A. Mektepli kız
Tansu, T. Tan-su. Şafağın aydınlattığı su.
Târâ, F. Yıldız
Tauna, Cennet bahçesine düşen ilk yağmur damlası
Tayyibe, A. İyi, hoş, güzel
Tomris,T. Peçenek Türklerinden bir kadın kahraman
Tuba, A. Cennette bir ağaç
Tuğçe, T+F. Küçük tuğ.
Tuna, T. Çok, bol, gösterişli
Tünay, T. Tün-ay. Gece ve ay.
Türkân, T. Kraliçe, güzel kız
Tüzün, T. Yumuşak huylu sakin; soylu, asil.

U

Ubeydullah, A. Allah'ın kulu.
Ufuk, A.  Anlayış, kavrayış, görüş, düşünce gücü.
Uğur, T.İyilik, şans, talih, baht.
Ukab, A. Peygamberimizin Sancağı
Uluç, T. Selçukluların beylere verdiği ünvan.
Uluçkan, T. Bey soyundan gelen
Uluğ, T.Ulu, büyük, saygın
Ulvi, A. Yüksek, yüce
Umur, T. Saruhan beyi Aydın beyin oğlu, Muktedir.
Umut, T. Ümit etmek, beklemek, zannetmek
Urve, A. Aslan, kışın yeşil kalan ağaç
Utbe, A. Bir sahabi adı
Uygur, T. Uygar, medenî

Uğur, T.İyilik, şans, talih, baht. 
Ulviye, A. Yüksek, yüce.
Umran,  A. Uygarlık, ilerleme, refah ve mutluluk.
Utku, T. Ulaşılan mutlu sonuç, zafer


Ü

Ümit, F. Umut
Ünal, T. Ün-al. Adın duyulsun, tanın, ün kazan
Ünsal, T.Ün-sal. Adın duyulsun, ünlen
Üzeyir, A. Bir peygamber ismi Ülker, T. Boğa burcunda yedi yıldızdan oluşan takım
Ümit, F. Umut
Ümmühani, A. Hz.Ali'nin kızkardeşi
Ümüldan, A. Taze fidan, Genç, güzel, ince ve narin
Ünsal, T.Ün-sal. Adın duyulsun, ünlen
V

Vahap, A. Bağışlayan, ihsan eden
Vahdeddin, A. Dinin tekliği, birliği
Vahid, A. Tek ve eşşiz, Allah'ın isimlerinden
Vakkas, A. Okçu
Varol, T. Var-ol .Yaşa
Vedat, A. Sevgi, dostluk
Vehbi, A. Allah (c.c.)  vergisi olan
Veli, A. Müminlere dost, Allah'ın isimlerinden
Veysel, A. (Veyis) Yoksulluk, muhtaçlık
Volkan, Fr. Yanardağ
Vural, T. Vur-al

Vahide, A. Tek, bir, yalnız
Vasfiye, A. Nitelikli
Vedia, A.Saklanılması için bırakılan emanet
Venüs, L. Çoban Yıldızı
Vildan, A.Yeni doğmuş çocuklar, kullar, köleler
Vuslat, A. Sevgiliye kavuşma.

Y

Yafes, T. Nuh Peygamber'in üçüncü oğlu, Türklerin atası
Yahya, A. Bir peygamber adı, Canlı olan, yaşayan
Yakub, IB. Bir peygamber adı, İzleyen, takib eden.
Yalçın, T. Sarp, dik, yüksek, çıplak ve kaygan yer
Yaman, T. Cesur, güçlü
Yasin, A. Bir sure adı.
Yaser, A. Bolluk, bereket, varlık, zenginlik
Yavuz, T. Yaman, güçlü, Osmanlı Padişahı 1.Selim'in lakabı
Yekser, F. Tek başına, bir baştan bir başa aniden
Yekta, F. Tek, benzersiz, eşi olmayan
Yesari, A. Zenginlikle ilgili, sola ait
Yıldırım, T. Osmanlı Padişahı 1.Bayezid'in lakabı
Yunus, A. Bir peygamber adı
Yusuf, A. Bir peygamber adı
Yümni, A. Her işi sağ eli ile yapan, uğurlu
Yabende, F. Keşfeden, bulan
Yade, F. Hatıra, armağan
Yadigar, F. Bir kimseyi veya olayı hatırlatan nesne
Yahçe, F, Çiy
Yasemin, F. Bir çiçek adı
Yegane, F. Tek, bir tane, eşsiz
Yekdane, F. Eşi benzeri olmayan, tek
Yekdil, F. Gönüldaş
Yekpare, F. Tek parça
Yekruye, F. Güvenilir dost, iki yüzlü riyakar olmayan
Yelda, F. Uzun ve siyah
Yeliz, T. Yel gibi
Yeşim, T. Yeşil renkli eski Türklerce kutsal sayılan taş
Yonca, T. Bir yem bitkisi
Yümna, A. Sağ taraf
Yüsra, A. Sol taraf

Z

Zafer, A. Mücadele sonunda ele geçen
Zafir,  A . Zafer kazanan, üstün gelen.
Zakir,  A.  Zikreden
Zekai, A. Keskin zekalı, çabuk anlayışlı
Zekeriya, A. Bir peygamber adı
Zeki, A Zeka varlığını belirten, çabuk anlayışlı
Zeycan, F. Candan, cana yakın
Zeyd, A. Ziyadeleşmek, çoğalmak
Zeynel, A. Süslü, ziynetli
Zeynelabidin, A. İbadet edenlerin süsü
Zihni, A. Akıllı, düşünceli kimse
Ziya, A. Aydınlık, ışık, nur
Zübeyir, A. Akıl, yazılı küçük şey,
Zühtü, A. Takva ehli
Zülfi, A. Kılıcın kabzasına iliştirilen süsü
Zülkarneyn, A.Kur'an'da adı geçen nebi veya peygamber.
Zahide, A. Dinin emirlerini yapan yasaklarından kaçan
Zakire,  A.. Zikreden
Zaide, A. Artan, çoğalan,
Zarife, A. İnce ve nazik tavırlı, güzel şık.
Zehra, A. Nurani yüzlü
Zehre, A.  Çiçek.
Zehrevan, A. Kur'an'daki sure-i Bakara ile Sure-i Al-i İmran
Zekiye, A. Çabuk ve kolay kavrayan
Zeliha, A. Hızlı yürüyen, Züleyha
Zerefşan, F  Altın saçan, bir lale türü.
Zeren, T.  Anlayışlı, kavrayışlı, zeki, bir çiçek türü
Zerrin, F. Altına benzeyen
Zergül, F. Altın gibi değerli gül
Zernişan, F.  İşleme, süs.
Zerver, F.  Altın yaldızlı olan
Zevra, A. Dicle nehri
Zeycan, F. Candan, cana yakın.
Zeynep, A. Mücehver, değerli taş, süs, babasının süsü
Zinnur, F. Nurlu, ışıklı
Zübeyde A. Öz, asıl, cevher
Zühal, A. Bir gezegen adı
Zühdiye,  A. Her türlü zevke karşı koyarak kendini ibadete veren
Züheyr, A. Küçük çiçek
Zühre, A. Çoban yıldızı
Zülal, A. Hafif soğuk, tatlı su
Züleyha, A. Hızlı yürüyen, Zeliha
Zümra, A. Güzel, iyi ahlaklı, zeki, bilgili kadın
Zümrüt, A. Değerli bir süsü taşı
]]> Çocuk İsimleri

A

Abbâs, A.  Aslan, kahraman
Abdi, A.  İtaat eden
Abdulaziz, A. İzzet, kudret, şeref sahibi Allah'ın kulu
Abdulbaki, A.  Ezelden ebede varolan Allah'ın kulu
Abdulhamit, A. Hamd olunan Allah'ın kulu
Abdulkerim, A. Çok cömert olan Allah'ın kulu
Abdullah, A. Allah'ın kulu
Abdurrahman, A.Rahmet  sahibi Allah'ın kulu
Abidin, A. İbadet edenler, kulluk edenler
Abuzer, A. Altın suyu, altın suyu gibi parlak
Acahan, T. Amca, saygıdeğer, büyük
Acar,  T. Cesur, becerikli
Aclan, A. Hızlı, aceleci
Acun, T. Kainat, Dünya
Adal, T. Nam kazan, ün al
Adem, A. Allah'ın yarattığı ilk insan
Adil, A. Adaletli, dürüst davranan
Adnan, A. Cennetin yüksek yerlerine verilen ad
Affan, A. Haramdan uzak olan
Afşin, T. Türkistan da beylere verilen ünvan
Agah, F. Uyanık, basiret sahibi
Ahmed, A. Öğülmüş, hamd eden
Ahsen, A. Yakışıklı, güzel
Akalp, T. Dürüst ve yiğit insan
Akay, T. Tam ışıklı dolunay
Akbatun, T. Yiğit, cesur insan
Akbay, T. Saygıdeğer, varlıklı, temiz kişi
Akbuğ, T. Saçı sakalı savaşlarda ağarmış
Akbulut, T. Uğurlu olduğuna inanılan beyaz bulut
Akcan, T. İyi kalpli, samimiyetine inanılan
Akcebe, T. Beyaz zırh giyen
Akel, T. Eli temiz, güvenilir
Akgün, T. Herkesin sevindiği zaman
Akhan, T. Soyu temiz sevilen adil hakan
Akhun,  T.Güney Hun Devleti
Akın, T. Düşmanı istila hareketi
Akif, A. Dünyaya kiymet vermeyen
Akman, T. Güzel iffetli, temiz kimse
Akna, A. Kanaatkâr
Aktekin, T. İtibarlı, ahlakı temiz, yiğit kişi
Aktolga, T.Uğurlu savaş başlığı
Aktuğ, T. beyaz tuğ
Alaaddin, A. Din büyüğü
Algan, T. Fetheden, alan
Ali, A. Büyük, şerfli
Alican, A. F. Cana yakın, sıcakkanlı
Alişan, A. Şan ve şerefli
Alp, T. Cesur, kahraman
Alparslan, T. Aslan gibi güçlü
Alpay, T. Kahraman, yiğit
Alper, T. Cesur erkek
Alpertunga, T. Sakaların son hükümdarı
Altan, T. Tatar hanlarına verilen ünvan
Altay, T. Orta Asya'da sıra dağlar
Altuğ, T. Kırmızı tuğ
Aras, A. Yorgun, bitkin
Arda, T. Nişan almak için dikilen değnek, çelik kalem
Arif, A.Çok bilgili anlayışlı, ileri görüşlü
Arslan, T. Hayvanların kralı
Artaç, T. Dost, aynı meslekte olan
Artan, T. Fazlalık, üstünlük
Artuk, T. Artuk beyliğini kuran bir Selçuklu komutanı
Asaf, A. Vezir, Hz. Süleymanın  ünlü veziri Asaf bin Berhiya
Asım, A. Günah işlemeyen
Ata, T. Babadan önceki  büyükler
Atakan, T. Korkusuz
Atalay, T.  Ünlü kimse
Atilla, T. Harpçi, fetheden, bir Türk hakanı
Avni, A. Yardım eden, yardım gören.
Aybars,T. Hun hakanı Attila'nın amcası.
Aydın,T. Işıklı, parlak, okumuş, kültürlü kişi
Ayhan, T Oğuz Han'ın ikinci oğlu.
Aykut, T. Ödül, mükafat, mübarek kutlu ay.
Aytaç, T. Başa takılan aya benzer taç.
Ayvaz, A. Ermeni uşak
Azmi, A. Azimli, güçlü
Aziz, A.Her şeye galip. Allah'ın isimlerinden


Abakay, T. Sibirya Türk kadınlarının ünvanı
Abidan, F, İbadet edenler, kulluk edenler
Abu, F. Nilüfer çiçeği
Abudane, F. Takdir edilmiş rızık
Abutab, F. Güzellik, parlaklık, letafet
Acel, A. Çok aceleci
Acla, A. Aceleci, eli çabuk
Acunbike, T. Dünya güzeli hanım.
Açalya, Y. Çiçekleri kokmayan bir bitki
Açılay, T, Ayın bulttan çıkışı
Adalet,  A. Dengeli davranma, hakka riayet
Adeviye, A. İyilik, yardımseverlik
Adile, A. Adalete uygun iş yapan
Adniye, A. Cennetlik
Afet, A. Çok güzel kadın, büyük bela
Afife, A. İffet sahibi namuslu temiz kadın
Afitab, F. Güzel yüzlü kadın
Ağbet, T. Yüzü nurlu
Ağniya, A. Gözü ve gönlü tok olanlar, manevi zenginliğe sahip
Ahilla, A. Sadık halis ve candan dostlar
Ahire, A. Sonuncu
Ahsen, A. Çok güzel
Ahter, F. Yıldız, baht, talih
Ahteran, F. Yıldızlar
Ahu, A. Ceylan, ceylan gözlü güzel kadın
Ahzan, A. Yeşil
Ajda, F. Düz olmayan, delik, deşik
Akay, T. Tam ışıklı dolunay
Akbegüm, T. Hayırlı, uğurlu kadın
Akel, T. Eli uğurlu, bereketli.
Akile, A. Diyet ödeyen
Akife, A.  Çok ibadet eden
Akmer, A. Ay gibi yüz aydınlık.
Aksu, T. Berrak,temiz su
Alesta, İ. Hazır durumda,  tetikte
Alev, T . Ateşin dili
Aliye, A. Yüksek, tepe
Amade, F. Hazı, emir bekleyen
Anber, A. Güzel koku
Anise, A. Cana yakın
Arca, A. Namuslu, temiz
Arife, A. Çok bilgili anlayışlı, ileri görüşlü
Armağan,  F. Hediye
Arzu, F. İstek, heves.
Arzuman, E.T. Şiddetli istek
Asel, A. Bal
Asena, T. Dişi kurt
Asfiya, A.  Her türlü kötülükten arınmış, ermiş
Asiye, A. Hastabakıcı, hüzünlü, kederli
Aslı, A. Soy, başlangıç
Asude, F. Huzurlu, sakin, sessiz
Asuman, F.  Gök, sema
Asya, Y. Kıta ismi
Atifet, A. İyilik, karşılık beklemeden duyulan sevgi
Avniye, A. Yardımcı, Osmanlı'da asker yağmurluğu
Aybike, T. Yüzü ay gibi kadın
Aycan, T. Aya benzer sevimli
Ayça, T. Ay gibi
Aydan, T. Ay parçası
Ayfer,  T. F.  Ay ışığı
Ayla, T.  Hale, Ay'ın etrafındaki beyaz ışık çemberi.
Aylin, T. Ayın parçası olan
Aynur, T. A. Ay gibi ışıklı, nurlu
Aynüssafa, A. Çiçekleri eczacılıkta kullanılan bir bitki
Aypare, T. F. Ay parçası
Aysel, T.  Ay gibi parlak güzel
Aysu, T. su gibi duru, ay gibi nurlu.
Aysun, T. Ay gibi güzel
Ayşe, A. Sıkıntısız rahat yaşayan
Ayşegül, A. Gül gibi hoşa fiden, gönül ferahlatan
Ayşen, T. Şen, neşeli gülen
Ayşenur, A. Nurlu kadın
Ayten, T. Teni beyaz lekesiz olan
Azade, A. Hür, serbest
Azer, F. Ateş
Azize, A. (Hristiyanlıkta) Ermiş kadın.
Azlal, A. Gölgeler
Azra,  A. Bakire, kız, kız oğlan kız (Hz.Meryem için kullanılır)
Azze, A. Aziz, olsun anlamında, dua da geçer

B

Babür, A. Kaplan
Bahadır,  T. Kahraman, yiğit
Bahaeddin, A. Dinin güzelliği
Bahri, A. Denize ait, deniz ördeği
Bahtiyar, F. Mutlu, mesut.
Baki, A. Allah'ın isimlerinden,Varlığının sonu olmayan
Balamir,  T. Gürbüz iri yapılı
Balkan, T. Sık ormanlık, sıradağlar
Bani, A. Kuran, kurucui tesis eden kimse
Barak, T. Ağaçlara saran büyük asma.
Baran, F. Yağmur
Barbaros, İ. Kızıl sakallı.
Barış, T. İki yanın uzlaşması, anlaşması
Barkın,  T. Gezgin
Barlas, T. Kahraman, yürekli, savaşçı, bir türk boyu
Bartu, T. Eski bir Türk kağanı
Basri, A. Basra ahalisinden
Battal,  A. Hantal, çok büyük. Yürekli, cesur
Batur, T. Yiğit, kahraman,
Baybora, T. Büyük fırtına
Bayhan, T. Zengin, cömert, güçlü hükümdar
Bayram, E.T. Toplu halde sevinilen gün
Bedir, A. Ayın ondördü dolunay
Bedreddin, A. Dinin aydınlığı
Bedri, A. Dolunay gibi güzel, dolu altın kesesi
Behçet, A. Güleryüzlülük, sevinçli olma.
Behlül, A. Hayırlı işlere koşan, cömert
Behram, F. İran mitelojisinde bir melek ismi, Merih gezegeni
Bekir, A. Yeni doğmuş olan, erken kalkan
Beldar, F. Askeri harekatta yolları açıp düzelten kimse
Bera, A.  Fazilet, olgunluk
Berat, A. Müsaade, izin, Berat Gecesi
Berk, E.T. Sağlam, kuvvetli
Berkant, T. Bozulmaz, sağlam yemin
Berke, T. Kama, hançer
Berksu, T. Kaynağı kurumayan soğuk su.
Berter, F. En yüksek
Besim, A. Güler yüzlü
Beşir, A. Müjdeleyici
Bilal, A. Islak, ıslatan. İlk müezzin Bilal-i Habeşi
Binali, A. Ali'nin oğlu
Birol, T.  Tek ol
Bora, İ. Ansızın çıkan şiddetli rüzgar
Boran, İ. Rüzgar,şimşek ve yağmurlı bozuk hava
Buğra, E.T. Erkek deve, erkek turna
Buhari, A. Buharalı
Bumin, T. Göktürk hakanı
Burak, Peygamberimizin binitinin ismi
Burhan, A. Delil, ispat
Burhaneddin, A. Dinin delili
Bülent, F. Yüksek, yüce
Bünyamin, A. Yakup A.S.'ın küçük oğlu
Bürkan, A. Yanardağ, volkan Bahar, F. Bir mevsim
Bahire, A. Apaçık, besbelli
Bahriye, A. Deniz kuvvetleri
Bahter, F. Güneşin battığı taraf, batı
Bahtıser, F. Şanslı
Banu, F. Soylu ve asil kadınlara verilen ünvan
Barçın, T. Bir cins ipekli kumaş
Başak, T. Hububatın tanelerini taşıyan uç kısmı.
Bedia, A. Yeni ve görülmedik güzel şey
Bedihe, A. Hazırcevaplılık
Bedriye, A. Ay gibi güzel, nurlu kadın
Begim, T. Kibar hanımefendi
Begüm, ?. Hint prenseslerine verilen ünvan
Beha, A. Güzellik, zerafet
Behice, A. Şen, şakrak, güzel kadın
Behiye, A. Parlak, ince, alımlı kadın.
Behre, A. Kısmet, nasip, pay, hisse
Behredar, F, Nasipli, nasiplenmiş
Bekriye,  A. İlk kız çocuğu, her şeyin evveli
Belemir, A. Peygamber çiçeği
Belen, T. Dağ geçidi
Belgin, T. Alamet, nişan
Belinay, Ayın göl yüzeyine yansıması
Beliz,  Mucize ve işaret.
Belkıs, A. Süleyman a.s.'ın eşi. Saba Melikesi
Bengi, E.T. Sonu olmayan, ebedi
Bengisu, T. Abıhayat, içenin ölmediğine inanılan su
Bengü, T. Başlangıçı ve sonu olmayan
Berca, F. Uygun, yerinde, münasip
Berceste, F. Seçilmiş, güzel
Bercis, F. Müşteri Yıldızı
Berçin, F. Toplayıcı
Beren, Tanınmış; güçlü kuvvetli. 2. Akıllı 3.Kadife Kumaş
Berfin, F. Kardan, karla kaplı
Beria, A. Güzellik ve olgunluğu ile dikkati çeken
Beril, Y. Mücehvercilikte kullanılıan zümrüt ve zebercet
Berna, F. Genç, yiğit, delikanlı
Berra, A. Özü sözü  doğru, hayırsever, cömert kadın.
Berrin, F. Ulu, yüksek.
Berru, İyilik eden, sözünü yerine getiren
Besime, A. Güleryüzlü, şen kadın
Betül, A. Kendini Allah'a adamış kadın
Beyda, A. Çöl, sahra
Beyhan, A. Sır tutmaz, bildiğini söyleyen
Beyza, A. Çok beyaz, günahsız
Bihter, F. Çok iyi
Billur, A. Duru, berrak, tertemiz, cam kristal
Binnaz, F. Allah'a çok yalvaran kadın.
Birce, T. Bir tanecik, biricik
Birsen, T. Bir tek sen.
Buğlem, Cenneti müjdeleyen melek
Buket,  F. Çiçek demeti
Burcu, T. Hoşa giden koku
Burçak, T. Baklagillerden bir bitki
Burçe, Küçük takım yıldız
Burçin, T. Dişi geyik
Buse, F. Öpücük
Bute, F. Kuyumcuların altın ve gümüş erittiği kap
Bürde, A. Gece üste örtülen, gündüz giyilen bir elbise
Bürke, T. Martı, Göl
Büşra, A. Müjde

C


Cabir, A. Zor kullanan, kırıkçı, çıkıkçı
Cafer, A. Dere, çay.
Cahit, A. Gayretli, çalışan. Cihad eden
Can, F. Ruh. Cesedin diriliğini sağlayan öz.
Canip, A. Yabancı, garip
Cavit, F. Devamlı, sonsuz
Celal, A. Yücelik, büyüklük, ululuk, öfke, kızgınlık
Celaleddin, A. Din için öfkelenme
Celil, A. Ululuk ve büyüklük sahibi, Allah'ın isimlerinden
Cem, A. Topluluk, kalabalık
Cemal, A. Yüz, yüz güzelliği
Cemaleddin, Dinin nuru, yüzü.
Cemil, A. Erkeğin güzel, hoş olanı.
Cenap, A. Şerefli, hürmetli
Cengiz, T. Türk Moğol Hanı, Güçlü, kuvvetli
Cenk, F. Savaş
Cevad, A. Cömert, bağışlayan
Cevdet, A. Olgunluk, güzellik
Ceyhun, T. Tevrata göre Cennetteki dört ırmaktan biri
Cezmi, A. Sözünden dönmez, kararlı.
Cihad, A. Din uğruna savaşmak.
Cihan, F. Dünya
Cihangir, F, Dünyaya hükmeden
Cumali, A. Cuma günü doğan çocuk
Cumhur, A. Millet, halk.
Cüneyt, A. Genç savaşçı


Cahide, A. Çalışan, gayret eden
Canan, F. Sevgili, sevilen kadın
Candan, F. Davranışlarında yakınlık olan samimi
Cannisar, F. Canını feda eden.
Cansın, T. Candan ayırt edilmez
Cavidan, F. Devamlı, ebedi, kalıcı olan
Celile, A. Mertebesi yüksek olan kadın
Cemile, A. Güzel, cilveli, gözalıcı
Ceren, T. Ceylan
Ceyda, A. Boynu uzun güzel
Ceylan, T. Güzel gözlü geyik cinsi bir hayvan
Ceylin, A. Cennete açılan kapı
Cüveyriye, A. Kadıncık, kızcağız ,  Peygamberimizin Berre isimli hanımına verdiği isim

Ç
Çağatay, (?)  Cengiz Han'ın ikinci oğlu
Çağlar, T. Çağlayan
Çağrı, T. Selçuklu komutanı. Çakır gözlü, seslenme
Çetin, T. Sert, inatçı, erişilmez.


Çağla, T. Henüz olgunlaşmamış meyve
Çağlayan, T. Şelale
Çeşminaz, F. Nazlı nazlı bakan göz, güzel gözlü sevgili
Çiğdem, T. Bir çiçek.
Çolpan, E.T. Çoban yıldızı

D
Dağhan, T. Oğuz Han'ın beşinci oğlu
Dalokay, T. Herkesin beğendiği, hoşa giden
Danişmend, F. Akıl danışılan. Bir Selçuklu komutanı.
Davud, IB.  Peygamber ismi
Derviş, F. Kendisini Allah'a ibadete vermiş
Devlet, A. Talih, büyük rütbe
Devran, A. Kader, talih, Dünya
Dilaver,  F. Cesur, yiğit, yürekli
Dilhan, F. Samimi, içten konuşan
Dilmaç, T. Tercüman
Dinç, T. Sağlıklı, güçlü, kuvvetli
Doğan, T. Yırtıcı bir kuş
Durmuş, T. Çoçuk yaşasın diye verilen isim
Dursun, T.Çoçuk yaşasın diye verilen isim
Dündar, F. İnci, sevgili Damla, T. Sıvıdan ayrılıp düşen parça
Defne, Y. Bir bitki.
Demet, Y. Bir araya getirilip bağlanmış deste
Deniz, T. Büyük su kütlesi
Derya, F. Deniz
Diba, F. Atlas, alaca renkli  ipek kumaş
Didar, F. Güzel görünümlü kadın
Dicle, T. Bir nehir ismi
Didem, F. Gözüm
Dilara, F. Gönül okşayan
Dildade, F. Sevdalı
Dilek, T. Arzu
Dilruba, F. Gönül alan
Dilşad, F. Gönlü şen, sevinçli
Dudu, Tatlı dilli, yaşlı Ermeni kadını
Duhter, F. Kız çocuğu
Dürdane, F. Sevgili, İnci tanesi
Dürefşan, F. İnci gibi söz söyleyen
Dürre, A. İnci Tanesi
Dürriye, A. İnci gibi parlak

E

Edib, A. Edebiyatla uğraşan.
Ediz, T. Dağların tepesi, doruk.
Efekan, T. Efe soyundan gelen
Ekmel, A. Mükemmel olan, en kamil
Ekrem, A. Çok şeref sahibi
Emin, A. Korkusuz kimse
Emrah, F. Erzurum ve Ercişli şairlerin adı
Emre, T. Hak aşığı
Ender, T. Seyrek bulunan
Enes, A. İnsan
Engin, T. Açık deniz, alçak ve çukur yer
Enis, A. Dost, sevgili
Enver, A. Çok parlak, daha nurlu
Eray, T. İlk ay
Erbek, T. Yiğit, cesur
Ercan, T. Korkusuz kişi
Ercüment, F. Haysiyetli, seçkin, saygın, şerefli
Erdal, T. Erken yeşeren dal
Erdem, T. Fazilet, liyakat
Erdinç, T. Kuvvetli erkek
Erdoğan, T. Erken doğan erkek çocuğu
Eren, T.  Ermiş
Ergün, T. Uysal kişi, Sulu saf kar, iyi koşan at
Erhan, T. Adil iyi hükümdar
Erkan, T. Yiğit, soylu
Erman, T. Pişman olma, istek
Erol, T. Yiğit erkek ol, sözünde dur
Ersan, T. Adıyla, sanıyla ünlenmiş kişi
Ertan, T. İlk tan ağarması
Ertuğrul, T. Temiz yürekli doğru erkek.
Esad, A. Çok hayırlı, çok mutlu
Eser, A. Tesir, etki, gitmiş veya geçmişten izler
Eşref, A. Şerefli, aziz
Ethem, A. Karayağız
Eymen, A. Daha uğurlu, çok talihli, hayırlı, sağ yandaki
Eyüp, Kur'an da adı geçen Sabır timsali bir Peygamber
Ebhar, A. Denizler
Ebrar, A. İyi huylu,doğru, dürüst
Ebru, F. Kaş, bir süsleme sanatı
Ece, T. Güzel kadın, kraliçe, ana
Ecem, T, Kraliçem, büyüğüm, anam
Ecmel, A. Çok güzel, şık
Eda, A. Cilve, naz
Efnan, A. Cennetteki çeşitli güzellikler
Ela, A. Göz rengi
Elçin, T. Demet, Ağustos böceği
Elfida, A. Feda etme
Elif, A. Dost, İslami alfabenin ilk harfi
Elmas, A. Bir mücehver
Emel, A. Gerçekleştirilmesi zamana bağlı istek
Emine, A. Emin. Korku ve endişesi olmayan
Emire, A. Kadın hükümdar
Emriye, A. Emire ait
Enise, A. Cana yakın, dost
Eribe, A. Olgun, anlayışlı
Erma, A. Cilveli, çok güzel
Esen, T. Sağlam, sağlıklı
Eser, A. İz, işaret, yapıt
Esin, T. İlham
Eslim, A. Teslimiyet, Allah'a teslim olan
Esma, A. Adlar, işitme,
Esra, A. Hızlı, çabuk, esirler
Ezgi, T. Kulağa hoş gelen ses veya söz dizgisi


F

Fadıl, A. Erdemli, faziletli
Fahreddin, A. Dinin övdüğü, seçkin
Fahri, A. Karşılık beklemeden yapılan iş
Faik, A. Manevi olarak üstün, seçkin
Faruk, A. Doğruyu yanlıştan ayıran
Fatih, A. Fetheden
Fazlı, A. Erdemli, iyiliksever
Fecri, A. Tan yeri ağarması
Ferdi, A. Özel, şahsi
Ferhad, A. Rahatlık, sevinç
Feridun, A. Kıymetli cevher, sekizinci gök
Ferit, A. Avcı kuş, katılaşmış şey
Ferruh, F. Aydın insan, nur yüzlü
Fethi, A. Fetihle ilgili
Fethullah, Allah'ın fetih kısmet ettiği, dinin açılması
Fevzi, A. Zafer kazanan
Feyiz, A. Nimet, ihsan, bereket
Feyzullah, A. Allah'ın bereketi, bolluğu, ilim verdiği
Feyyaz, A. Çok feyizli, bolluk bereket veren
Fırat, A. Tatlı su, bir nehir ismi
Fikret, A. Murat, maksat, idrak, düşünme
Fuad, A. Gönül, yürek

Fahriyye, A. Öğünülen kadın
Fatma, A. Peygamberimizin (s.a.v) kızı
Fazilet, A. Güzel huy, manevi kuvvet
Fehime, A. Akıllı, anlayışlı
Ferahna, A. F. Bolluk, genişlik
Feray, F. T. Süs, parlak ay
Ferda, F. Yarın, öbür dünya
Feride, A. Gururlu, kibirli
Feriha, A. Sevinçli, rahat
Ferzan, F. Emsallerinden ileri
Fethiye, A. Fethe ait.
Fevziye, A. Kurtuluşa eren
Feyza, A. İlim, irfan, çokluk, bolluk
Figen, F. Yıkıcı, atıcı
Fikriye, Düşünceli, fikre bağlı
Firdevs, A. Cennet bahçesi
Firuze, F. Değerli bir taş
Fitnat, A. Zihin açıklığı, çabuk kavrayan anlayışlı olan
Fulya, İ. Bir çiçek
Funda, T. Küçük ağaçcık
Füruzan, F. Parlak, parlayan
Füsun, A. Büyü, büyüleyici

G

Gaffar, A. Günahları affedici,Allah'ın isimlerinden
Gafur , A.Bağışlayıcı, örten,  Allah'ın isimlerinden
Gani  , A. Çok zengin, Allah'ın isimlerinden
Gazanfer, A. Aslan, yiğit, korkusuz
Gediz, T. Su birikintisi
Gevheri, F. Pırlanta gibi, cevher kimse
Gıyaseddin, A. Dinin yayılmasında yardımcı olan
Giray, T. Kudretli, Kırım Hanları sülalesinin adı
Gökmen, T. Mavi gözlü  ve sarışın
Göktürk, T. Tarihte adı Türk olan ilk devlet
Görkem, T. İhtişam, gösteriş, heybet
Gültekin, T. Bilge Kağanın ağabeyi, güvenilir, faydalı
Günhan, T. Mete Han'ın birinci oğlu
Gürhan, T. Han, hükümdar
Güvenç, T. Kendine itimat, güvenme Gamze, A.. Çene ve yanaktaki çukurluk
Gaye, A. Maksat, hedef
Gizem, T. Aklın erişemdediği açıklanamıyan, sır.
Gonca, F. Tomurcuk, henüz açmamış gül
Gökçe, T. Mavimsi, Azerbaycan'da bir gölün adı.
Gönül, T. Kalpde var sayılan duygu kaynağı
Gül, F. Peygamberimizin (s.a.v.) sevdiğiçiçek
Gülbanu, F. Gül gibi güzel hanım
Gülben, F. Benleri güle benzeyen güzel kadın
Gülberk, F. Gülün yaprağı
Gülcan, F. Sevimli, gül gibi güzel kadın
Gülçin, F. Gül toplayan
Güldem, F. Gül mevsimi
Gülnaz, F. Gül gini nazlı
Gülfem, F. Küçük gül ağızlı
Gülizar, F. Al yanaklı
Gülriz, F. Gül serpen
Gülseren, F. Gül dağıtan
Gülsüm, A. Yanakları ve yüzü dolgun
Gülşen, F. Gül bahçesi
Güzide, F. Beğenilmiş, seçilmiş

H

Habib, A. Seven, sevgili dost, sevilen dost
Hakan, T. Eski Türk hükümdarlarına verilen ünvan.
Hakkı, A. Doğruluk ve insaf sahibi
Haldun, A. Sürekli olanlar
Halid, A.  Yaşından küçük görünen
Halil, A. Allah'ın dostu
Halim, A.Yumuşaklık gösterici, Allah'ın isimlerinden
Halis, A. Saf, hilesiz
Haluk, A. İyi huylu, insaniyetli, geçimli
Hamdi, A. Şükreden. Allah'ı sevmek ve övmek
Hami, A. Koruyan, sahip çıkan, gözeten
Hamîd,, A.Hamd edilen, övülen, Allah'ın isimlerinden
Hamza, A. Heybetli, aslan, azametli
Harun, A. Peygamber ismi.
Hâris, A. Bekçi, gözcü, kollayıcı
Hasan, A. Güzellik, iyilik, hoşluk
Hasbi, A. İsteyerek ve karşılık beklemeden yapılan
Hasib, Hesap görücü, Allah'ın isimlerinden
Haşim, A. Muhteşem, gösterişli, doğrulayan
Haşmet, A. Büyüklük, ihtişam, alçak gönüllülük
Hayati, A. Canlılık, önemli olan
Haydar, A. Arslan, Hz.Ali'nin (r.a.) lakabı
Hayreddin, A. Mübarek insan, dinde hayırlı olan
Hayri, A. İyiliksever, hayırsever
Hızır, A. Bir peygamber veya evliya ismi
Hidayet, A. Allah'ın ilhamı ile doğru yolu bulmak
Hikmet, A. Ahlaki söz, Eşyanın hakikatına vakıf olmak
Hulagü, A. Abbasi devletini yıkan İlhanlı hülkümdarı
Hud, A. Peygamber ismi, Çok saygı, hürmet, ululuk
Hulusi, A. Candan davranan, samimi
Hurşid, F. Güneş
Hüdai, A. Hidayete ermiş
Hüsameddin, A. Dinin keskin kılıcı
Hüseyin, A. Sevilen küçük çocuk
Hüsnü, A. Güzel, iyilik sahibi
Hüsrev, F. Padişah

Habibe, A. Sevgili, sevilen dost
Hacer, A. Kaya, taş. Hz.İsmail (a.s.)'ın annesi
Hafize, A. Kur'an-ı Kerimi ezbere bilen
Hale, A. Ay ve Güneş etrafında görünen ışıklı halka
Halide, A.Yaşından küçük görünen
Halime, A. İnsanı hoş tutan, yumuşak huylu
Hamide, F. Allah'a (c.c.) şükreden, hamdeden
Hamiyet, A. Fazilet, insanlık, vatanseverlik
Handan, F. Mutlu, güler yüzlü, sevimli
Hande, F. Gülüş, gülme
Hanife, A. Hanif olan tehvid inancına bağlı
Hasibe, A. Eli açık, cömert, asil, itibarlı kadın
Hatice, A. Erken doğan kız
Havin, K. Yaz mevsimi
Havva, A. Esmer kadın. Hz.Adem a.s.'ın eşi
Hayriye, A. İyilik sever, hayır sever
Hayrünissa, A. Kadınların hayırlısı
Hazal, A. Kuruyup, dökülen ağaç yaprakları
Hazan, F. Sonbahar
Hesna, A. Hanım kadın, güzel kadın
Hidayet, A. Allah'ın ilhamı ile doğru yolu bulmak
Hunde, A. Sessizlik
Huri, A. Cennet kızı
Huriye, A. Hurilere ait
Hurrem, F. Gözde, Güleryüzlü ferahlık veren
Hülya, A. Kuruntu, düşünme
Hümeyra, A. Beyaz tenli kadın
Peygamberimizin Hz.Ayşe annemize verdiği lakaptır.
Hüner, F. Beceriklik, marifet
Hüsna, A. Güzel, güzellik
Hüsniye, A. Çok güzel kadın
Hüveyda, F. Açık, apaçık belli olan

I

Ilgaz, T. Düşmana süvari hücumu
Iraz, T. Kahraman, yiğit
Itri, A. Koku satıcısı Iğıl, T. Sessiz, yavaş, sakin su akıntısı
Ilgın, T. Çit olarak kullanılan ağaçcık
Işıl, T. Canlı ve parlak, ışık gibi güzel oaln.
Itır, A. Güzel, hoş kokulu bir bitki

İ

İbrahim, A. Bir peygamber ismi
İdris,A. Bir peygamber ismi
İhsan, A. İyilik etme, cömertlik
İlbey, T. Eski Türklerde askeri ve idari vali
İlhami, A. Kalbine ilahi feyiz doğan
İlhan, T. Türk Moğol hükümdarlarının ünvanı
İlkay, T. Ayın ilk günlerinde doğan çocuk
İlyas, IB.. Sulara hükmeden. Bir peygamber ismi
İmran, A. Evine bağlı kalan.
İrfan, A. Tecrübe ve zekadan oluşan manevi olgunluk
İsa, A. Bir peygamber ismi
İshak, IB. Gülme. Bir peygamber ismi
İskender, F. Eski Makedonya kralı.
İsmail, A. Bir peygamber ismi
İsmet, A. Namuslu, temiz, günahsız
İsrafil, A. Dört büyük melekten biri
İzzet, A. Kiymet, değer, saygı, ikram

İclal, A. Kudretli, büyüklük
İdil, T. bit Oğuz boyu
İfakat, A. İyileşme, ayılma
İffet, T. Namusluluk, ahlak kurallarına bağlılık
İkbal, A. Talih açıklılığı
İkrime, A. Kerem sahibi
İlbike, T. Beyin hanımı, seçkin ve saygıdeğer kadın
İldem, T. Pişmanlık duyan
İlkbal, A. İlk doğan kız çocuğu
İncila, A. Parlaklık, ışık
İpek, T. Bir tür kumaş
İrem, A. Cennet bahçesi
İrmegân, F. Terbiye eden, mutluluk
İzem, A. Büyüklük, ululuk

J


Jale, F. Çiy, kırağı,su damlası
Jaledar, F. Üzerine çiy düşmüş
Jalenur, F. Çiy, kırağı, parlayan
Jengar, F. Göktaşı
Julide, F. Karışık, dağınık


K

Kaan, T. Eski Türk hükümdarlarının ünvanı, Kağan
Kabil, A. Hz.Adem'in oğullarından, ağabeyini öldürdü
Kadem, A. Ayak, adım
Kadir, A. Allah(c.c.) isimlerinden
Kadri, A. İtibarlı, değerli, mevkisi yüksek
Kahraman, F. Bahadır, cesur, yiğit
Kamber, A. Köle, dost
Kâmil, A. Kemale ermiş, olgun, bilgili, terbiyeli
Kâmuran, F. Arzusuna kavuşmuş, mutlu olmuş kimse
Kanber, A. Evin emektarı, büyüğü
Kâni, A. Dokunaklı iğneli konuşan
Kani, A. Kanaat eden, razı olan
Kartal, T. Büyük, yırtıcı kuş.
Karun, A. Zenginliğine güvenip kibirlenen
Kasım, A. Ayıran, bölen. Peygamberimizin oğlunun adı
Kâşif, A. Bilinmeyen bir yeri veya şeyi bulan
Kayra, Kayra eski Türk mitolojisinde 'tanrı' demektir. Kayra ismi caiz değildir ve çocuğa bu ismin konulması dinen uygun değildir.
Kâzım, A. Öfkesini yenen, kin tutmayan
Keleş, T. Yiğit, cesur, güzel, saçı dökülmüş,
Kemâl, A. Olgunluk, fazilet
Kemaleddin, A. Erdemli, bilge, dinde olgunluğa eren
Kenan, A. Hz.Nuh'un oğullarından, Filistin toprakları
Kerem, A. Şeref, asalet, cömert, hayırlı işler yapan
Kerim, A. A. Allah(c.c.) isimlerinden, çok cömert
Koray, T. Kamış gibi içi  boş şeyler, özü boş
Korcan, T. Şelale, çağlayan
Kürşad, F. Açılış merasimi, bir cins tavla oyunu

Kader, A. Alınyazısı
Kadife, A. Bir kumaş türü
Kadriye, A. Değerli. Kadir gecesi doğan kız çocuğu
Kafiye, A. Şiirde mısra sonunda ses uyumluluğu
Kamelya, A. Yaban gülü
Kâmile, A. Olgun, terbiyeli
Kârdide, F. İşbilir, uyanık, tecrübeli
Karmen, F. Parlak, kırmızı renk
Katre, A. Damla, damlayan şey
Kebire, A. Yetişkin kız çocuğu, yetişkin, ulu kadın
Kerime, A. Kız evlat, hoşgörü ehli, cömert
Keriman, A. Cömert
Kevser, A. Maddi ve manevi çokluk, üstünlük, hayırlılık
Keyyise, A. Akıllı, anlayışlı, ince zarif, kibar
Kezban, F. Evini ve kocasını yöneten kadın
Kısmet, A. Nasip, kazanç, kader talihi
Kibariye, A. Kibirli, şık, görgülü, terbiyeli
Kumru, F. Bir kuş
Kübra, A. Çok büyük, ulu, yüce

L

Levend, i. Denizci, yiğit, cüsseli
Lokman, A. Sure adı, nebi veya peygamber adı
Lut, A. Peygamber adı
Lütfi, A. Hoşluk, iyi davranış
Lütfullah, A. Allah'ın iyi hoş kıldığı kişi, Allah'ın lütfu Lâcerem, A. Elbette, öyledir, şüphesiz
Lale, F. Bir tür çiçek
Lalezar,F. Lale bahçesi
Lamia, A. Parlak, parıldayan
Lâne, F. Ev, yuva
Latife, A. Güzel, tuhaf, güldürücü söz.
Lebibe, A. Akıllı, anlayışlı
Leman, A. Parıltı, parlama
Lerzan, F. Titrek, ürkek
Letafet, A. Nezaket, güzellik
Leyla, A. Çok karanlık ve uzun gece
Lezza, A. Yakıcı ateş, cehennem
Lina, A. Hurma fidanı
Lütfiye, A.İyi davranış, eli açıklık

M

Macit, A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden. Cömert
Mahir, A. Hünerli, elinden iyi iş gelen
Mahmud, A. Övülmüş, övülmeye layık
Maksud, A. İstenilen, murat edilen
Malik, A. Sahip, elinde bulunduran
Malkoç, A. Akıncı ocağı reisi
Mansur, A. Allah'ın (c.c.) yardımı ile üstün gelen
Mazhar, A. Nail olmuş, kavuşmuş
Mecid, A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden. İkramı çok.
Mehmet, T.Peygamberimizin isminin Türkçe kullanılışı
Melih, A. Güzel, sevimli
Melik, A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden. Her şeyin hakimi
Melikşah, F. Büyük Selçuklu Hükümdarı
Memduh, A. Övülmüş, övülmeye değer.
Memluk, A. Köle
Menderes, Y. Akarsu yataklarının dolambaçlı kısmı
Meriç, T. Bir nehir ismi
Mert, F. Erkek sözünde duran
Mesud, A. Mutlu, bahtiyar
Mete, Büyük Türk Hun İmparatoru
Metin, A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden. Kuvvvetli
Mevlud, A. Yeni doğmuş bebek
Mikail, A. Dört büyük melekten biri
Mirac, A. Kandil gecesi
Mirkelam, F. Güzel konuşan
Mirsat, A. Gemi çapası
Muammer, A. Uzun ömür süren, talihli, kısmetli
Muhammed, A. P Çok methedilmiş
Muhammer, A. Mayalanmış
Muharrem, A. Aşure ayı, yasak edilmiş
Muhiddin, A. Dini ihya eden
Muhlis, A. Samimi, ihlas sahibi, inancı doğru
Muhsin, A. Bağışta iyilikte bulanan
Murat, A. Dilek, meram, arzu
Murtaza, A. Allah'ın (c.c.) razı olduğu kişi
Musa, A. Sudan gelme, peygamber ismi
Mustafa, A. Seçilmiş, temizlenmiş
Muttalib, A. İsteyen, talepte bulunan
Muzaffer, A. Zafer kazanmış
Müfid, A. İfade eden, manalı, anlatan
Müjdat, F. Müjde vermek
Mükerrem, A. Hürmet edilen, saygı değer
Mükremin, A. ağırlanmış, ikram olunmuş
Mümtaz, A. Ayrıcalıklı, imtiyazlı, seçkin
Münir, A. Parlak ışık verici
Müşfik, A. Sevecan, şefkatli, merhametli
Macide, A. İyi ahlaklı olan kişi
Mahbube, A. Sevgili, sevilen
Mahire, A. Becerikli kadın
Mahizar, F. İnleyen ay.
Mahlika, F. Ay yüzlü güzel
Mahmure, A. Süzgün dalgın bakışlı
Mahsune, A. Çevrilmiş, kuşatılmış, sarılmış
Maide, A. Ziyafet, üzerinde yemek bulunan sofra
Makbule, A. Kabul olunan, geçerli sayılan
Maksude, A. Arzu edilen
Manolya, FR, Bir çiçek
Mansure, A. Allah'ın (c.c.) yardımı ile üstün gelen
Maral, T. Dişi ceylan
Mebrure, A. Hayırlı, beğenilmiş, yararlı
Medide, A. Çok uzun süren
Mediha, A. Öğülmeye değer
Meftune, A. Kendinden geçmiş, hayran olmuş
Mehlika, F. Ay yüzlü güzel
Mehpare, F. Çok güzel ay parçası
Mehtab, F. Ay ışığı
Melahat, A. Güzellik, yüz güzelliği
Melda, A. Körpe, genç ve nazik
Meliha, A. Güzel, şirin.
Melike, A. Kadın hükümdar
Melodi, Y. Ezgi, nağme, ahenk
Meltem, T. Bir rüzgar
Meral, T. Dişi geyik, aslı maral'dır.
Merve, A. Mekke'de bir tepe adı
Meryem, IB. İbadete düşkün, hizmet eden
Mesrure, A. Sevinçli, şen memnun kadın
Mevhibe, A. Alllah (c.c.) vergisi, ihsan
Mihriban, F. Güleryüzlü, yumuşak huylu
Mualla, A. Şanı yüksek kişi
Muazzez, A. Kıymetli, değerli, şerefli
Muhsine, A. İyilikte bulunan, cömert, bağışlayan
Mukadder , A.  Alın yazısı,
Mutiye, A. İtaat eden
Müberra, A. Hata ve kötülükten beri
Mübeyyen, A. Meydana çıkarılan, açıklanan
Mücella, A. Parlak
Müesser, A. Tesir altında kalmış
Müfide, A. Sohbetinden yararlanılan, ifade eden
Müge, FR. Bir çiçek
Müjgan, F. Kirpikler
Mükrime, A. İkram eden
Münevver, A. Nurlu, alim.
Münibe, A. Allah'a (c.c.) yönelmiş,saf, içten
Mürevva, A. İyi düşünen, fikirleri isabetli
Müzeyyen, A. Süslü, süslenmiş, zinetlendirilmiş

N

Naci, A. Cennetlik, selamete eren
Nadi, A, Haykıran, çağıran
Nadir, A. Ender, seyrek bulunan
Nafi, A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden. Fayda sağlayan
Nafiz, A. Sözü geçen, tesirli, kendine itaat edilen
Nail, A. Ele geçiren, muradına eren
Naim, A. Yumuşak, nimetli yaşayış
Namık, A. Yazar,katip
Nami, F. Ünlü, tanınmış
Nâsır, A. İmdada yetişen, yardımcı
Naşid, A. Şiir yazan, söyleyen ve okuyan
Nazım, A. Dizi dizilen, düzenleyen, tanzim eden
Nazif, A. Şık giyimli, zarif, temiz
Nazmi, A. Sıraya koyma, tertipli, düzenli
Necat, A. Kurtuluş, selamet
Necati, A. Kurtulan, selamete eren
Necdet, A. Kahramanlık, yiğitlik
Necmeddin, A. Dinin yıldızı
Necmi, A. Yıldızla ilgili
Nedim, A. Sohbet arkadaşı
Nejad, F. Nesil, soy
Nesim, A. Hoş mülayim insan
Neşad, A. Sevinç, keyif
Neşet, A. Doğma meydana çıkma, kaynak olma
Nevzad, F. Yeni doğan erkek çocuk.
Neyzen, F. Ney çalan kişi
Nezihi, A. İncelikle ilgili, temiz
Nihat, F. Huy, tabiat, kişilik
Niyazi, F. Dua eden
Nizam, A. Dinin düzeni, sıra
Nizami, A. Usüle uygun
Nuh, A. Bir peygamber ismi
Numan, A. Gelincik, kan
Nureddin, A. Dinin ışığı
Nuri, A. Nurla ilgili
Nurullah, A. Allah'ın (c.c.) nuru
Nusret, A. Allah'ın (c.c.) yardımı
Nabia, A. Kaynayan yerden fışkıran, akan
Nabiye, A. Haber veren
Naciye, A. Cennetlik, selamete eren
Nadide, F. Çok değerli
Nadire, A. Eşi benzeri az bulunan
Nafia, A. Faydalı, şifalı, hayırlı
Nafize, A. Sözü geçen, tesirli, kendine itaat edilen
Nagehan, F. Birdenbire, ansızın
Nahide, F. Yeni yetişmiş kız
Naime, A. Nazlı büyütülmüş, zarif, güzel kadın
Nalan, F. İnleyen, sızlanan, ağlayan
Nazan, F. Naz eden, nazlı olan
Nazife, A. Zarif ve şık giyimli
Nebahat, A. Şeref sahibi, ünlü kadın
Nebile, A. Yüksek meziyet ve onur sahibi, akıllı, bilgili
Necibe, A. Soyu sopu temiz, ahlakı güzel, iyi huylu
Necla, A. Kız çocuk, soy, nesil
Necmiye, A. Kuran ehli
Nefise, A. Çok hoşa giden
Nergis, F. Bir tür süs bitkisi
Neriman, F. Yiğit, bahadır, kahraman
Nermin, F. yumuşak, kibar, nazik
Nesime, A. Alçak gönüllü insan
Nesrin, F. Yaban gülü 
Neşe, A. Mutluluk, sevinç
Nevin, F. Yepyeni
Nezafet, A. Temizlik, parlaklık
Nigar, F. Resim, nakış
Nihal, F. Sevgili, taze, ince ve düzgün vücudlu
Nilgün, F. Lacivert, çivit renginde
Nilüfer, F. Bir su bitkisi
Nimet, A. Yiyecek ve içecek gibi gerekli olan
Nupel, K. Yeni yaprak
Nur,  A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden. Aydınlatan
Nuran, A. Nurlu
Nurefşan, Nur saçan, etrafı nurlandıran
Nurulayn, Göz nuru
Nurinisa, A. Nurlu kadın
Nuriye, A. Nurlu
Nükhet, A. Müstehcen söz ve kelimeler, ağız kokusu


O

Ogün, T - Anımsanan, belirli bir günde doğan
Oğuz, T. Sağlam, gürbüz, güçlü delikanlı
Okan, T. Anlayışlı, Tanrı
Okay, T.1. Ok-ay. 2. Satürn gezegeni. 3. Beğenme.
Olca, Moğ. Ganimet
Olcay, Moğ. Bahtlı, talihli
Olgun, T. Bilgi, görgü ve hoşgörüsü gelişmiş insan.
Omay, T. Seçkin, seçilmiş.
Orbay, T. Or-bay. Ordu komutanı.
Orçun, T. Ardıllar, halefler
Orhan, T. Or-han. Şehrin yöneticisi, hâkimi.
Orkun, T. Çoban beyi.
Osman, A. Bir tür kuş ya da ejderha, 3.Halife
Ozan, T. Şiir yazan, şair.

Olgun, T. Bilgi, görgü ve hoşgörüsü gelişmiş insan.
Orkide, F. Değerli bir süs bitkisi
Oya, T. Tığ veya firkete ile yapılan ince dantel
Oylum, T. Çukur, oyuk

Ö

Ökmen, T. Akıllı, zeki, bilgili kimse
Ökten, T. Akıllı, bilgili, fazıl; kahraman, cesur.
Ömer, A . Hayat,yaşama,canlılık. İkinci halife.
Önder, T. Önde giden, yol gösteren, kılavuz.

Özden, T. Özle, öz varlıkla, gerçekle ilgili.
Özge, T.Cana yakın, sıcakkanlı
Özlem, T. Kavuşma arzusu, hasret.

P

Pehlivan, F. Güreşçi
Pertev, F.Işık, alev
Peyami, F. Bilgi toplayıcı
Piruz, F. Uğurlu, hayırlı
Polat, F. Kuvvet, güç
Poyraz, Y. Kuzeydoğudan esen soğuk  rüzgar. Pakize, F. Günahsız,lekesiz
Papatya, Y. Bir çiçek
Parla, T. Işık saç, parlak ol
Parule, F. Şakacı, latifeci
Pedme, F. Kısmet
Pelin, Y. Hekimlikte kullanılan bir bitki
Perihan, F. Büyücü, peri padişahı
Perran, F. Uçucu, uçan
Pervin, F. Bir yıldız
Pezire, F. Karşılama, karşılanış
Pınar, T. Suyun çıktığı yer
Pırnal, Y. Bir ağaç türü
Piraye, F. Takı, zinnet
Piruze, F. Mavi renkli değerli bir süsü taşı
Piyale, F. Kadeh
Pürçin, F. Çok düşünceli, öfkesi kabarmış
R

Radi, A. Rıza gösteren, kabul eden
Rafet, A. Acıma, merhamet etme, esirgeme
Rahim A. Allah'ın isimlerinden. Acıyıcı
Rahman A. Allah'ın isimlerinden.Nimet veren
Rahmi, A. Acımayla ilgili
Raif, A. Acıma ve merhameti olan
Ramiz, A. İşaretle konuşan
Ramazan, A. Oruç tutulan ay
Rasim, A. Resim yapan
Raşid, A. Hak yolunu kabul etmiş olan
Rauf, A. Allah'ın isimlerinden. Çok esirgeyen
Recai, A. İsteyen, rica eden, yalvaran.
Recep, A. Üç aylardan birincisi, gösterişli, heybetli
Refik, A. Arkadaş, yoldaş. Koca-eş.
Remzi, A. İşaretle, simgeyle ilgili,
Resul, A.  Elçi, Peygamber
Reşat, A. Hak yolunda ilerleme
Reşid, A. Allah'ın isimlerinden.Hayra delalet eden
Rıdvan, A. Cennetin kapıcısı olan büyük melek
Rıfkı, A.Yumuşak huylu
Rifat,  A.Yükseklik, yücelik
Ruhi, A. Ruhsal, ruhla ilgili.
Ruşen, F. Işıklı, aydın, parlak
Rüçhan, A.Üstünlük, üstün olma
Rükneddin, A. Dinin temel direği
Rüstem, F. Yiğit, kahraman
Rüştü, A. Doğru yolda olan

Rabia, A. Dördüncü, Satteki salisenin altmışta biri
Rafia, A. Kaldıran, yükselten, destek olan.
Rahime, A. Hafif sesli, lâtif sözlü kız
Rahşan, F. Parlak, parlayan.
Raika, A. Güzel, hoş.
Ramiye, A. Fırlatan, atan.
Rasime, A. Âdet, eskiden kalma âdet
Raşide, A. Akıllı; doğru yola giden.
Rayiha, A. Koku.
Raziye, A. Rıza gösteren, boyun eğen
Refia, A. Yüksek, yüce
Refika, A. Kadın, eş, kadın arkadaş.
Remziye, A. İşaret ile ilgili
Reyhan, A. Güzel kokulu bir süs bitkisi
Ruhsar, F. Yanak, yüz, çehre
Rukiye, A. Büyü, sihir, efsun
Rüçhan, A.Üstünlük, üstün olma

S

Sabahaddin, A. Dinin güzelliği.
Sabri, A. Sabırla ilgili
Sacit, A. Secde eden
Saadeddin, A. Dinin mutluluğu
Sadık, A.  İçten bağlı, doğru, gerçek dost
Sadi, A. Mutlulukla, uğurla ilgili,
Sadri, A. Göğüsle ilgili.
Sadun, A. Mübarek
Saffet, A. Saflık, temizlik.
Sait, A. İbadet etmiş, uğurlu
Salim, A. Sağ, salim, sağlıklı, korkusuz, kusursuz
Samet, A. Allah'ın (c.c.) isimlerinden,muhtaç olunan
Sami, A. Yüksek, yüce.
Sancar, T. Kısa kama, saplar, batırır, yener.
Sargın, T. Candan, çekici, cazibeli, hevesli
Sedat, A. Doğruluk, hatasızlık
Sefa, A. Gönül rahatlığı, eğlence, zevk, neşe
Sefer, A. Yolculuk, savaş
Selahaddin, A. Dinine bağlı kimse
Selâmi, A. İyilik, barış ve rahatlıkla ilgili
Selçuk, T. Güzel konuşma yeteneği olan
Selim, A.Sağlam, kusursuz, doğru
Selman, A. Barış içinde bulunma, huzur
Semih, A.Cömert, eli açık, çok değerli
Serbülent, F.Başı yüksek, yüce
Sergen, T. Raf,  tepelerdeki düzlük yerler, yorgun
Serhat , F.Sınır, hudut.
Serkan, F+T, Ser-kan. Baş kan, soylu kan.
Sermet, A. Sürekli ve sonsuz olma
Sertaç, F.Baş tacı, çok sevilen, sayılan kimse.
Server, F. Baş, başkan, reis, ulu.
Seyfettin, A. Dinin kılıcı; dinin askeri
Seyfi, A. Kılıçla ilgili, askerliğe ait
Seyfullah, A. Allah'ın kılıcı
Simavi, F. Yüz, çehre, beniz ile ilgili
Sinan, A. Mızrak, süngü, sıkılgan, saklanacak yer
Suat, A. Mutlulukla, saadetle ilgili; mutlu
Suavi, A. Herkesin işine koşan, yardım eden
Sungur, T. Soğukkanlı, sakin kimse. 2. Akdoğan.
Süheyl, A. Güney yarımküresinde yer alan parlak yıldız
Süleyman, IB. Huzur, sükûn

Saadet, A. Mutluluk, bahtiyarlık.
Sabahat, A.Güzellik; yüz güzelliği.
Sabiha, A. Güzel, şirin, hoş.
Sabire, A. Dayanan, sabreden.
Sabriye, A. Sabırlı, dayanıklı
Sacide, A. Secde eden, alnını yere koyan
Safinaz, A + F. Çok nazlı, çok naz eden
Safire, A. İnce, güzel ses
Safiye, A. Seçilmiş.
Saime, A. Oruç tutan, oruçlu kadın
Saliha, A. Dinin buyruklarına uygun harekette bulunan.
Samiha, A. Cömert, eli açık
Saniye, A. İkinci.
Seda, A. Ses
Seden, T. Uyanık, tetikte, gözü açık olan
Seher, A.  Sabahın gün doğmadan önceki zamanı
Selcan, T. Sel-Can.Coşkun, taşkın yaradılışlı kimse.
Selda, T. Bir söğüt cinsi.
Selin, T. Bodur, sürekli yeşil kalan bir bitki
Selma, A. Barış içinde bulunma, huzur, güzel, hoş
Sema, A. Gökyüzü.
Semahat, A.Cömertlik, el açıklığı, iyilikseverlik
Semiha, A. Cömert, eli açık
Semiramis, IB. Babil Asma Bahçeleri kurduran  kraliçe
Semra, A. Esmer
Sena, A. Övme,
Senahan,(A, F) Sena okuyan, öven
Serap, A. Çölde uzaktan su gibi görünen ışık yanılması
Sernaz, F. Çok nazlı
Serpil, T. İyi geliş, büyü, güzelleş
Servinaz, F.Uzun boylu sevgili.
Sevda, A. Aşk, sevgi.
Sevim, T.  Bir kimseyi başkalarına sevdiren özellik.
Sevinç, T. Sevinmekten doğan coşku.
Sevtap, T. Sev-tap. Tapılacak kadar sevilen
Seyhan, A. Hz. Musa’nın mezarının bulunduğu şehir
Sezen, T. Duyan, hisseden, anlayan, sezgili
Sırma, T. Altın yaldızlı veya yaldızsız ince gümüş tel.
Sibel, T. Buğday başağı. Düşmemiş yağmur damlası.
Simge, T. İşaret, sembol.
Sinem, T. Gönlüm,yüreğim; çok sevdiğim
Suna, T. Bir tür yaban ördeği, boylu, güzel
Suzan, F. Yakan, yakıcı, yanan; ateşli, coşkulu
Süheyla, A. Yumuşak huylu, sakin
Sümeyre, A. Meyve çağlası. kıvrılmış yaprak
Süreyya, A. Ülker yıldızı


Ş

Şaban, A. Ramazandan önce gelen ay.
Şadan, F. Sevinçli
Şadi, F. Sevinç, memnunluk
Şakir, A. Şükreden, durumundan memnun olan
Şamil, A. İçine alan, kapsayan
Şarık, A.Parlak, parlayan
Şefik, A. Şefkatli, acıması olan, esirgeyici
Şehmuz, F. Şah, hükümdar soyundan gelen
Şehsuvar, F. Çok iyi at binici
Şekip, F, Sabır, tahammül
Şemseddin, A. Dinin güneşi
Şemsi, A. Güneşle ilgili, güneşe özgü
Şerafeddin, A. Dinlerin en şereflisi, en büyüğü.
Şeref, A. Büyüklük, ululuk, üstünlük
Şerif, A. Şerefli, kutsal, soylu, temiz
Şevket, A. Büyüklük, heybet
Şevki, A. Şevkle, neşeyle ilgili
Şinasi, F. Tanımak, bilmekle ilgili.
Şükrü, A. Şükretme, minnettarlıkla ilgili Şadan, F. Sevinçli
Şadıman, F. Sevinçli, neşeli
Şaheser, F. Üstün değerde
Şahika, A. Dağ tepesi, dağ doruğu, zirve
Şayeste, F. Yakışır, yaraşır, uygun
Şadiye, A. Memnunluk, sevinç, gönül ferahlığı
Şebnem, F. Çiy
Şefika, A. Şefkatli, sevecen
Şehnaz, F.Bir musiki makamı
Şekibe, A. Sabır, dayanıklılık, tahammül
Şelale, A. Çağlayan
Şermin, F. Utangaç, mahcup
Şeyda, F. Çılgın; çok tutkun, âşık
Şezre, A. Altın ve inci taneleri
Şirin, F. Tatlı, svimli, hoşa gidecek niteliklere sahip
Şirvan, F. Aslan barınağı
Şule, A. Alev, ateş alevi.
Şükran, A. İyilik bilme, gönül borcu, minnettarlık
Şükriye, A. İyilik bilme minnettarlıkla ilgili; iyilik bilen
Şükufe, F, Çiçek, çiçek  motiflerine dayalı süsleme sanatı


T

Tâbâver, F. Güç yetiren, dayanan
Taceddin, A. Dinin tacı.
Taha, A. Kur´an´ın 20. suresi
Tahir, A.Temiz, pak.
Tahsin, A. Beğenme, güzelleştirme
Talat, A. Yüz, çehre, güzellik
Talay, Moğ. Deniz, büyük nehir, çok
Talip, A. İsteyen, istekli, öğrenci.
Tanju, T.Türk hükümdarına Çinlilerce verilen şan.
Tanzer, T+F. Sarı altın renginde tan yeri.
Târık, A. Sabah yıldızı, venüs
Tarkan, T. Ayrıcalıklı, saygın kişi ,vezir
Tayfun, T. Şiddetli fırtına
Tayfur, A. Küçük bir kuş türü
Taylan, T. İnce, kibar, güzel, uzun ve düzgün boylu
Tayyar, A. Uçucu, uçan.
(:::), A .İyi, güzel, hoş, çok temiz
Tekin, T. Uyanık, tetikte,  şehzade, prens.
Teoman, T. Hun İmparatoru Mete´nin babası
Tevfik, A. Uygun düşürme, başarıya ulaştırma
Timur, T.  Demir, Türk Moğol İmparatoru
Toktamış, T.Bir yere yerleşmiş, oturmuş
Tolga, T. Savaşçıların başlarına giydikleri demir başlık
Tuğrul, T. Yırtıcı bir kuş. Selçuklu Devleti´nin kurucusu
Tuna,T. Çok, bol, gösterişli
Tunca, F. Tur-can. Genç, delikanlı.
Tunç, T. Bakır, çinko ve kalay alaşımı
Turan, T. Türklerin en eski yurtlarına verilen ad.
Turgay, T. Tarlalarda yuva yapan bir tür serçe
Turgut, T. Konut, oturulacak yer

Tâcser, F. Baştacı, muhterem kimse
Tahire, A. Temiz, pak.
Tahsine, A. Beğenme, güzelleştirme
Tâlibe, A. Mektepli kız
Tansu, T. Tan-su. Şafağın aydınlattığı su.
Târâ, F. Yıldız
Tauna, Cennet bahçesine düşen ilk yağmur damlası
Tayyibe, A. İyi, hoş, güzel
Tomris,T. Peçenek Türklerinden bir kadın kahraman
Tuba, A. Cennette bir ağaç
Tuğçe, T+F. Küçük tuğ.
Tuna, T. Çok, bol, gösterişli
Tünay, T. Tün-ay. Gece ve ay.
Türkân, T. Kraliçe, güzel kız
Tüzün, T. Yumuşak huylu sakin; soylu, asil.

U

Ubeydullah, A. Allah'ın kulu.
Ufuk, A.  Anlayış, kavrayış, görüş, düşünce gücü.
Uğur, T.İyilik, şans, talih, baht.
Ukab, A. Peygamberimizin Sancağı
Uluç, T. Selçukluların beylere verdiği ünvan.
Uluçkan, T. Bey soyundan gelen
Uluğ, T.Ulu, büyük, saygın
Ulvi, A. Yüksek, yüce
Umur, T. Saruhan beyi Aydın beyin oğlu, Muktedir.
Umut, T. Ümit etmek, beklemek, zannetmek
Urve, A. Aslan, kışın yeşil kalan ağaç
Utbe, A. Bir sahabi adı
Uygur, T. Uygar, medenî

Uğur, T.İyilik, şans, talih, baht. 
Ulviye, A. Yüksek, yüce.
Umran,  A. Uygarlık, ilerleme, refah ve mutluluk.
Utku, T. Ulaşılan mutlu sonuç, zafer


Ü

Ümit, F. Umut
Ünal, T. Ün-al. Adın duyulsun, tanın, ün kazan
Ünsal, T.Ün-sal. Adın duyulsun, ünlen
Üzeyir, A. Bir peygamber ismi Ülker, T. Boğa burcunda yedi yıldızdan oluşan takım
Ümit, F. Umut
Ümmühani, A. Hz.Ali'nin kızkardeşi
Ümüldan, A. Taze fidan, Genç, güzel, ince ve narin
Ünsal, T.Ün-sal. Adın duyulsun, ünlen
V

Vahap, A. Bağışlayan, ihsan eden
Vahdeddin, A. Dinin tekliği, birliği
Vahid, A. Tek ve eşşiz, Allah'ın isimlerinden
Vakkas, A. Okçu
Varol, T. Var-ol .Yaşa
Vedat, A. Sevgi, dostluk
Vehbi, A. Allah (c.c.)  vergisi olan
Veli, A. Müminlere dost, Allah'ın isimlerinden
Veysel, A. (Veyis) Yoksulluk, muhtaçlık
Volkan, Fr. Yanardağ
Vural, T. Vur-al

Vahide, A. Tek, bir, yalnız
Vasfiye, A. Nitelikli
Vedia, A.Saklanılması için bırakılan emanet
Venüs, L. Çoban Yıldızı
Vildan, A.Yeni doğmuş çocuklar, kullar, köleler
Vuslat, A. Sevgiliye kavuşma.

Y

Yafes, T. Nuh Peygamber'in üçüncü oğlu, Türklerin atası
Yahya, A. Bir peygamber adı, Canlı olan, yaşayan
Yakub, IB. Bir peygamber adı, İzleyen, takib eden.
Yalçın, T. Sarp, dik, yüksek, çıplak ve kaygan yer
Yaman, T. Cesur, güçlü
Yasin, A. Bir sure adı.
Yaser, A. Bolluk, bereket, varlık, zenginlik
Yavuz, T. Yaman, güçlü, Osmanlı Padişahı 1.Selim'in lakabı
Yekser, F. Tek başına, bir baştan bir başa aniden
Yekta, F. Tek, benzersiz, eşi olmayan
Yesari, A. Zenginlikle ilgili, sola ait
Yıldırım, T. Osmanlı Padişahı 1.Bayezid'in lakabı
Yunus, A. Bir peygamber adı
Yusuf, A. Bir peygamber adı
Yümni, A. Her işi sağ eli ile yapan, uğurlu
Yabende, F. Keşfeden, bulan
Yade, F. Hatıra, armağan
Yadigar, F. Bir kimseyi veya olayı hatırlatan nesne
Yahçe, F, Çiy
Yasemin, F. Bir çiçek adı
Yegane, F. Tek, bir tane, eşsiz
Yekdane, F. Eşi benzeri olmayan, tek
Yekdil, F. Gönüldaş
Yekpare, F. Tek parça
Yekruye, F. Güvenilir dost, iki yüzlü riyakar olmayan
Yelda, F. Uzun ve siyah
Yeliz, T. Yel gibi
Yeşim, T. Yeşil renkli eski Türklerce kutsal sayılan taş
Yonca, T. Bir yem bitkisi
Yümna, A. Sağ taraf
Yüsra, A. Sol taraf

Z

Zafer, A. Mücadele sonunda ele geçen
Zafir,  A . Zafer kazanan, üstün gelen.
Zakir,  A.  Zikreden
Zekai, A. Keskin zekalı, çabuk anlayışlı
Zekeriya, A. Bir peygamber adı
Zeki, A Zeka varlığını belirten, çabuk anlayışlı
Zeycan, F. Candan, cana yakın
Zeyd, A. Ziyadeleşmek, çoğalmak
Zeynel, A. Süslü, ziynetli
Zeynelabidin, A. İbadet edenlerin süsü
Zihni, A. Akıllı, düşünceli kimse
Ziya, A. Aydınlık, ışık, nur
Zübeyir, A. Akıl, yazılı küçük şey,
Zühtü, A. Takva ehli
Zülfi, A. Kılıcın kabzasına iliştirilen süsü
Zülkarneyn, A.Kur'an'da adı geçen nebi veya peygamber.
Zahide, A. Dinin emirlerini yapan yasaklarından kaçan
Zakire,  A.. Zikreden
Zaide, A. Artan, çoğalan,
Zarife, A. İnce ve nazik tavırlı, güzel şık.
Zehra, A. Nurani yüzlü
Zehre, A.  Çiçek.
Zehrevan, A. Kur'an'daki sure-i Bakara ile Sure-i Al-i İmran
Zekiye, A. Çabuk ve kolay kavrayan
Zeliha, A. Hızlı yürüyen, Züleyha
Zerefşan, F  Altın saçan, bir lale türü.
Zeren, T.  Anlayışlı, kavrayışlı, zeki, bir çiçek türü
Zerrin, F. Altına benzeyen
Zergül, F. Altın gibi değerli gül
Zernişan, F.  İşleme, süs.
Zerver, F.  Altın yaldızlı olan
Zevra, A. Dicle nehri
Zeycan, F. Candan, cana yakın.
Zeynep, A. Mücehver, değerli taş, süs, babasının süsü
Zinnur, F. Nurlu, ışıklı
Zübeyde A. Öz, asıl, cevher
Zühal, A. Bir gezegen adı
Zühdiye,  A. Her türlü zevke karşı koyarak kendini ibadete veren
Züheyr, A. Küçük çiçek
Zühre, A. Çoban yıldızı
Zülal, A. Hafif soğuk, tatlı su
Züleyha, A. Hızlı yürüyen, Zeliha
Zümra, A. Güzel, iyi ahlaklı, zeki, bilgili kadın
Zümrüt, A. Değerli bir süsü taşı
]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31702 Fri, 11 Oct 2024 20:10:46 +0200 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31702 TESBİH

Alm. Gebetskette (f), Fr. Chapelet (m), İng. Prayer beads. Allahü teâlâyı kemal, üstünlük sıfatlarıyla sıfatlandırıp, O’na layık olmayan bütün noksan sıfatlardan uzak kılmayı ifâde eden bir zikir, hatırlama. Tesbih: Sübhânallah demektir. Tesbih bir ibâdettir. Dînimizde namazda, namazdan sonra ve diğer zamanlarda yapılan tesbihler vardır. Namaz içinde rükûda üç kere Sübhâne Rabbiyel-Azîm, secdede üç kere Sübhâne Rabbiyel-A’lâ demek, namazdan sonra Âyetel Kürsî okumak, otuz üç kere Sübhânallah, otuz üç kere Elhamdülillah, otuz üç kere Allahü ekber demek, tesbih çekmek olup, mühim sünnetlerdendir.

Allahü teâlâyı tesbih ederken şaşırmamak için namazlardan sonra ve diğer zamanlarda çekilen, çeşitli maddelerden yapılmış, ortasındaki delikten ipliğe dizilmiş, belirli şekilde doksan dokuz veya otuz üç tâne bu işe mahsus olan araca da tesbih denilmiştir.

Namazlardan sonra yapılan tesbihlerin, parmakla veya bir âletle yapılması bidat değil, Peygamberimizin takriri sünnetlerindendir. Çünkü Peygamber efendimiz; hanımlarından Safiye vâlidemize tesbihleri çekerken sayıyı şaşırmamak için çakıl tânelerini kullanmasını emretmiş; yine bir kadının tesbihleri çekirdek tâneleriyle saydığını gördüğü halde men etmemiştir. Tesbih çekerken sayıyı belli etmek için ipe düğüm atarak tesbih çeken sahâbîlerin olduğu bildirilmiştir.

İslâm âlimleri ve evliyânın büyükleri tesbihi kullanmışlardır. Evliyânın büyüklerinden olan Cüneyd-i Bağdâdî kuddise sirruh, tesbih hakkında; “Beni Allahü teâlâya yaklaştıran bu nesneyi terk edemem” buyurarak ölüm döşeğinde dahi tesbihi elinden bırakmamıştır. Yine büyük âlim Abdülkâdir-i Geylânî; “Bâzı büyükler elinde tesbih olduğu hâlde uyur, uyandığı zaman onu yine çekilir hâlde görürmüş, dilini de hakkı zikreder bulurmuş.” buyurmuşlardır.

Tesbihin başlangıcı ve tesbih sanatı, Peygamberimizin tesbihle ilgili takriri sünnetine uyularak başlanmış ve zamanla gelişmiştir. Özellikle Osmanlılar döneminde tesbihçilik sanatı daha da gelişerek 19. yüzyılda doruk noktasına çıkmıştır. Türk el sanatları içinde çok kıymetli, şâheser nitelikte tesbihler yapılmıştır. Bugün Topkapı Sarayında, Osmanlılar zamânında yirmi dört cins ağaç, yüz elli kadar da taştan yapılmış çok kıymetli, hepsi birbirinden güzel tesbihler bulunmaktadır.

Dünyânın en güzel tesbihleri İstanbul’da yapılmıştır. Tesbihler yapılırken, özellikle yeşim, mercan, kehribar, zümrüt, yakut gibi kıymetli ve sert taşlardan yapılacak tesbih tânelerinin aynı şekil ve hacimde yapılması çok zahmetli ve mahâret isterdi. Mücevher taşlarının tıraş edilmesi, hattâ ondan daha zor işlenen bâzı tesbihlerin yapılması on sene kadar sürerdi. Yapılan bu tesbihler o zamanlar birkaç bin altın liraya satılırdı.

Güzel ve kıymetli olan tesbihler onları yapan ustaların isimleriyle anılırdı. Bu tesbihler tornada çekildiği için onları yapanlara “çeken” tâbir olunurdu. Tesbih çeken ustaların dükkânları daha çok Bâyezîd çevresindeydi. Bu sanatkârların meşhurlarından bâzıları şunlardır: Horoz lâkaplı Sâlih Usta, Tophâneli İsmet Usta, Hasan Usta, Nûri Usta gibi.

Ağaç tesbihlerin îmâl edilişinde seçilen ağaçlar, önce ince çubuklar hâline getirilir. Sonra bu çubuklar testereyle küçük küçük doğranır, bu parçalar uzun çalışmalardan sonra yuvarlanır, delikleri açılırdı. Taştan yapılan tesbihlerse elmas tozu ile çarkta aşındırılarak traş edilmek üzere işlenirdi.

Tesbihte başlıca şu kısımlar bulunur:

İmâme: Tesbih ipinin iki ucunun içinden geçirilip, tepesinde düğümlenen uzunca bir sap görünümünde olan, tesbihin başlangıç noktasını belli eden kısım.

Püskül: İmâmenin ucunda bulunan ipekten süslü kısım. Buna kamçı da denir.

Nişâne: Her otuz üç tânede bir, yassıca ve ortası delik kısım, buna durak da denir.

Sandal ağacı, öd ağacı gibi kokulu ağaçlardan ve amberden yapılan tesbihler güzel koku verir. Rengi, tatlı bir kırmızı olan mercan tesbihler çok kıymetlidir.

Tesbih, insanlara Allahü teâlâyı hatırlatan bir vâsıta olduğundan, örfümüze de girmiştir. Anadolu’da yaşayan örflerimizden biri de, ölen bir babanın tesbihi Kur’ân-ı kerîmi ve saati büyük oğula verilir. Büyük oğul babanın yerini tuttuğundan örfe sadık kalarak Kur’ân-ı kerîmi okur, tesbihi çeker. Böylece, âile yapısından gelen feyz ve bereket devam ederdi.

Kur’ân-ı kerîmde tesbihle ilgili birçok âyet-i kerîme vardır. Hadid sûresi 1. âyet-i kerîmesinde meâlen; “Göklerde ve yerde ne varsa hep Allah’ı tesbih etmektedir.”; İsra sûresi 44. âyet-i kerîmesinde meâlen; “Yedi gök ve yer, bir de bunlar içinde bulunanlar (insan, cin ve melekler) Allah’ı tesbih ederler. Hiçbir varlık, yoktur ki, O’nu hamd ve tesbih etmesin. Fakat siz onların tesbihini (dillerini bilmediğinizden) anlamazsınız.” buyurulmaktadır.

Peygamber efendimiz hadîs-i şerîflerinde şöyle buyurmaktadır: “Bir kimse gece yatarken günde yüz defâ “Sübhanallahi vel hamdülillahi velâ ilahe illallahü vallahü ekber” derse, o kimse tesbih, tahmid ve tekbir eylemiş olur.” Bunu çok okumakla kusurlarının, günahlarının affedilmesini istemiş olur. Böylece günah ve sevaplarını düşünerek kendini muhâsebe yapar. Yine bir hadîs-i şerîfte; “Cenâb-ı Allahın dinde sevgili, dilde hafif, terâzide ağır olan iki şeyini bildiriyorum: “Sübhanallahi ve bihamdihi, sübhanallahil azîm.” Diğer bir hadîs-i şerîfte; “Bir günde yüz defâ “Sübhanallahi ve bihamdihi” derse o kimsenin günahları deniz köpüğü kadar çok olsa (kul hakları hâriç) affolunur.” buyrulmuştur.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> TESBİH

Alm. Gebetskette (f), Fr. Chapelet (m), İng. Prayer beads. Allahü teâlâyı kemal, üstünlük sıfatlarıyla sıfatlandırıp, O’na layık olmayan bütün noksan sıfatlardan uzak kılmayı ifâde eden bir zikir, hatırlama. Tesbih: Sübhânallah demektir. Tesbih bir ibâdettir. Dînimizde namazda, namazdan sonra ve diğer zamanlarda yapılan tesbihler vardır. Namaz içinde rükûda üç kere Sübhâne Rabbiyel-Azîm, secdede üç kere Sübhâne Rabbiyel-A’lâ demek, namazdan sonra Âyetel Kürsî okumak, otuz üç kere Sübhânallah, otuz üç kere Elhamdülillah, otuz üç kere Allahü ekber demek, tesbih çekmek olup, mühim sünnetlerdendir.

Allahü teâlâyı tesbih ederken şaşırmamak için namazlardan sonra ve diğer zamanlarda çekilen, çeşitli maddelerden yapılmış, ortasındaki delikten ipliğe dizilmiş, belirli şekilde doksan dokuz veya otuz üç tâne bu işe mahsus olan araca da tesbih denilmiştir.

Namazlardan sonra yapılan tesbihlerin, parmakla veya bir âletle yapılması bidat değil, Peygamberimizin takriri sünnetlerindendir. Çünkü Peygamber efendimiz; hanımlarından Safiye vâlidemize tesbihleri çekerken sayıyı şaşırmamak için çakıl tânelerini kullanmasını emretmiş; yine bir kadının tesbihleri çekirdek tâneleriyle saydığını gördüğü halde men etmemiştir. Tesbih çekerken sayıyı belli etmek için ipe düğüm atarak tesbih çeken sahâbîlerin olduğu bildirilmiştir.

İslâm âlimleri ve evliyânın büyükleri tesbihi kullanmışlardır. Evliyânın büyüklerinden olan Cüneyd-i Bağdâdî kuddise sirruh, tesbih hakkında; “Beni Allahü teâlâya yaklaştıran bu nesneyi terk edemem” buyurarak ölüm döşeğinde dahi tesbihi elinden bırakmamıştır. Yine büyük âlim Abdülkâdir-i Geylânî; “Bâzı büyükler elinde tesbih olduğu hâlde uyur, uyandığı zaman onu yine çekilir hâlde görürmüş, dilini de hakkı zikreder bulurmuş.” buyurmuşlardır.

Tesbihin başlangıcı ve tesbih sanatı, Peygamberimizin tesbihle ilgili takriri sünnetine uyularak başlanmış ve zamanla gelişmiştir. Özellikle Osmanlılar döneminde tesbihçilik sanatı daha da gelişerek 19. yüzyılda doruk noktasına çıkmıştır. Türk el sanatları içinde çok kıymetli, şâheser nitelikte tesbihler yapılmıştır. Bugün Topkapı Sarayında, Osmanlılar zamânında yirmi dört cins ağaç, yüz elli kadar da taştan yapılmış çok kıymetli, hepsi birbirinden güzel tesbihler bulunmaktadır.

Dünyânın en güzel tesbihleri İstanbul’da yapılmıştır. Tesbihler yapılırken, özellikle yeşim, mercan, kehribar, zümrüt, yakut gibi kıymetli ve sert taşlardan yapılacak tesbih tânelerinin aynı şekil ve hacimde yapılması çok zahmetli ve mahâret isterdi. Mücevher taşlarının tıraş edilmesi, hattâ ondan daha zor işlenen bâzı tesbihlerin yapılması on sene kadar sürerdi. Yapılan bu tesbihler o zamanlar birkaç bin altın liraya satılırdı.

Güzel ve kıymetli olan tesbihler onları yapan ustaların isimleriyle anılırdı. Bu tesbihler tornada çekildiği için onları yapanlara “çeken” tâbir olunurdu. Tesbih çeken ustaların dükkânları daha çok Bâyezîd çevresindeydi. Bu sanatkârların meşhurlarından bâzıları şunlardır: Horoz lâkaplı Sâlih Usta, Tophâneli İsmet Usta, Hasan Usta, Nûri Usta gibi.

Ağaç tesbihlerin îmâl edilişinde seçilen ağaçlar, önce ince çubuklar hâline getirilir. Sonra bu çubuklar testereyle küçük küçük doğranır, bu parçalar uzun çalışmalardan sonra yuvarlanır, delikleri açılırdı. Taştan yapılan tesbihlerse elmas tozu ile çarkta aşındırılarak traş edilmek üzere işlenirdi.

Tesbihte başlıca şu kısımlar bulunur:

İmâme: Tesbih ipinin iki ucunun içinden geçirilip, tepesinde düğümlenen uzunca bir sap görünümünde olan, tesbihin başlangıç noktasını belli eden kısım.

Püskül: İmâmenin ucunda bulunan ipekten süslü kısım. Buna kamçı da denir.

Nişâne: Her otuz üç tânede bir, yassıca ve ortası delik kısım, buna durak da denir.

Sandal ağacı, öd ağacı gibi kokulu ağaçlardan ve amberden yapılan tesbihler güzel koku verir. Rengi, tatlı bir kırmızı olan mercan tesbihler çok kıymetlidir.

Tesbih, insanlara Allahü teâlâyı hatırlatan bir vâsıta olduğundan, örfümüze de girmiştir. Anadolu’da yaşayan örflerimizden biri de, ölen bir babanın tesbihi Kur’ân-ı kerîmi ve saati büyük oğula verilir. Büyük oğul babanın yerini tuttuğundan örfe sadık kalarak Kur’ân-ı kerîmi okur, tesbihi çeker. Böylece, âile yapısından gelen feyz ve bereket devam ederdi.

Kur’ân-ı kerîmde tesbihle ilgili birçok âyet-i kerîme vardır. Hadid sûresi 1. âyet-i kerîmesinde meâlen; “Göklerde ve yerde ne varsa hep Allah’ı tesbih etmektedir.”; İsra sûresi 44. âyet-i kerîmesinde meâlen; “Yedi gök ve yer, bir de bunlar içinde bulunanlar (insan, cin ve melekler) Allah’ı tesbih ederler. Hiçbir varlık, yoktur ki, O’nu hamd ve tesbih etmesin. Fakat siz onların tesbihini (dillerini bilmediğinizden) anlamazsınız.” buyurulmaktadır.

Peygamber efendimiz hadîs-i şerîflerinde şöyle buyurmaktadır: “Bir kimse gece yatarken günde yüz defâ “Sübhanallahi vel hamdülillahi velâ ilahe illallahü vallahü ekber” derse, o kimse tesbih, tahmid ve tekbir eylemiş olur.” Bunu çok okumakla kusurlarının, günahlarının affedilmesini istemiş olur. Böylece günah ve sevaplarını düşünerek kendini muhâsebe yapar. Yine bir hadîs-i şerîfte; “Cenâb-ı Allahın dinde sevgili, dilde hafif, terâzide ağır olan iki şeyini bildiriyorum: “Sübhanallahi ve bihamdihi, sübhanallahil azîm.” Diğer bir hadîs-i şerîfte; “Bir günde yüz defâ “Sübhanallahi ve bihamdihi” derse o kimsenin günahları deniz köpüğü kadar çok olsa (kul hakları hâriç) affolunur.” buyrulmuştur.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31701 Fri, 11 Oct 2024 20:09:53 +0200 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31701 TERZİ VE TERZİLİK

Alm. Schneider (-in f) (m), und Schneider-ge-werbe, -handwerk n, -kunst (f), Fr. Tailleur (m), et métier (m), de tailleur, couture, İng. Tailor, dressmaker and tailoring, dressmaking. Deri, kumaş ve buna benzer şeylerden erkek veya kadın elbisesi biçip diken kimse. Günümüzde elbise dikenlere “terzi”, bu mesleğe de “terzilik” ismi verilmektedir.

Terzilik; târihi çok eskilere dayanan bir meslektir. İlk insan ve ilk peygamber Âdem aleyhisselâm zamânından beri insanlar giyinme ihtiyaçlarını dokuma, deri ve buna benzer şeylerden elbiseler dikerek karşılıyorlardı. Daha sonraları kumaş dokuma sanatı gelişti. Dokunan bu kumaşları kesip biçme, dikip süsleme, insan vücûduna uydurma durumu ortaya çıktı. Bu işin ortaya çıkması, terziliğin ilk adımı oldu. Kur’ân-ı kerîmde ismi geçen, ilk defâ kalemle yazı yazan İdris aleyhisselâm, ok ve yay kullanmanın yanında terzilik mesleğini de insanlara öğretti. Bunun için İdris Peygambere (aleyhisselâm), terzilerin ve âlimlerin pîrî dendi. Yüz seksen kadar da şehir kurduğu rivâyet edilmektedir.

Bu işler zamanla gelişerek cemiyetin bir ihtiyacı hâline geldi. Çeşitli ustalık ve ince zevke dayanan bir meslek şekline döndü.

Terzilik mesleği; “biçki” ve “dikiş” denen iki ana kâideye dayanmaktadır. Terzilerin mesleklerinde yükselebilmesi ve iş yapabilmeleri için, bu iki kâideyi iyi bilmeleri lâzımdır. Ayrıca biçki işleriyle uğraşan erkek terzilere “makas” ismi de verilmektedir.

1. Biçki: Kesilip dikilecek kumaşların, onu giyecek kişilerin ölçülerine ve modellerine göre biçme işine denir.

2. Dikiş: Biçki kadar önemlidir. Kumaşlar biçildikten sonra, kesilen parçaların birbirine eklenmesi, onların birbirine uydurulması işidir. Dikiş kendi başına ihtisas isteyen bir sanattır. Terzilikteyse çok daha mühimdir.

Biçki ve dikişten sonra terzilik mesleğinin içinde bulunan prova etme işi de çok önemlidir. Prova; elbisenin henüz tamamlanmadan dikilen, kişinin vücûduna uygun olup olmadığını öğrenmek için yapılan denemedir, kontroldür. Dikişte ve biçkide bir hatâ varsa bu sırada düzeltilir.

İlk zamanlar erkek ve kadın elbiselerini aynı terziler dikerlerdi. Günümüzde genel olarak erkek ve bayan terzileri ayrıdır. Bâzı yerlerdeyse hem erkek ve hem kadın elbise dikimleriyle uğraşan erkek terziler de vardır.

Son yıllarda ise konfeksiyonculuk (hazır elbise sanâyii) çok geliştiğinden ısmarlama elbise diken terzilik mesleğine rağbet azalmıştır.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> TERZİ VE TERZİLİK

Alm. Schneider (-in f) (m), und Schneider-ge-werbe, -handwerk n, -kunst (f), Fr. Tailleur (m), et métier (m), de tailleur, couture, İng. Tailor, dressmaker and tailoring, dressmaking. Deri, kumaş ve buna benzer şeylerden erkek veya kadın elbisesi biçip diken kimse. Günümüzde elbise dikenlere “terzi”, bu mesleğe de “terzilik” ismi verilmektedir.

Terzilik; târihi çok eskilere dayanan bir meslektir. İlk insan ve ilk peygamber Âdem aleyhisselâm zamânından beri insanlar giyinme ihtiyaçlarını dokuma, deri ve buna benzer şeylerden elbiseler dikerek karşılıyorlardı. Daha sonraları kumaş dokuma sanatı gelişti. Dokunan bu kumaşları kesip biçme, dikip süsleme, insan vücûduna uydurma durumu ortaya çıktı. Bu işin ortaya çıkması, terziliğin ilk adımı oldu. Kur’ân-ı kerîmde ismi geçen, ilk defâ kalemle yazı yazan İdris aleyhisselâm, ok ve yay kullanmanın yanında terzilik mesleğini de insanlara öğretti. Bunun için İdris Peygambere (aleyhisselâm), terzilerin ve âlimlerin pîrî dendi. Yüz seksen kadar da şehir kurduğu rivâyet edilmektedir.

Bu işler zamanla gelişerek cemiyetin bir ihtiyacı hâline geldi. Çeşitli ustalık ve ince zevke dayanan bir meslek şekline döndü.

Terzilik mesleği; “biçki” ve “dikiş” denen iki ana kâideye dayanmaktadır. Terzilerin mesleklerinde yükselebilmesi ve iş yapabilmeleri için, bu iki kâideyi iyi bilmeleri lâzımdır. Ayrıca biçki işleriyle uğraşan erkek terzilere “makas” ismi de verilmektedir.

1. Biçki: Kesilip dikilecek kumaşların, onu giyecek kişilerin ölçülerine ve modellerine göre biçme işine denir.

2. Dikiş: Biçki kadar önemlidir. Kumaşlar biçildikten sonra, kesilen parçaların birbirine eklenmesi, onların birbirine uydurulması işidir. Dikiş kendi başına ihtisas isteyen bir sanattır. Terzilikteyse çok daha mühimdir.

Biçki ve dikişten sonra terzilik mesleğinin içinde bulunan prova etme işi de çok önemlidir. Prova; elbisenin henüz tamamlanmadan dikilen, kişinin vücûduna uygun olup olmadığını öğrenmek için yapılan denemedir, kontroldür. Dikişte ve biçkide bir hatâ varsa bu sırada düzeltilir.

İlk zamanlar erkek ve kadın elbiselerini aynı terziler dikerlerdi. Günümüzde genel olarak erkek ve bayan terzileri ayrıdır. Bâzı yerlerdeyse hem erkek ve hem kadın elbise dikimleriyle uğraşan erkek terziler de vardır.

Son yıllarda ise konfeksiyonculuk (hazır elbise sanâyii) çok geliştiğinden ısmarlama elbise diken terzilik mesleğine rağbet azalmıştır.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31700 Fri, 11 Oct 2024 20:09:03 +0200 Raşit Tunca]]> https://xn--rait-65a.tunca.at/showthread.php?tid=31700 TERSÂNE

Alm. Werft (f), Marinearsenal (n), Fr. Arsenal (m), İng. Dockyard, maritime arsenal. Gemi inşâ ve bakımının yapılması için gerekli teknik, lojistik imkânlara sâhip olan ve birçok fabrikanın bulunduğu geniş bir iş merkezine verilen isim. Tersânelerin ilk akla gelen imkânları meyilli kızak yapılar, kuru veya yüzer havuz, kaldırma kapasitesi tonlarca olan büyük vinçler, presler, giyotinler, makina tezgâhları, kaynak makinaları ve kalifiye teknik personeldir. Gemi inşâ ve bakım işlerinin aksamadan yürütülmesi için ayrıca malzeme akışını sağlayan lojistik imkânlar da tersânelerde büyük görevler icrâ eder. Bugünkü tersânelerde, inşâ edilecek gemilerin plânlarını tasarladıktan sonra çizen resimhâneyle iş sırasını ve yapılış şeklini târif eden plânlama kısmı da vardır.

Tersâneler, daha çok askerî maksatlarla kurulmuş olmakla birlikte hem gemilerin inşâsı için faaliyetlerini sürdürmüşler hem de arıza yapan gemilerin sistemlerinin tâmir işleriyle uğraşmışlardır. Dünyânın en büyük tersâneleri ABD’de bulunmaktadır. Bunlardan bir kısmı Boston, Newyork, Philadelphia, Norfolk, Charleston, San Fransisco, Long Beach ve Pearl Harbor askerî tersâneleridir. General Dynamics, General Motors ve daha birçok büyük firmanın özel gemi inşâ sahaları vardır. İngiltere’de büyük tersâneler Portsmonth ve Plymouth’ta; Fransa’nın büyük tersâneleri Cherbaurg, Brest ve Toulon’da bulunmaktadır. Avrupa’daki birçok devletin kendi tersâneleri mevcuttur.

Birinci ve İkinci Dünyâ harplerinde Alman gemi sanâyii çok ileri gitmişti. Bu savaşlar sonunda bu yüksek teknoloji ABD ve Sovyet Rusya’ya taşındı. Rusya savaştan sonra Doğu Almanya ve Polonya’daki tersânelerden söktüğü tezgâh, vinç ve diğer techizatı Leningrad, Nikoloyev, Kherson, Archangel, Sivastopol, Odessa ve Vladivostok tersânelerine taşı(Zeker) sistemlerini yeniledi.

Gemilerin açık denizlerde bakımının yapılabilmesi için İkinci Dünyâ Harbinden sonra yüzer havuzlar inşâ edilmiştir. Yüzer havuzların özelliği bir gemi gibi açık denizlerde hareket etmesi veya çekilmesidir. Havuz sarnıçlarına su alarak dalışa geçer, onarım görecek gemi havuz içine girerek havuzun tekrar yükselmesiyle karinası su üstüne çıkmış olur. Tersânelerin lojistik görevlerini icrâ eden büyük cephâne, akaryakıt, yiyecek gibi malzeme taşıyan seyyar yüzer birlikler de mevcuttur.

Tersânelerimiz: Türkler Anadolu’ya ayak bastıktan sonra denize açılabilmek için tersâneler kurarak kendi gemilerini kendileri yapmışlardır. Türkiye Selçukluları Alanya’da Alâiye Tersânesini kurmuşlardır. Aydıncık Tersânesi, Çanakkale havâlisinde yerleşmiş olan KarasiBeyliği tarafından, Sinop Tersânesi, Candaroğulları Beyliği tarafından kurulmuştur. Orhan Gâzinin emrinde çalışan Karesi asıllı Karamürsel Alp, Karamürsel kasabasında Bizans topraklarında çok gizli olarak tekneler inşâ etmiştir (Bkz. Karamürsel Alp). Karamürsel Beyin tekne tipleri bugün dahi kullanılmaktadır.

Osmanlılarda ilk düzenli tersâne Sultan Yıldırım Bâyezîd Han zamânında Gelibolu’da yapıldı. 1390 senesinde Saruca Paşa tarafından kurulan tersânede büyük gemiler yapılmaya başlandı. Donanma da buraya taşınınca Bizans’ın Akdeniz’le ilgisi kesilmiş oldu.

Gelibolu’dan sonra ikinci büyük tersâne İstanbul’da yapıldı. Fâtih Sultan Mehmed Han, Haliç’te Aynalıkavak semtinde küçük bir tersâne kurdurdu. Haliç Tersânesi adını alan bu tersâne, 1497 yılında Sultan İkinci Bâyezîd Han tarafından genişletildi. Kemâl, Burak ve Pîrî Reis tarafından idâre edilen donanmanın gemilerinin bir çoğu burada inşâ edilmiştir. Mısır ve Suriye’yi fetheden Yavuz Sultan Selim Han, Papa Onuncu Leon’un kendi aleyhine bir ittifak hazırladığını duyunca, bir donanmayla Akdeniz hâkimiyetini elde etmeyi düşündü. Vezir-i âzam Pîrî Mehmed Paşayı bu işe memur ederek dedesi Fâtih Sultan Mehmed Han tarafından yapılan ve babası tarafından genişletilen Tersâneyi 1515’te daha da büyüterek üstleri kapalı kızaklar inşâ ettirdi. Bu tersânede Kânûnî Sultan Süleyman Han 1527’de göz tâbir edilen kapalı kızakları iki yüze çıkararak, tersâne ihtiyaçları için lüzumlu ambar ve mahzenleri inşâ etmek sûretiyle, Haliç’te mükemmel bir imkân vücûda getirdi.

Gemi inşâsının Avrupa tekniklerine uygun olarak yapılması maksadıyla, Baron de Tott’un tavsiyesi üzerine Haliç’te Karaoğlu semtinde mühendislik eğitimi veren bir okul açıldı (1776). Avrupa’dan gemi inşaat mühendisleri getirildi.

1789 yılında Sultan Mahmûd Han tarafından Haliç Tersânesi tekrar genişletildi. Gemi boylarının büyümesi dolayısıyla kızaklarda tâmirat zor olduğundan kuru havuz yapma yönüne gidildi. Haliç Tersânesinin Azapkapı yönünde bir kuru havuz inşâ edildi. Daha sonra 1825 yılında boyu 85,34 m, genişliği 19,20 m ve çektiği su 7,31 m3 olan gemileri alabilecek ikinci bir taş havuz inşâ edilmiştir. 1857 yılında üçüncü havuza başlanmış fakat Sultan Abdülmecîd Hanın 1860’ta vefâtı üzerine inşaat durmuş, daha sonra Sultan Abdülazîz Han zamânında tekrar başlanmış 1869’da tamamlanmıştır. Bu taş havuz 115,82 m uzunluğunda, 21,94 m genişliğinde, 8,53 m3 su çeken gemileri havuzlamaya elverişli büyüklüktedir.

Sultan Mahmûd Han zamânında inşâ edilen taş havuz, 1874 yılında Sultan Abdülazîz Han tarafından büyütülmüş, böylece bu havuz 153,92 m boyunda, 19,20 m genişliğinde, 7,31 m3 su çeken gemileri havuzlamaya müsâit bir hâle gelmiştir. Tanzimat devrinde tersânenin Hasköy kısmına Vâlide Kızağı, Taşkızak ve Ağaçkızak inşâ edilmiştir ki, Taşkızak’ın inşaatı 1840’ta bitirilmiştir.

Haliç Tersânesinde bu havuzlar hâlen kullanılmakta olup, sâdece kapakları değiştirilmiştir. Ecdattan kalan bu eserler tamâmen Türk mühendis ve işçisinin emeğiyle yapılmıştır. Bugün özel teknikler kullanılarak yapılan havuz inşaatları düşünüldüğünde eskilerin, o günkü imkânlarla nasıl yapılabildiği hâlen tam olarak bilinmemektedir. O günlerden kalan bu taş havuzlardan başkaca hiçbir taş havuzumuz (Kuru havuz) yoktur. Pendik Tersânesinde 1969 senesinde büyük bir kuru havuz inşaatına başlanmışsa da sâdece hafriyatı yapılıp bırakılmıştır.

Öte yandan Yavuz Sultan Selim Han zamânında sınırlar Mısır’a kadar ulaşınca harekât ve lojistik destek kolaylıkları sağlamak maksadıyla Süveyş ve Mısır kaptanlığı adıyla bağımsız bir kaptanlık kurdular. Bu donanma 1532 yılında 80 parça olarak Mısır Beylerbeyi Süleyman Paşa zamânında kurulmuştu. Gemi ihtiyaçlarını karşılamak için de Süveyş Tersânesi tesis edilmişti. Bu donanmayla Hint ve Umman denizlerinde faaliyet gösteren Portekizlilerle mücâdele edildiği gibi, Hindistan taraflarındaki İslâm ülkelerine de yardım yapılmıştır.

Osmanlılar Macaristan’ı fethettikten sonra, Tuna Nehri üzerindeki Rusçuk şehrinde tersâne yaptılar. Burada hafif nehir gemileri yapılır ve onarılırdı. Ayrıca kışın gemiler, bu tersânede kışlarlardı. Yerleri bakımından önemli olan bu tersânelerin yanında Basra ve çevresini korumak için Birecik (Urfa)te küçük bir tersâne kuruldu. Hafif gemilerin yapıldığı bu tersânede 18. yüzyıl sonlarında Fırat’ta çalışmak için hafif bir filo (ince donanma) donatılmıştı. Büyük harp gemisi inşaasına müsâit Gemlik Tersânesiyse 19. yüzyıl sonuna kadar faaliyetini sürdürmüştür.

Diğer bir Osmanlı tersânesi de İzmit Tersânesidir. Eski şekli bilinmeyen bu tersânenin muhâfaza duvarları 1838 yılında Sultan İkinci Mahmûd Han tarafından yapılmıştır. Bu tersânenin kapasitesi hakkında bir fikir edinilmesi için muhtelif senelerde inşâ edilmiş bâzı gemilerin vasıfları aşağıda verilmiştir.

Feyziye Kalyonu: 1836’da inşâ edilmiştir. Geminin boyu 60,35 m, genişliği 16,76 m ve çektiği su 7,01 m3tür.

Feyzi Rahman Firkateyni: (Firkateyn: Üç direkli, hem güvertesinde, hem ambarında otuzdan yetmişe kadar topu olan 1500 kadar mürettebatlı, yalnız yelkenle yürüyen ve yelken donanımı tam, ağır harp gemisi) 1828 yılında inşâ edilmiştir. Boyu 39,32 m, genişliği 10,67 m ve çektiği su 4,57 m3tür.

Hüdâvendigâr Firkateyni: 1860 yılında inşâ edilmiştir. Boyu 52,42 m, genişliği 31,1 m ve çekdiği su 6,40 m3tür.

Peyki Ticâret Gemisi: 1840 yılında inşâ edilmiştir. Boyu 36,58 m, genişliği 8,53 m, çekdiği su 1,83 m3tür.

Şadiye Kalyonu: 1857 yılında inşâ edilmiştir. Boyu 97,54 m, genişliği 17,68 m, çektiği su 8,38 m3 olup, makine beygir kuvveti 650’dir.

Bugün Türkiye’de gemi inşâ edebilecek kapasitede; Pendik Tersânesi, Camialtı Tersânesi, Gölcük Tersânesi, Taşkızak Tersânesi mevcuttur. Camialtı Tersânesiyle Taşkızak Tersânesi Osmanlılar zamânından kalma tersâneler olup, tezgah kapasiteleri yönünden geliştirilmiştir. Gölcük Tersânesi Komutanlığının kuruluşu 1926 senesine rastlar. Yavuz’un havuzlanması maksadıyla başlatılan onarım tesisleri 1942 senesinde makine fabrikası, döküm fabrikası ve tekne fabrikalarının inşaasıyla tersâne hâline dönmüştür. Tersânenin asıl gelişmesi 1947 senesinden sonra NATO yardımları çerçevesinde olmuştur. Bugün Gölcük Tersânesinde denizaltı, muhrip, fırkateyn, çıkarma araçları 30.000 dwt’luk sivil gemiler yapılabilmektedir. İstanbul Tuzla’daki Pendik Tersânesi Türkiye’nin en büyük tersânesi olup, 1980 senesinde tam faaliyete geçmiştir. Büyük tersâneler yanında küçük tâmir atelyeleri de faaliyetlerini sürdürmektedir.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]> TERSÂNE

Alm. Werft (f), Marinearsenal (n), Fr. Arsenal (m), İng. Dockyard, maritime arsenal. Gemi inşâ ve bakımının yapılması için gerekli teknik, lojistik imkânlara sâhip olan ve birçok fabrikanın bulunduğu geniş bir iş merkezine verilen isim. Tersânelerin ilk akla gelen imkânları meyilli kızak yapılar, kuru veya yüzer havuz, kaldırma kapasitesi tonlarca olan büyük vinçler, presler, giyotinler, makina tezgâhları, kaynak makinaları ve kalifiye teknik personeldir. Gemi inşâ ve bakım işlerinin aksamadan yürütülmesi için ayrıca malzeme akışını sağlayan lojistik imkânlar da tersânelerde büyük görevler icrâ eder. Bugünkü tersânelerde, inşâ edilecek gemilerin plânlarını tasarladıktan sonra çizen resimhâneyle iş sırasını ve yapılış şeklini târif eden plânlama kısmı da vardır.

Tersâneler, daha çok askerî maksatlarla kurulmuş olmakla birlikte hem gemilerin inşâsı için faaliyetlerini sürdürmüşler hem de arıza yapan gemilerin sistemlerinin tâmir işleriyle uğraşmışlardır. Dünyânın en büyük tersâneleri ABD’de bulunmaktadır. Bunlardan bir kısmı Boston, Newyork, Philadelphia, Norfolk, Charleston, San Fransisco, Long Beach ve Pearl Harbor askerî tersâneleridir. General Dynamics, General Motors ve daha birçok büyük firmanın özel gemi inşâ sahaları vardır. İngiltere’de büyük tersâneler Portsmonth ve Plymouth’ta; Fransa’nın büyük tersâneleri Cherbaurg, Brest ve Toulon’da bulunmaktadır. Avrupa’daki birçok devletin kendi tersâneleri mevcuttur.

Birinci ve İkinci Dünyâ harplerinde Alman gemi sanâyii çok ileri gitmişti. Bu savaşlar sonunda bu yüksek teknoloji ABD ve Sovyet Rusya’ya taşındı. Rusya savaştan sonra Doğu Almanya ve Polonya’daki tersânelerden söktüğü tezgâh, vinç ve diğer techizatı Leningrad, Nikoloyev, Kherson, Archangel, Sivastopol, Odessa ve Vladivostok tersânelerine taşı(Zeker) sistemlerini yeniledi.

Gemilerin açık denizlerde bakımının yapılabilmesi için İkinci Dünyâ Harbinden sonra yüzer havuzlar inşâ edilmiştir. Yüzer havuzların özelliği bir gemi gibi açık denizlerde hareket etmesi veya çekilmesidir. Havuz sarnıçlarına su alarak dalışa geçer, onarım görecek gemi havuz içine girerek havuzun tekrar yükselmesiyle karinası su üstüne çıkmış olur. Tersânelerin lojistik görevlerini icrâ eden büyük cephâne, akaryakıt, yiyecek gibi malzeme taşıyan seyyar yüzer birlikler de mevcuttur.

Tersânelerimiz: Türkler Anadolu’ya ayak bastıktan sonra denize açılabilmek için tersâneler kurarak kendi gemilerini kendileri yapmışlardır. Türkiye Selçukluları Alanya’da Alâiye Tersânesini kurmuşlardır. Aydıncık Tersânesi, Çanakkale havâlisinde yerleşmiş olan KarasiBeyliği tarafından, Sinop Tersânesi, Candaroğulları Beyliği tarafından kurulmuştur. Orhan Gâzinin emrinde çalışan Karesi asıllı Karamürsel Alp, Karamürsel kasabasında Bizans topraklarında çok gizli olarak tekneler inşâ etmiştir (Bkz. Karamürsel Alp). Karamürsel Beyin tekne tipleri bugün dahi kullanılmaktadır.

Osmanlılarda ilk düzenli tersâne Sultan Yıldırım Bâyezîd Han zamânında Gelibolu’da yapıldı. 1390 senesinde Saruca Paşa tarafından kurulan tersânede büyük gemiler yapılmaya başlandı. Donanma da buraya taşınınca Bizans’ın Akdeniz’le ilgisi kesilmiş oldu.

Gelibolu’dan sonra ikinci büyük tersâne İstanbul’da yapıldı. Fâtih Sultan Mehmed Han, Haliç’te Aynalıkavak semtinde küçük bir tersâne kurdurdu. Haliç Tersânesi adını alan bu tersâne, 1497 yılında Sultan İkinci Bâyezîd Han tarafından genişletildi. Kemâl, Burak ve Pîrî Reis tarafından idâre edilen donanmanın gemilerinin bir çoğu burada inşâ edilmiştir. Mısır ve Suriye’yi fetheden Yavuz Sultan Selim Han, Papa Onuncu Leon’un kendi aleyhine bir ittifak hazırladığını duyunca, bir donanmayla Akdeniz hâkimiyetini elde etmeyi düşündü. Vezir-i âzam Pîrî Mehmed Paşayı bu işe memur ederek dedesi Fâtih Sultan Mehmed Han tarafından yapılan ve babası tarafından genişletilen Tersâneyi 1515’te daha da büyüterek üstleri kapalı kızaklar inşâ ettirdi. Bu tersânede Kânûnî Sultan Süleyman Han 1527’de göz tâbir edilen kapalı kızakları iki yüze çıkararak, tersâne ihtiyaçları için lüzumlu ambar ve mahzenleri inşâ etmek sûretiyle, Haliç’te mükemmel bir imkân vücûda getirdi.

Gemi inşâsının Avrupa tekniklerine uygun olarak yapılması maksadıyla, Baron de Tott’un tavsiyesi üzerine Haliç’te Karaoğlu semtinde mühendislik eğitimi veren bir okul açıldı (1776). Avrupa’dan gemi inşaat mühendisleri getirildi.

1789 yılında Sultan Mahmûd Han tarafından Haliç Tersânesi tekrar genişletildi. Gemi boylarının büyümesi dolayısıyla kızaklarda tâmirat zor olduğundan kuru havuz yapma yönüne gidildi. Haliç Tersânesinin Azapkapı yönünde bir kuru havuz inşâ edildi. Daha sonra 1825 yılında boyu 85,34 m, genişliği 19,20 m ve çektiği su 7,31 m3 olan gemileri alabilecek ikinci bir taş havuz inşâ edilmiştir. 1857 yılında üçüncü havuza başlanmış fakat Sultan Abdülmecîd Hanın 1860’ta vefâtı üzerine inşaat durmuş, daha sonra Sultan Abdülazîz Han zamânında tekrar başlanmış 1869’da tamamlanmıştır. Bu taş havuz 115,82 m uzunluğunda, 21,94 m genişliğinde, 8,53 m3 su çeken gemileri havuzlamaya elverişli büyüklüktedir.

Sultan Mahmûd Han zamânında inşâ edilen taş havuz, 1874 yılında Sultan Abdülazîz Han tarafından büyütülmüş, böylece bu havuz 153,92 m boyunda, 19,20 m genişliğinde, 7,31 m3 su çeken gemileri havuzlamaya müsâit bir hâle gelmiştir. Tanzimat devrinde tersânenin Hasköy kısmına Vâlide Kızağı, Taşkızak ve Ağaçkızak inşâ edilmiştir ki, Taşkızak’ın inşaatı 1840’ta bitirilmiştir.

Haliç Tersânesinde bu havuzlar hâlen kullanılmakta olup, sâdece kapakları değiştirilmiştir. Ecdattan kalan bu eserler tamâmen Türk mühendis ve işçisinin emeğiyle yapılmıştır. Bugün özel teknikler kullanılarak yapılan havuz inşaatları düşünüldüğünde eskilerin, o günkü imkânlarla nasıl yapılabildiği hâlen tam olarak bilinmemektedir. O günlerden kalan bu taş havuzlardan başkaca hiçbir taş havuzumuz (Kuru havuz) yoktur. Pendik Tersânesinde 1969 senesinde büyük bir kuru havuz inşaatına başlanmışsa da sâdece hafriyatı yapılıp bırakılmıştır.

Öte yandan Yavuz Sultan Selim Han zamânında sınırlar Mısır’a kadar ulaşınca harekât ve lojistik destek kolaylıkları sağlamak maksadıyla Süveyş ve Mısır kaptanlığı adıyla bağımsız bir kaptanlık kurdular. Bu donanma 1532 yılında 80 parça olarak Mısır Beylerbeyi Süleyman Paşa zamânında kurulmuştu. Gemi ihtiyaçlarını karşılamak için de Süveyş Tersânesi tesis edilmişti. Bu donanmayla Hint ve Umman denizlerinde faaliyet gösteren Portekizlilerle mücâdele edildiği gibi, Hindistan taraflarındaki İslâm ülkelerine de yardım yapılmıştır.

Osmanlılar Macaristan’ı fethettikten sonra, Tuna Nehri üzerindeki Rusçuk şehrinde tersâne yaptılar. Burada hafif nehir gemileri yapılır ve onarılırdı. Ayrıca kışın gemiler, bu tersânede kışlarlardı. Yerleri bakımından önemli olan bu tersânelerin yanında Basra ve çevresini korumak için Birecik (Urfa)te küçük bir tersâne kuruldu. Hafif gemilerin yapıldığı bu tersânede 18. yüzyıl sonlarında Fırat’ta çalışmak için hafif bir filo (ince donanma) donatılmıştı. Büyük harp gemisi inşaasına müsâit Gemlik Tersânesiyse 19. yüzyıl sonuna kadar faaliyetini sürdürmüştür.

Diğer bir Osmanlı tersânesi de İzmit Tersânesidir. Eski şekli bilinmeyen bu tersânenin muhâfaza duvarları 1838 yılında Sultan İkinci Mahmûd Han tarafından yapılmıştır. Bu tersânenin kapasitesi hakkında bir fikir edinilmesi için muhtelif senelerde inşâ edilmiş bâzı gemilerin vasıfları aşağıda verilmiştir.

Feyziye Kalyonu: 1836’da inşâ edilmiştir. Geminin boyu 60,35 m, genişliği 16,76 m ve çektiği su 7,01 m3tür.

Feyzi Rahman Firkateyni: (Firkateyn: Üç direkli, hem güvertesinde, hem ambarında otuzdan yetmişe kadar topu olan 1500 kadar mürettebatlı, yalnız yelkenle yürüyen ve yelken donanımı tam, ağır harp gemisi) 1828 yılında inşâ edilmiştir. Boyu 39,32 m, genişliği 10,67 m ve çektiği su 4,57 m3tür.

Hüdâvendigâr Firkateyni: 1860 yılında inşâ edilmiştir. Boyu 52,42 m, genişliği 31,1 m ve çekdiği su 6,40 m3tür.

Peyki Ticâret Gemisi: 1840 yılında inşâ edilmiştir. Boyu 36,58 m, genişliği 8,53 m, çekdiği su 1,83 m3tür.

Şadiye Kalyonu: 1857 yılında inşâ edilmiştir. Boyu 97,54 m, genişliği 17,68 m, çektiği su 8,38 m3 olup, makine beygir kuvveti 650’dir.

Bugün Türkiye’de gemi inşâ edebilecek kapasitede; Pendik Tersânesi, Camialtı Tersânesi, Gölcük Tersânesi, Taşkızak Tersânesi mevcuttur. Camialtı Tersânesiyle Taşkızak Tersânesi Osmanlılar zamânından kalma tersâneler olup, tezgah kapasiteleri yönünden geliştirilmiştir. Gölcük Tersânesi Komutanlığının kuruluşu 1926 senesine rastlar. Yavuz’un havuzlanması maksadıyla başlatılan onarım tesisleri 1942 senesinde makine fabrikası, döküm fabrikası ve tekne fabrikalarının inşaasıyla tersâne hâline dönmüştür. Tersânenin asıl gelişmesi 1947 senesinden sonra NATO yardımları çerçevesinde olmuştur. Bugün Gölcük Tersânesinde denizaltı, muhrip, fırkateyn, çıkarma araçları 30.000 dwt’luk sivil gemiler yapılabilmektedir. İstanbul Tuzla’daki Pendik Tersânesi Türkiye’nin en büyük tersânesi olup, 1980 senesinde tam faaliyete geçmiştir. Büyük tersâneler yanında küçük tâmir atelyeleri de faaliyetlerini sürdürmektedir.

Kaynak

Rehber Ansiklopedisi]]>